Şirvan Oktay Görer

Haberin Özeti

• DTSO Başkanı Mehmet Kaya, komşu ülkelerle ticaretin bölgesel kalkınmadaki kritik rolüne dikkat çekti.
• Kaya, güvenlik odaklı sınır politikalarının ciddi ekonomik kayıplara yol açtığını belirtti.
• Türkiye'nin Irak pazarında birinci sıradan üçüncü sıraya gerilediği vurgulandı.
• Kaya, Nusaybin-Kamışlı Sınır Kapısı'nın açılması için Ticaret ve Dışişleri bakanlıklarına çağrı yaptı.

---

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, komşu ülkelerle ticaretin geliştirilmesinin bölgesel kalkınma ve siyasi krizlerin çözümündeki kritik rolüne dikkat çekerek Türkiye'nin mevcut sınır ve ticaret politikalarına yönelik kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Küresel ekonomik modellerde komşularla ticaretin belirleyici olduğunu vurgulayan Kaya, güvenlik odaklı politikaların ve sınır kısıtlamalarının ciddi ekonomik kayıplara yol açtığını belirtti.

Öne Çıkan Açıklamalar ve Dikkat Çeken Konular

Komşularla ticaret kazan-kazan ilişkisi yaratır: Gelişmiş ülke seviyesine ulaşmanın temel şartlarından birinin komşu ülkelerle ticari ilişkileri büyütmek olduğunu ifade eden Kaya, Avrupa Birliği ve NAFTA örneklerini hatırlattı. Komşularla yapılan ticaretin yalnızca maliyet avantajı sağlamadığını, aynı zamanda karşılıklı ekonomik bağımlılık oluşturarak olası siyasi krizlerin önüne geçtiğini vurgulayan Kaya, "Kar, iki ülke arasında kazan-kazan ortamı yaratır. Ancak Türkiye, bu siyasette zaman zaman güvenlik politikalarını öne çıkararak yasaklayıcı bir anlayışla hareket etti. Bu durum en çok Türkiye ekonomisine kaybettiriyor" dedi.

Irak pazarında birincilikten üçüncülüğe gerileme: Irak ve özellikle Kürdistan Bölgesi ile olan ticari ilişkilerdeki kan kaybına değinen Kaya, 2014 yılındaki ticaret hacmine halen ulaşılamadığını söyledi. Geçmişte Irak'ın ithalatında birinci sırada yer alan Türkiye'nin bugün üçüncü sıraya gerilediğini belirten Kaya, ticaretin haksız koşullar altında yalnızca Habur Sınır Kapısı üzerinden sürdürülmeye çalışıldığını, kapalı tutulan dört sınır kapısı ve ikili anlaşmalardaki kısıtlamalar nedeniyle ticaretin engellendiğini dile getirdi.

Nusaybin Kapısı çağrısı: Mardin'e sıfır kilometre, Diyarbakır'a ise 170 kilometre mesafede bulunan Nusaybin-Kamışlı Sınır Kapısı'nın 13 yılı aşkın süredir kapalı tutulmasını eleştiren Kaya, Diyarbakır'ın ihracatının yüzde 55'ini Kürdistan Bölgesi'ne gerçekleştirdiğini hatırlattı. Kapının açılmasının bölge ticaretinde büyük bir sıçrama yaratacağını belirten Kaya, lojistik maliyetlerin üretim masraflarını aştığı bu dönemde ihracatçıların 570 kilometre uzaklıktaki Cilvegözü Sınır Kapısı'na yönelmek zorunda bırakılmasını mantık dışı olarak değerlendirdi. Bu durumun Suriye pazarındaki payı yüzde 40 oranında düşürdüğünü ve pazarın rakip şehirlere kaptırılmasına yol açtığını vurguladı.

Bilgilerinize

Nusaybin Sınır Kapısı'nın tek bir nokta üzerinden iki ülkeye birden hizmet verebilecek stratejik bir konumda olduğuna dikkat çeken Mehmet Kaya, Ticaret Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı'na çağrıda bulunarak kapının bir an önce faaliyete geçirilmesi yönünde adım atılmasını istedi. Kaya haziran ayında yaptığı açıklamada, kapının açılması için Suriye merkezi hükümetinin onayının beklendiğini, Türkiye tarafındaki altyapının hazır olduğunu belirtmişti. Yılın ilk beş ayında Diyarbakır'ın Irak'a ihracatı yüzde 42,3, Suriye'ye ihracatı ise yüzde 35,7 geriledi.