Haberin Özeti

• UAEA Başkanı Rafael Grossi, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum envanterine ilişkin bilgi sürekliliğinin bir yıldan uzun süredir kaybedildiğini açıkladı.
• Grossi, İran'ın ajansla tüm teması durdurduğunu bildirdi.
• Durumun ciddi bir nükleer yayılma endişesi oluşturduğu vurgulandı.
• Tahran, saldırıların yol açtığı yıkımın denetimleri fiilen imkansız kıldığını savunuyor.

---

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi, Viyana'da düzenlenen UAEA Yönetim Kurulu toplantısının açılışında İran'ın nükleer programına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Öne Çıkan Açıklamalar ve Dikkat Çeken Konular

Bilgi sürekliliği kayboldu: Grossi şu ifadeleri kullandı: "Haziran 2025'teki askeri saldırılardan etkilenen beyan edilmiş nükleer tesislerde, daha önce beyan edilmiş düşük ve yüzde 60'a kadar yüksek zenginleştirilmiş uranyum envanterlerine ilişkin bilgi sürekliliğini kaybetmemizin üzerinden bir yıldan fazla süre geçti."

Erişim sağlanamadı: Grossi, bu raporlama döneminde ajansın İran'dan beyan edilmiş nükleer malzeme ya da tesislerin durumuna ilişkin hiçbir bilgi almadığını, sahada doğrulama faaliyeti yürütmek üzere bu tesislerin hiçbirine erişemediğini bildirdi. Bu nedenle Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki güvence denetimi sorumluluklarını yerine getiremediklerini belirtti.

Ciddi endişe vurgusu: Grossi, tesisler ve nükleer malzeme üzerindeki denetim eksikliğinin ciddi bir nükleer yayılma endişesi oluşturduğunu vurgulayarak, "Bu durumun azami aciliyetle düzeltilmesi gerekiyor" dedi. Toplantının ardından düzenlenen basın toplantısında ise olumlu bir sonuç için en kısa yolun İran'ın ajansla temasa geçmesi olduğunu ifade etti. Grossi, Tahran'ın daha geniş kapsamlı bir siyasi anlaşma sağlanana kadar iş birliğinden kaçınmayı planladığını da kaydetti.

Tahran'ın yanıtı: İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakai, Avrupa ülkelerinin nükleer dosyayı diplomatik zorluklar sırasında siyasi baskı aracı olarak kullandığını savundu. Bakai ayrıca ABD ve İsrail'in nükleer altyapıya yönelik saldırılarının denetim yolunu fiziksel olarak kapattığını, bunun doğrulama faaliyetlerini ajans için imkansız hale getirdiğini öne sürdü.

Bilgilerinize

UAEA, geçmişte otomatik izleme sistemleri ve saha ziyaretleriyle İran'ın nükleer döngüsünü takip edebiliyordu. Bu çerçeve, Haziran 2025'te ABD ve İsrail'in Natanz, İsfahan ve Fordo'daki tesisleri hedef alan hava saldırılarıyla dağıldı. Saldırılar ve süren ABD deniz ablukası üzerine Tahran, yapısal yıkımın doğrulamayı fiilen imkansız kıldığını belirterek denetçilerle tüm teması durdurdu. Grossi, tek taraflı ulusal kararlara doğrudan yorum yapmaktan kaçınırken, programa ilişkin güvenilir güvenceler elde etmenin tek yolunun diplomatik çözüm olduğunu vurguladı.