بە مەبەستی ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی زانیارییەکانی پەیوەست بە هێرشە سەربازییەکان، دەسەڵاتدارانی ئێران هێڵەکانی ئینتەرنێتیان لە زۆربەی پارێزگاکان بڕیوە؛ ڕێکخراوی نێت بلۆکس دەڵێت زیاتر لە 40 کاتژمێرە هێڵەکان پچڕاون و تەنیا ڕێژەیەکی زۆر کەم کاردەکەن.

سنووردارکردنی دەستگەیشتن بە زانیارییەکان

هێڵەکانی ئینتەرنێت لە زۆربەی پارێزگاکانی ئێران لەکارخراون. ئەم هەنگاوە بووەتە هۆی ئەوەی دەستگەیشتن بە زانیارییەکان لەبارەی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئەو وڵاتە بە تەواوی سنووردار بێت و هاووڵاتییان نەتوانن دیمەن و هەواڵەکانی ناوخۆی وڵات بۆ دەرەوە بگوازنەوە.

ئامارەکانی نێت بلۆکس لەسەر دۆخی هێڵەکان

تۆڕی نێت بلۆکس (NetBlocks) کە دامەزراوەیەکی جیهانییە بۆ چاودێریکردنی ئینتەرنێت، ڕایگەیاند کە پچڕانی هێڵەکان لە ئێران گەیشتووەتە ئاستێکی پێوانەیی. بەپێی ڕاپۆرتەکە، لە ماوەی 24 کاتژمێری ڕابردوودا و بەشێوەی کەڵەکەبوو بۆ زیاتر لە 40 کاتژمێرە هێڵەکان پچڕاون و لە ئێستادا تەنیا 1%ـی ئینتەرنێت لە سەرانسەری ئەو وڵاتەدا کاردەکات.

دووەم پچڕانی گەورەی ئینتەرنێت لە ماوەی سێ مانگدا

ئەمە بۆ دووەمجارە لە ماوەی سێ مانگی ڕابردوودا هێڵەکانی ئینتەرنێت لە ئێران بەو شێوەیە دەبڕدرێن. جاری یەکەم دوای ناڕەزایەتییەکانی 28ـی کانوونی یەکەمی 2025 بوو کە دژ بە گرانی و دابەزینی بەهای تمەن دەستیپێکرد، لەو کاتەشدا دەسەڵاتداران بۆ کۆنترۆڵکردنی دۆخی ناوخۆ و ڕێگری لە فراوانبوونی خۆپیشاندانەکان پەنایان بۆ بڕینی تەواوەتیی پەیوەندییەکان برد.

بەرپرسانی باڵای ئەمریکا و ئیسرائیل ئاشکرای دەکەن کە هێرش بۆ سەر ئێران بەهۆی خراپیی کەشوهەوا و هەماهەنگیی سەربازی بۆ ماوەی هەفتەیەک دواخرا؛ ئەم دواخستنە بووە دواین دەرفەتی دیپلۆماسی و تاران پێشنیازێکی 10 ساڵەی ئەمریکای بۆ ڕاگرتنی پیتاندنی یۆرانیۆم ڕەتکردەوە، کە دواجار بووە هۆی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی "Epic Fury" و کوژرانی عەلی خامنەیی لە ناو نووسینگەکەی لە تاران.

هۆکارەکانی دواخستنی هێرشەکە بۆ ماوەی هەفتەیەک

بەپێی زانیارییەکانی پێگەی "Axios"، پلانی سەرەکی بۆ هێرشکردنە سەر ئێران بڕیاربوو لە ڕۆژی شەممە 21ـی شوباتی 2026 دەستپێبکات. بەڵام دوو هۆکاری سەرەکی بوونە ڕێگر لە جێبەجێکردنی پلانەکە لەو وادەیەدا؛ یەکەمیان خراپیی کەشوهەوا لە ناوچەکەدا و دووەمیان پێویستیی سوپای ئەمریکا بۆ هەماهەنگیی وردتر و ئاستبەرزتر لەگەڵ هێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل (IDF). ئەم دواخستنە هەفتەیەکی دیکەی بەخشییە دۆناڵد ترەمپ تاوەکو لە نێوان شەڕ و دیپلۆماسیدا بڕیار بدات.

چاودێریکردنی وردی خامنەیی لەلایەن دەزگا هەواڵگرییەکانەوە

دەزگا هەواڵگرییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل لەو هەفتەیەدا بە وردی چاودێریی عەلی خامنەیییان کردووە تاوەکو دڵنیابن لە شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی دەمێنێتەوە و ناچێتە ناو پەناگەکان. بەرپرسێکی هەواڵگری ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەوان بە مەبەست پەیامی وایان ناردووە کە هیچ هێرشێکی نزیک لە ئارادا نییە، تاوەکو بەرپرسانی ئێران هەست بە ئارامی بکەن و خۆیان حەشار نەدەن، ئەمەش وەک تاکتیکێکی خەڵەتاندن بەکارهاتووە.

دواین پێشنیازی ئەمریکا و شکستی گفتوگۆکانی جنێڤ

دواخستنی هێرشەکە وایکرد خولێکی دیکەی دانوستان لە جنێڤ بە سەرۆکایەتی جارد کوشنەر و ستیڤ ویتکۆف لەگەڵ نوێنەرانی ئێران بەڕێوەبچێت. ئەمریکا پێشنیازێکی کۆتایی خستە بەردەم تاران کە بریتی بوو لە ڕاگرتنی پیتاندنی یۆرانیۆم بۆ ماوەی 10 ساڵ، لە بەرامبەریشدا واشنتن سووتەمەنی ئەتۆمی بێبەرامبەر بۆ مەبەستی مەدەنی بۆ ئێران دابین دەکات. تیمی ترەمپ ڕاشکاو بوون کە ئەگەر تاران ئەم پێشنیازە ڕەت بکاتەوە، بژاردەی سەربازی جێبەجێ دەکرێت و دواجار لایەنی ئێرانی پێشنیازەکەی ڕەتکردەوە.

ئۆپەراسیۆنی تووڕەیی داستان ئاسا (Epic Fury)

ڕۆژی شەممە 28ـی شوباتی 2026، دۆناڵد ترەمپ دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی "Epic Fury - تووڕەیی داستان ئاسا"ی ڕاگەیاند. بەگوێرەی فەرماندەیی ناوەندی هێزەکانی ئەمریکا (CENTCOM)، هێرشەکان کاتژمێر 9:15ـی بەیانی بە کاتی ڕۆژهەڵات دەستیان پێکردووە. ئامانجی سەرەکی لەناوبردنی بنکەکانی فەرماندەیی و کۆنترۆڵی سوپای پاسداران، سیستمەکانی بەرگریی ئاسمانی، پێگەکانی هاوێشتنی مووشەک و درۆن، و فڕۆکەخانە سەربازییەکان بووە بۆ نەهێشتنی هەڕەشە نزیکەکان.

هەڵوێستی دۆناڵد ترەمپ لەبارەی کوژرانی خامنەیی

ڕۆژی یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026، دۆناڵد ترەمپ لە هەژماری تایبەتی خۆی لە "Truth Social" کوژرانی عەلی خامنەیی ڕاگەیاند. ترەمپ خامنەیی بە "یەکێک لە شەڕەنگێزترین کەسەکانی مێژوو" ناوبرد و ڕایگەیاند کە ئەمە بەدیهاتنی دادپەروەرییە بۆ گەلی ئێران و ئەمریکییەکان. سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردەوە کە چەندین سەرکردەی دیکەی ئێرانی لەگەڵ خامنەییدا کوژراون و نەیانتوانیوە بەرگری بەرامبەر هێرشەکان بکەن.

پشتڕاستکردنەوەی فەرمی و ڕاگەیاندنی ماتەمینی لە ئێران

میدیای فەرمیی ئێران بەیانیی ڕۆژی یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026، بە فەرمی هەواڵی کوژرانی عەلی خامنەیی لە ئەنجامی هێرشە هاوبەشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل پشتڕاستکردەوە. ئاژانسی "فارس" ئاشکرای کرد کە خامنەیی لە ناو نووسینگەکەی خۆیدا لە تاران کراوەتە ئامانج. بەو هۆیەوە حکومەتی ئێران ماوەی 40 ڕۆژ ماتەمینی گشتی لە سەرتاسەری وڵات و 7 ڕۆژ پشووی فەرمیی لە سەرجەم دامودەزگاکانی دەوڵەتدا ڕاگەیاند.

ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرز: دووکەڵ لە دەوروبەری باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە کوێت بەرز دەبێتەوە.

ئیسرائیل سەرۆکی فراکسیۆنی پەرلەمانیی حزبوڵڵای کوشت و لە بۆردومانەکانیشدا 11 هاووڵاتی گیانیان لەدەستدا؛ جۆزێف عەون، فەرماندەی سوپای لوبنانیش ڕایدەگەیەنێت تەقاندنی مووشەک لە خاکەکەیانەوە هەوڵە دیپلۆماسییەکان تێکدەدات و وڵات دەخاتە مەترسیی جەنگێکی گشتگیرەوە.

کوژرانی سەرکردەیەکی باڵای حزبوڵڵا

لە پەرەسەندنێکی نوێدا، سەرچاوە هەواڵییەکان ڕایانگەیاند محەممەد ڕەعد، سەرۆکی فراکسیۆنی پەرلەمانتارانی حزبوڵڵا لە لوبنان، لە ئەنجامی هێرشێکی ئاسمانیی وردی سوپای ئیسرائیلدا گیانی لەدەستداوە. ئەم ڕووداوە وەک گورزێکی بەهێز بۆ سەر حزبوڵڵا و هەڵکشانی ئاستی ڕووبەڕووبوونەوە سەربازییەکان لە ناوچەکەدا هەژمار دەکرێت.

زیانە گیانییەکانی هاووڵاتیانی مەدەنی

ڕاپۆرتە پزیشکی و خۆجێییەکانی لوبنان ئاشکرایان کردووە، بەهۆی بۆردومانەکانی باشووری وڵاتەوە 11 کەس کوژراون. بەپێی زانیارییەکان، 7 کەس لە قوربانییەکان ئەندامی یەک خێزانن و لە کاتی بۆردومانەکاندا لە ماڵەکەی خۆیاندا لە باشووری لوبنان کراونەتە ئامانج.

هۆشدارییەکانی ئیسرائیل بۆ چۆڵکردنی ناوچەکان

سوپای ئیسرائیل هۆشدارییەکانی بۆ دانیشتووانی گوند و شارۆچکەکانی باشوور و ڕۆژهەڵاتی لوبنان دووپات کردووەتەوە. لە ئاگادارییەکەدا داوا لە هاووڵاتییان کراوە دەستبەجێ ناوچەکانیان چۆڵ بکەن، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ بەردەوامی و فراوانبوونی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی ئیسرائیل لە ناو خاکی لوبناندا.

هەڵوێستی فەرماندەی سوپای لوبنان

جۆزێف عەون، فەرماندەی سوپای لوبنان، هەڵوێستی فەرمیی وڵاتەکەی بەرامبەر ئاڵۆزییەکان نیشاندا و ڕایگەیاند، ڕێگە نادەن خاکی لوبنان بۆ ئەو شەڕانە بەکاربهێنرێت کە خەمی گەلی لوبنان نین. ناوبراو هۆشداری دا کە بەردەوام بەکارهێنانی لوبنان بۆ ململانێ دەرەکییەکان، وڵات دەخاتەبەردەم مەترسییەکی گەورە و جەنگی ماڵوێنکەر.

تێکدانی هەوڵە دیپلۆماسییەکان

فەرماندەی سوپای لوبنان جەختی کردەوە، تەقاندنی مووشەک لە خاکی لوبنانەوە لەلایەن گرووپە چەکدارەکانەوە، هەموو ئەو هەوڵە دیپلۆماسی و دەوڵەتییانە تێکدەدات کە مەبەستیان پاراستنی لوبنانە لە جەنگ. عەون وتیشی: "دەوڵەت و خەڵکی لوبنان دووبارەبوونی ئەزموونە تاڵەکانی جەنگی ڕابردوو قبوڵ ناکەن" و پێویستە هەوڵەکان بۆ دوورخستنەوەی وڵات لە ململانێکان چڕبکرێنەوە.

بەیانی ئەمڕۆ 5 جار هێرشکرایە سەر بنکەی سەربازی و کونسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر و 2 درۆن لە لایەن سیستمی بەرگرییەوە خرانە خوارەوە؛ ئەم هێرشانە دوای کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران و هەڕەشەکانی تاران بۆ لێدانی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا دێن.

بەرپەرچدانەوەی درۆنەکان لە ئاسمانی هەولێر

بەیانی ئەمڕۆ دووشەممە 2ـی ئازاری 2026، کاتژمێر 6:00، 2 درۆنی بۆمبڕێژکراو لە نێوان فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر و ناوچەی کانی قرژاڵە خرانە خوارەوە. سیستمی بەرگریی فڕۆکەخانەکە توانیویەتی هەردوو درۆنەکە لە ئاسماندا بتەقێنێتەوە و ڕێگری لە پێکانی ئامانجەکانیان بکات، کە بووەتە هۆی بیستنی دەنگی تەقینەوەی بەهێز لە شارەکەدا، بەڵام هیچ زیانێکی گیانی لێنەکەوتووەتەوە.

5 هێرشی لەسەریەک بۆ سەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا

بەپێی زانیارییەکان، هەر ئەم بەیانییە 5 جار لەسەریەک هێرش کراوەتە سەر بنکەی سەربازیی ئەمریکا لە ناو فڕۆکەخانەی هەولێر و کونسوڵخانەی گشتیی ئەمریکا. سیستمی بەرگریی مووشەکیی هێزەکانی ئەمریکا چالاک کراوە و سەرجەم هێرشەکانی بەرپەرچ داوەتەوە. گومان دەکرێت ئەو دەنگە بەرزانەی بیستراون، دەنگی تێکشکاندنی ئەو مووشەک و درۆنانە بن کە لە ئاسماندا پێش گەیشتن بە ئامانج تەقێنراونەتەوە.

نادیاریی سەرچاوەی ئاراستەکردنی هێرشەکان

تاوەکو ئێستا بە فەرمی دیارینەکراوە ئەو دوو درۆنە لە چ شوێنێکەوە ئاراستەی هەولێر کراون. ئەمە لە کاتێکدایە کە ڕۆژی ڕابردووش زیاد لە چەند جارێک هێرش کراوەتە سەر بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە سنووری پارێزگای هەولێر، بەڵام بەهۆی کارایی سیستمی بەرگرییەوە هیچ کام لە هێرشەکان زیانی گیانییان لێنەکەوتووەتەوە.

پاشخانی ئاڵۆزییە سەربازییەکان و هەڕەشەکانی ئێران

ئەم هێرشانە دوای پەرەسەندنی شەڕی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل دژ بە ئێران دێن، کە بووە هۆی کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵا و دەیان بەرپرسی دیکەی تاران. ئێران ڕایگەیاندووە کە بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە هەر وڵاتێک بن وەک خاکی ئەمریکا مامەڵەیان لەگەڵ دەکات و دەبنە ئامانج. هاوکات گرووپە چەکدارەکانی سەر بە "بەرەی موقاوەمە" لە عێراق بە فەرمی ڕایانگەیاندووە کە هێرشەکانیان بۆ سەر هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی پاڵپشتییانە بۆ کۆماری ئیسلامیی ئێران.

لە خۆپێشاندانەکانی شەوی ڕابردووی بەغداد کە وەک ناڕەزایەتییەک دژی کوژرانی عەلی خامنەیی ڕێکخرابوو، گرژی لە نێوان هێزە ئەمنییەکان و لایەنگرانی گرووپە شیعەکان دروستبوو؛ شانەی راگەیاندنی ئەمنی ڕایگەیاند کە 13 کارمەندیان بریندار بوون و 15 کەسیش دەستگیرکراون.

ئاماری بریندارەکان و دەستگیرکراوەکان

شەوی 1ـی ئازاری 2026، وەزارەتی ناوخۆی عێراق ڕایگەیاند کە لە کاتی ئەرکی یەکە ئەمنییەکان بۆ پاراستنی دەوروبەری ناوچەی سەوز لە بەغداد، لە نێو خۆپێشاندەرانەوە تەقە لە هێزە ئەمنییەکان کراوە. بەگوێرەی ئامارەکان، 13 کارمەندی ئەمنی بریندار بوون و بۆ چارەسەر گواستراونەتەوە بۆ نەخۆشخانە، هەروەها 15 تۆمەتباریش لە نێو خۆپێشاندەران دەستگیرکراون.

بەکارهێنانی چەک لە نێو خۆپێشاندانەکەدا

شانەی راگەیاندنی ئەمنیی عێراق ئاشکرای کردووە کە ژمارەیەک لە کارمەندانیان بە دەمانچە تەقەیان لێکراوە. لە نێو ئەو 15 کەسەی کە دەستگیرکراون، 3 کەسیان گومانلێکراون بە هەڵگرتنی چەک و بەکارهێنانی لە دژی هێزە ئەمنییەکان. وەزارەتی ناوخۆ داوای لە خۆپێشاندەران کردووە کە خۆیان لەو کەسانە بەدوور بگرن کە دەیانەوێت ئاژاوە بنێنەوە.

هۆکاری سەرهەڵدانی ناڕەزایەتییەکان

ئەم خۆپێشاندانانە لەلایەن ژمارەیەک لە هێزە شیعەکانی نزیک لە ئێران ڕێکخرابوون. خۆپێشاندەران وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران و هێرشە هاوبەشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر تاران، ڕژانە سەر شەقامەکانی بەغدا و هەوڵی چوونە ناو ناوچەی سەوزیان دەدا.

وەزیری دەرەوەی ئێران لە نامەیەکدا بۆ نەتەوە یەکگرتووەکان، کوژرانی عەلی خامنەیی بە پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسا نێودەوڵەتییەکان ناودەبات و جەخت لە مافی وڵاتەکەی بۆ بەرگریکردن لە سەروەریی خۆی دەکاتەوە، هاوکات داوای ڕێوشوێنی بەپەلە دەکات بۆ لێپرسینەوە لە سەرۆکی ئەمریکا و سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل.

نامە بۆ نەتەوە یەکگرتووەکان و ئەنجوومەنی ئاسایش

عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، سەبارەت بە کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران، نامەیەکی فەرمیی ئاراستەی ئەنتۆنیۆ گۆتێرێز، سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان و ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی کرد. تێیدا ئاماژەی بەوە کردووە کە بەئامانجگرتنی بەئەنقەستی بەرزترین بەرپرسی فەرمیی وڵاتەکەیان، لێکەوتەی قووڵ و بەرفراوانی دەبێت.

پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان

عێراقچی لە نامەکەیدا جەختی کردووەتەوە کە ئەم هێرشە "پێشێلکارییەکی ئاشکرای بنەڕەتیترین یاساکانی تایبەت بە پەیوەندیی نێوان دەوڵەتەکانە." وەزیری دەرەوە ئاماژەی بەوەش کردووە کە بەرپرسیارێتیی تەواوی ئەم کارە لە ئەستۆی بکەرانیەتی و نابێت کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لە بەرامبەر ئەم پێشێلکارییەدا بێدەنگ بێت.

مافی بەرگریکردن بەپێی ماددەی 51

وەزیری دەرەوەی ئێران جەختی لە مافی وڵاتەکەی کردووەتەوە بۆ پاراستنی خاکەکەی و ڕایگەیاندووە: "بەگوێرەی مادەی 51ـی جاڕنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان، بە هیچ شێوەیەک نکۆڵی لە مافی ڕەسەن و دانپێدانراوی کۆماری ئیسلامیی ئێران ناکرێت بۆ بەرگریکردن لە سەروەری، یەکپارچەیی خاک و گەلەکەی."

لێپرسینەوە لە ترەمپ و نەتەنیاهوو

عێراقچی لە نامەکەیدا ڕاشکاوانە ناوی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و بنیامین نەتەنیاهوو، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیلی هێناوە و ڕایگەیاندووە کە کوشتنی خامنەیی بەرپرسیارێتیی نێودەوڵەتی دەخاتە ئەستۆی ئەوان. هەروەها داوای کردووە لێپرسینەوە لە هەموو ئەو کەسانە بکرێت کە لە داڕشتن، دەرکردنی فەرمان، ڕێگەپێدان و ئەنجامدانی ئەم "کردەوە تاوانکارییەدا" هاوکار بوون.

داواکاری بۆ ڕێوشوێنی بەپەلە

لە کۆتایی نامەکەیدا، وەزیری دەرەوەی ئێران داوای لە ئەنجوومەنی ئاسایش کردووە بەرپرسیارێتییەکانیان بۆ پاراستنی ئاشتی جێبەجێ بکەن. تاران داوا دەکات ڕێوشوێنی "بەپەلە و کاریگەر بۆ لێپرسینەوەی تەواو لە ئەمریکا و ئیسرائیل" بگیرێتەبەر، تاوەکو ڕێگری لە پەرەسەندنی زیاتری گرژییەکان بکرێت.

پاشخانی هێرشە هاوبەشەکان

ڕۆژی 28ـی شوباتی 2026، لە ئەنجامی هێرشێکی هاوبەشی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، عەلی خامنەیی و ژمارەیەک بەرپرسی باڵای دیکەی تاران کوژران. ئەم پەرەسەندنە بووەتە هۆی ئەوەی هێزە چەکدارەکانی ئێران چەندین هێرشی مووشەکی و درۆنی بۆ سەر بنکەکانی ئەمریکا لە کەنداو و ئیسرائیل ئەنجام بدەن.

گرووپی چەکداریی سەرایا ئەولیا ئەلدەم وەک وەڵامێک بۆ کوژرانی عەلی خامنەیی هێرشی کردە سەر بنکەی سەربازیی ڤیکتۆریا لە ناو فڕۆکەخانەی بەغداد؛ گرووپەکە ڕایدەگەیەنێت هێرشەکە بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان ئەنجامدراوە و ئامانجیان تۆڵەسەندنەوەی خوێنی ڕێبەری کۆچکردووی ئێران و پاڵپشتیکردنی تارانە لەم ململانێ سەربازییەدا.

ئامانجگرتنی بنکەی ڤیکتۆریا لە بەغداد

ئەمڕۆ دووشەممە 2ـی ئاداری 2026، گرووپی "سەرایا ئەولیا ئەلدەم" کە بەشێکە لە موقاوەمەی ئیسلامی، ڕایگەیاند کە لە ڕێگەی کۆمەڵە درۆنێکەوە هێرشیان کردووەتە سەر بنکەی سەربازیی ڤیکتۆریا کە دەکەوێتە نێو سنووری فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی بەغداد. گرووپەکە لە ڕاگەیێندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەم کارە وەک جێبەجێکردنی ئەرکێکی شەرعی و وەڵامدانەوەیەک بۆ کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران ئەنجامدراوە.

پاشخانی کوژرانی عەلی خامنەیی

هێرشەکەی سەر بنکەی ڤیکتۆریا دوای ئەوە دێت کە لە ڕێکەوتی 28ـی شوباتی 2026، لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنێکی بەرفراوانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، عەلی خامنەیی ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران کوژرا. ئەم ڕووداوە بووەتە هۆی سەرهەڵدانی شەپۆلێکی نوێی هێرشی گرووپە چەکدارەکان بۆ سەر بنکە و بەرژەوەندییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە عێراق و ناوچەکەدا.

هێرشەکان بۆ سەر هەرێمی کوردستان

ئەم گرووپە چەکدارییە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا چەندین جار هێرشی کردووەتە سەر هەولێری پایتەختی هەرێمی کوردستان. شەوی دووشەممە، سەرایا ئەولیا ئەلدەم بەرپرسیارێتیی دوو هێرشی درۆنی و مووشەکی بۆ سەر هێزەکانی هاوپەیمانان لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر گرتە ئەستۆ، بەڵام بەپێی زانیارییەکان هەردوو هێرشەکە لەلایەن سیستەمی بەرگریی ئاسمانیی هاوپەیمانانەوە بەرپەرچ درانەوە و نەیانتوانی ئامانجەکانیان بپێکن.

سکرتێری ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران، هەر جۆرە گفتوگۆ و دانوستانێک لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕەتدەکاتەوە؛ عەلی لاریجانی، دۆناڵد ترەمپ تۆمەتبار دەکات بەوەی سەربازانی ئەمریکای کردووەتە قوربانیی بەرژەوەندییەکانی ئیسرائیل و جەختیش دەکاتەوە کە وڵاتەکەی دەستپێشخەری جەنگ نەبووە.

ڕەتکردنەوەی دانوستان لەگەڵ واشنتن

عەلی لاریجانی، سکرتێری ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران، بڵاویکردەوە کە وڵاتەکەی هیچ دانوستاندنێکی نوێ لەگەڵ ئەمریکا ئەنجام نادات. ئەم ڕاگەیاندنە وەک وەڵامێک دێت بۆ ئەو دەنگۆیانەی پێشتر میدیا جیهانییەکان بڵاویانکردبووەوە، کە ئاماژەیان بە هەوڵی لاریجانی دەکرد بۆ دەستپێکردنەوەی گفتوگۆ ئەتۆمییەکان لەگەڵ واشنتن، لاریجانی بە ڕەهایی وتی: "ئێمە هیچ دانوستاندنێکمان لەگەڵ ئەمریکا نابێت."

ڕەخنە لە سیاسەتەکانی دۆناڵد ترەمپ

لە پەیامێکدا کە لە بەرەبەیانی ئەمڕۆ دووشەممە 2ـی ئاداری 2026 لە پلاتفۆرمی ئێکس بڵاویکردەوە، لاریجانی ڕەخنەی توندی لە دۆناڵد ترەمپ گرت. ناوبراو ڕایگەیاند کە سەرۆکی ئەمریکا بە کارەکانی ناوچەکەی تووشی ئاڵۆزی کردووە و دروشمی "America First"ی گۆڕیوە بۆ "Israel First"، بەوەش سەربازانی وڵاتەکەی کردووەتە قوربانیی دەسەڵاتخوازیی ئیسرائیل و ئێستاش تەنیا "نیگەرانی زیانی گیانیی زیاتری هێزەکانییەتی."

بەرگریی ئێران و دەستپێنەکردنی جەنگ

سکرتێری ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئاماژەی بەوە کرد، لە کاتێکدا دوو ڕۆژە هێرشە هاوبەشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران بەردەوامن، گەلی ئێران و هێزە چەکدارەکان تەنیا بەرگری لە خۆیان دەکەن. جەختی لەوەش کردەوە کە هێزەکانی وڵاتەکەی دەستپێشخەری جەنگ نەبوون، بەڵکو ئەوە ئەمریکا و ئیسرائیلن کە هێرشیان کردووەتە سەر چەندین ناوەندی هەستیار و بەرپرسانی باڵا.

پاشخانی پەرەسەندنە سەربازییەکان

لە بەرەبەیانی ڕۆژی شەممە 28ـی شوباتی 2026ـەوە، ئۆپەراسیۆنێکی بەرفراوان و هاوبەش لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە بۆ سەر ئێران دەستیپێکردووە، کە بووەتە هۆی کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای کۆماری ئیسلامی و چەندین بەرپرسی دیکە. لە بەرامبەردا، سوپای پاسدارانی ئێران چەندین شەپۆلی هێرشی بە مووشەکی بالیستی و درۆن بۆ سەر بنکەکانی ئەمریکا لە وڵاتانی کەنداو و چەند ئامانجێکی ناو ئیسرائیل ئەنجامداوە.

سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان و فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەیان تاوتوێ کرد و جەختیان لە پێویستیی پاراستنی ئارامی و ئاسایشی هەرێمی کوردستان کردەوە.

پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەی سەرۆکی حکومەت

ئەمڕۆ دووشەممە 2ـی 3ـی 2026، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لە مەزڵووم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات پێگەیشت. ئەم پەیوەندییە لە کاتێکدایە کە ناوچەکە بە دۆخێکی هەستیار و پڕ لە گرژیی سەربازیدا تێپەڕ دەبێت.

تەوەری گفتوگۆکان و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە

لە پەیوەندییەکەدا، هەردوولا بە وردی باسیان لە دۆخی گشتیی هەرێمی کوردستان و دوایین پێشهات و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە کرد. گفتوگۆکان تایبەت بوون بە هەڵسەنگاندنی ئەو گۆڕانکارییە سەربازی و سیاسییانەی کە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا ڕوویانداوە و کاریگەرییان لەسەر ناوچەکە دروست کردووە.

جەختکردنەوە لە پاراستنی سەقامگیری

مەسرور بارزانی و مەزڵووم عەبدی جەختیان لە گرنگیی پاراستنی ئاسایش، ئارامی و سەقامگیریی هەرێمی کوردستان و ناوچەکە بە گشتی کردەوە. هەردوولا هاوڕابوون لەسەر ئەوەی کە لەم قۆناغەدا پێویستە هەوڵەکان بۆ دوورخستنەوەی مەترسییەکان و پاراستنی ئاسایشی هاووڵاتییان چڕبکرێنەوە.

سەرۆکی ئەمریکا ڕایدەگەیەنێت هێرشە سەربازییەکانیان بۆ سەر ئێران ڕەنگە تا 5 هەفتە بخایەنێت و جەخت دەکاتەوە کە سێ بەربژێری جیاوازی بۆ سەرکردایەتیی نوێی تاران لەبەردەستدایە؛ هاوکات ئاماژە بە لەناوبردنی بەشێکی گەورەی هێزی دەریایی ئێران دەکات و پێشبینی زیادبوونی قوربانییەکانی وڵاتەکەشی دەکات.

بەردەوامیی هێرشەکان و توانای سەربازی

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە دیمانەیەکدا لەگەڵ ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز ڕایگەیاند، ئەگەر پێویست بکات هێرشە سەربازییەکانی وڵاتەکەی بۆ سەر ئێران بۆ ماوەی 4 بۆ 5 هەفتە بەردەوام دەبن. ترەمپ ئاماژەی بەوە کرد کە پەرەپێدانی هێرشەکان بۆ ئەمریکا و ئیسرائیل قورس نابێت، چونکە بڕێکی یەکجار زۆر لە تەقەمەنییان لە سەرانسەری جیهان و لە وڵاتە جیاوازەکاندا کۆکردووەتەوە.

بەربژێرەکانی سەرکردایەتیی نوێ و مۆدێلی ڤەنزوێلا

سەبارەت بە داهاتووی سیاسیی تاران دوای نەمانی عەلی خامنەیی، ترەمپ ئاشکرای کرد کە سێ بەربژێری زۆر باشی لەبەردەستە بۆ سەرکردایەتیی نوێ، بەڵام جەختی کردەوە کە پێویستە سەرەتا کارە سەربازییەکە تەواو ببێت. یەکێک لە سیناریۆ پێشنیارکراوەکان لاساییکردنەوەی مۆدێلی ڤەنزوێلایە، کە تێیدا تەنیا سەرکردە باڵاکان لادەبرێن و دامەزراوەکانی دەوڵەت دەمێننەوە بۆ کارکردن لەگەڵ واشنتن. ترەمپ ئامادەیی نیشان دا کە ئەگەر سەرکردایەتییەکی "پراگماتی" بێتە سەر کار، سزاکانی سەر ئێران هەڵبگرێت.

لەناوبردنی هێزی دەریایی ئێران

سەرۆکی ئەمریکا ڕایگەیاند کە ئێران بە شێوەیەکی بەرچاو لاواز بووە و هێرشە هاوبەشەکانیان توانیویانە بەشێکی گەورەی هێزی دەریایی ئەو وڵاتە لەناو ببەن. بەپێی وتەی ترەمپ، تاوەکو ئێستا 9 کەشتی و بارەگای سەرەکیی هێزی دەریایی ئێران بە تەواوەتی تێکشکێندراون، ئەمەش وەک هەنگاوێک بۆ کەمکردنەوەی مەترسییەکانی تاران لە ناوچەکەدا.

قوربانییەکانی ئەمریکا و پێشبینییەکان

لەبارەی زیانە گیانییەکانی هێزەکانی وڵاتەکەی، دۆناڵد ترەمپ دانی بەوەدا نا کە تاوەکو ئێستا 3 سەربازی ئەمریکی گیانیان لەدەستداوە. ترەمپ هۆشداریی دا کە چاوەڕوانی زیانی گیانی زیاتر دەکەن لە نێو هێزەکانیاندا و ڕایگەیاند کە پێشبینی دەکەن ژمارەی قوربانییەکان لەوەی ئێستا هەیە زۆر بەرزتر ببێتەوە.

هەڵوێستی هێزە ناوخۆییەکانی ئێران

ترەمپ هیوای خواست کە سوپای پاسداران و هێزە چەکدارەکانی ئێران چەکەکانیان ڕادەستی گەل بکەن و ڕایگەیاند کە لە ڕاستیدا ئەو هێزانە بەرەو ئەوە دەچن خۆیان ڕادەستی خەڵک بکەن. ئەم لێدوانە لە کاتێکدایە کە عەلی لاریجانی، بەربرسی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران، پێکهێنانی لیژنەیەکی کاتی بۆ بەڕێوەبردنی وڵاتەکە ڕاگەیاندووە تا کاتی دیاریکردنی جێگرەوەیەک بۆ ڕێبەری باڵا.

بەرەبەیانی ئەمڕۆ پارێزگای سنەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕووبەڕووی هێرشێکی مووشەکیی بەرفراوان بووەوە کە تێیدا 6 ناوچەی جیاواز کرانە ئامانج؛ ئاژانسە فەرمییەکانی ئێران ئاشکرایان کردووە کە هێرشەکان بنکە سەربازییەکان و گەڕەکەکانی نیشتەجێبوونی خەڵکیشیان گرتووەتەوە.

فراوانبوونی هێرشەکان بۆ سەر سنە

بەپێی ڕاپۆرتی ئاژانسە فەرمییەکانی ئێران، بەرەبەیانی ئەمڕۆ دووشەممە 2ـی ئاداری 2026، پارێزگای سنە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کەوتووەتە بەر هێرشی چڕ. زانیارییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە هێرشەکە لە 6 خاڵی جیاوازی سنووری پارێزگاکەوە ئەنجامدراوە، ئەمەش پاش پەرەسەندنی ململانێ سەربازییەکانی چەند ڕۆژی ڕابردوو دێت.

ئامانجگرتنی ناوچە سەربازی و مەدەنییەکان

لە هێرشەکاندا چەندین ناوەندی سەربازی لە پارێزگای سنە کراونەتە ئامانج. هاوکات، ئاژانسەکانی هەواڵ ئاماژەیان بەوە کردووە کە بەشێک لە مووشەکەکان بەر شوێنی نیشتەجێبوونی خەڵکی مەدەنی کەوتوون، ئەمەش بووەتە هۆی دروستبوونی دڵەڕاوکێ و زیان گەیاندن بە گەڕەکەکانی شارەکە.

شێوازی ئەنجامدانی هێرشەکان

میدیای فەرمیی ئێران جەختی لەوە کردووەتەوە کە هێرشەکان لە ڕێگەی مووشەکەوە ئەنجامدراون. مووشەکەکان لە یەک کاتدا چەندین پێگەی جیاوازیان لە سنووری پارێزگاکە پێکاوە، کە بەپێی سەرچاوەکان مەبەست لێیان پەکخستنی توانای سەربازی و ناوەندە ئەمنییەکانی ناوچەکە بووە.

نادیاریی ژمارەی قوربانییەکان

سەرەڕای چڕیی بۆردومانەکان، تاوەکو ئێستا میدیا فەرمییەکانی ئێران هیچ ئامارێکی دروستیان لەبارەی ژمارەی کوژراو و بریندارەکان بڵاونەکردووەتەوە. لایەنە پەیوەندیدارەکان لە ناوخۆی وڵاتەکە خەریکی هەڵسەنگاندنی زیانەکانن و چاوەڕێ دەکرێت لە کاتژمێرەکانی داهاتوودا وردەکاریی زیاتر لەسەر زیانە گیانی و ماددییەکان بڵاوبکرێتەوە.

دوای پشتڕاستکردنەوەی هەواڵی کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران، دراوە ئەلیکترۆنییەکان بەرزبوونەوەی بەرچاویان تۆمارکرد و بیتکۆین گەیشتە سەروو 66,000 دۆلار؛ شارەزایانی ئابووری ئاماژە بەوە دەکەن کە بازاڕەکان دۆخی هەڵکشانی سەربازییان هەڵمژیوە و خەریکە لەو قەیرانە دەردەچن کە لە تشرینی یەکەمی ساڵی ڕابردووەوە تێی کەوتبوون.

بەرزبوونەوەی نرخی دراوە کریپتۆکان

دراوە کریپتۆکان بە خێرایی لە زیانە گەورەکانی ڕۆژانی ڕابردوو چاکدەبنەوە. بەتایبەت دوای ئەوەی ئێران کوژرانی عەلی خامنەیی لە هێرشە سەربازییەکەی ئەمریکا و ئیسرائیل پشتڕاستکردەوە، بیتکۆین بە ڕێژەی 2.21% بەرزبووەوە و گەیشتە 66,666 دۆلار. هاوکات دراوی ئیسریۆم کە دووەم گەورەترین دراوی ئەلیکترۆنییە، بە ڕێژەی 4.58% ڕووی لە هەڵکشان کرد و گەڕایەوە سەرووی 2,000 دۆلار.

ڕوانگەی ناوەندە توێژینەوە ئابوورییەکان

مارکوس تێلین، بەرپرسی توێژینەوە لە کۆمپانیای (10X Research) ڕایگەیاند، بە گشتی بازرگانان و وەبەرهێنەران پێشبینی دەکەن دەرئەنجامی گرژییەکانی ئێران بۆ نرخی بۆرسە و بازاڕە داراییەکان ئەرێنی بن. ئەمەش نیشانەی ئەوەیە کە بازاڕە سەربەخۆکانی مامەڵە دیجیتاڵییەکان ئامادەکارییان بۆ قۆناغی دوای گۆڕانکارییە سیاسی و سەربازییەکان کردووە.

داتاکانی سەرمایەی بازاڕ

بەگوێرەی داتاکانی کۆمپانیای (CoinGecko)، دراوە کریپتۆکان تاوەکو بەرەبەیانی ئەمڕۆ نزیکەی 32 ملیار دۆلار لە سەرمایەی بازاڕدا بەرزبوونەوەیان بەدەستهێناوە. سەرەڕای ئەم هەڵکشانە، هێشتا بازاڕ نەیتوانیوە تەواوی ئەو زیانە گەورەیە قەرەبوو بکاتەوە کە لە ڕۆژانی پێشتردا تۆماری کردبوو، کە بڕەکەی 128 ملیار دۆلار بووە.

ئاڵنگارییەکانی بەردەم نرخی ڕاستەقینەی بازاڕ

هایدن هیوز، هاوبەشی بەڕێوەبردن لە کۆمپانیای (Tokenize Capital) ئاماژەی بەوە کرد، نرخی ڕاستەقینەی بازاڕ لە ڕۆژی دووشەممەدا دەردەکەوێت. ناوبراو جەختی کردەوە کە دۆخەکە بەستراوەتەوە بە ئاستی تۆڵەسەندنەوەکانی ئێران و کاریگەرییە ئەگەرییەکانی داخستنی گەرووی هورمز، کە ئەمانە دەبنە دیاریکەری سەرەکی بۆ ئاراستەی داهاتووی بازاڕەکان.

وەزیری دەرەوەی عوممان ڕایدەگەیەنێت سەرەڕای هەڵگیرسانی شەڕ، دەرگای دیپلۆماسی بە ڕووی ئێران و ئەمریکادا دانەخراوە؛ ئاماژە بەوەش دەکات کە گفتوگۆکانی پێشووی جنێف پێشکەوتنی گەورەیان بەدەستهێنابوو، بۆیە پێویستە هەرچی زووە وتوێژەکان بۆ بەرژەوەندی هەمووان دەستپێبکەنەوە.

مانەوەی دەرگای دیپلۆماسی بە کراوەیی

بەدر بن حەمەد بوسەعیدی، وەزیری دەرەوەی عوممان، لە پەیامێکدا لە پلاتفۆرمی ئێکس ڕایگەیاند، دەرگای دیپلۆماسی بە کراوەیی دەمێنێتەوە و دانەخراوە. ناوبراو جەختی کردەوە کە هێشتا بڕوای بە هێزی دیپلۆماسی هەیە بۆ چارەسەرکردنی ئەو ململانێ سەربازییەی کە ناوچەکەی گرتووەتەوە و هیوای ئاشتی تێدا نەکوژاوەتەوە.

پێشکەوتنی گفتوگۆکانی جنێف

وەزیری دەرەوەی عوممان ئاشکرای کرد کە وتوێژەکانی ئەم دواییەی جنێف پێشکەوتنی ڕاستەقینەیان بەرەو ڕێککەوتنێکی بێپێشینە لە نێوان ئێران و ئەمریکا بەدەستهێنابوو. ئاماژەی بەوەش دا، هەرچەندە ئامانجی سەرەکی ئەوە بوو کە ناوچەکە لە شەڕ دوور بکەوێتەوە، بەڵام دەبێت هەوڵەکان بە ئاراستەی کۆتاییهێنان بە گرژییەکان بەردەوام بن.

داواکاری بۆ دەستپێکردنەوەی وتوێژەکان

بەدر بوسەعیدی داوای کرد کە هەرچی زووە گفتوگۆ دیپلۆماسییەکان لە نێوان لایەنەکاندا دەستپێبکەنەوە. ڕایگەیاند، دەستپێکردنەوەی وتوێژەکان لەم کاتەدا بۆ بەرژەوەندیی هەموو لایەک دەبێت، چونکە دیپلۆماسی و وتوێژ هێشتا باشترین بژاردەن بۆ گەیشتن بە ئارامی و جێگیری لە ناوچەکەدا.

وەزارەتی پێشمەرگەی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، بارەگای فیرقەی 11ـیان لە دێگەڵە بە درۆنی بۆمبڕێژکراو کراوەتە ئامانج؛ وەزارەت داوا لە سەرۆکوەزیرانی عێراق دەکات سنوورێک بۆ ئەم هێرشانە دابنێت و هۆشداریش دەدات کە ئەم جۆرە پەلامارانە بێ وەڵام نامێننەوە.

وردەکاریی هێرشە درۆنییەکە

وەزارەتی پێشمەرگەی هەرێمی کوردستان لە ڕاگەیێنراوێکی فەرمیدا ئاشکرای کرد، ئێوارەی ڕۆژی 1ـی ئاداری 2026، بارەگای فیرقەی 11ـی هێزەکانی پێشمەرگە لە سنووری شارۆچکەی دێگەڵە کراوەتە ئامانج. هێرشەکە لە ڕێگەی درۆنێکی بۆمبڕێژکراوەوە ئەنجامدراوە و زیانی گەیاندووەتە ناوچەکە.

ئامانجی هێرشەکە و پاشخانی ئەمنی

وەزارەتی پێشمەرگە ئەم پەلامارەی بە "کردەوەیەکی تێکدەرانە" وەسف کردووە و ڕایگەیاندووە، مەبەست لێی زیاتر ئاڵۆزکردنی دۆخی ئەمنی و نانەوەی پشێوییە لە ناوچەکەدا. ئەم هێرشە لە کاتێکدایە کە گرژییە سەربازییەکان لە عێراق و ناوچەکە بەهۆی ململانێی نێوان ئێران و ئەمریکا گەیشتوونەتە ئاستێکی باڵا.

داواکاری لە سەرۆکوەزیرانی عێراق

وەزارەتی پێشمەرگە داوا لە سەرۆکوەزیرانی عێراق دەکات وەک فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان، سنوورێک بۆ ئەم دەستدرێژی و کردەوە نایاساییانە دابنێت. هەروەها جەختی لەوە کردووەتەوە کە پێویستە بەرپرسانی پشت ئەم هێرشانە بدۆزرێنەوە و ڕووبەڕووی یاسا بکرێنەوە.

هۆشداریی وەڵامدانەوە

لە کۆتایی ڕاگەیێنراوەکەدا، وەزارەتی پێشمەرگە هەڕەشەی وەڵامدانەوە دەکات و ڕایدەگەیەنێت، بەردەوامبوونی ئەم جۆرە کردەوە تیرۆریستییانە بێ وەڵام نابێت. ئەمە وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی کە هێزەکانی پێشمەرگە مافی بەرگری لە خۆیان دەپارێزن لە ئەگەری دووبارەبوونەوەی هێرشەکان بۆ سەر بارەگاکانیان.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە پەیامێکی نوێدا ڕایگەیاند لە ماوەی 36 کاتژمێری ڕابردوودا سەدان ئامانجی سەربازییان لە ئێران پێکاوە و سەرکردایەتیی ئەو وڵاتەیان لەناوبردووە؛ ترەمپ هۆشداریی کۆتایی دەداتە هێزە چەکدارەکانی ئێران کە چەک دابنێن، ئەگەرنا ڕووبەڕووی مەرگ دەبنەوە.

ئامار و ئەنجامەکانی ئۆپەراسیۆنی "تووڕەیی ئەفسوناوی"

دۆناڵد ترەمپ ئاشکرای کرد کە لە ماوەی 36 کاتژمێری ڕابردوودا، هێزەکانی ئەمریکا لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنی "تووڕەیی ئەفسوناوی" هێرشیان کردووەتە سەر سەدان ئامانج لە ناوخۆی ئێران. سەرۆکی ئەمریکا ڕایگەیاند لەم هێرشانەدا دامەزراوەکانی سوپای پاسداران، سیستمەکانی بەرگریی ئاسمانی، 9 کەشتی و بنکەیەکی دەریایی بەتەواوی لەناوبراون. جەختیشی کردەوە کە ئەم ئۆپەراسیۆنە بووەتە هۆی کوژرانی عەلی خامنەیی و لەناوبردنی تەواوی سەرکردایەتیی سەربازیی ئێران.

زیانە گیانییەکانی ئەمریکا و بەردەوامیی هێرشەکان

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوە کرد کە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان لە ئێران بەردەوام دەبن تاوەکو گەیشتن بە هەموو ئامانجەکان. ترەمپ پشتڕاستی کردەوە کە لەم پێکدادانە سەربازییانەدا 3 ئەندامی هێزە چەکدارەکانی ئەمریکا کوژراون و بەڵێنی دا کە ویلایەتە یەکگرتووەکان تۆڵەی خوێنی ئەو سەربازانە دەکاتەوە.

هۆشداری بۆ سوپای پاسداران و هێزە ئەمنییەکان

دۆناڵد ترەمپ داوای لە ئەندامانی سوپای پاسداران، سوپا و پۆلیسی ئێران کرد دەستبەجێ چەکەکانیان دابنێن. ترەمپ ڕایگەیاند هەر کەسێک چەک دابنێت پارێزبەندیی وەردەگرێت و دەپارێزرێت، بەڵام جەختی کردەوە ئەوانەی سوور بن لەسەر شەڕکردن ڕووبەڕووی مەرگ دەبنەوە. هەروەها ئاشکرای کرد کە چەند سەرکردەیەکی سەربازیی ئێران پەیوەندییان کردووە و داوایان کردووە ئەمریکا بیانپارێزێت.

پەیام بۆ گەلی ئێران و وەرگرتنەوەی دەسەڵات

لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا، ترەمپ ڕایگەیاند کە ئەو بەڵێنەی بە گەلی ئێرانی دابوو جێبەجێی کردووە و ئێستا کاتی ئەوە هاتووە ئێرانییەکان وڵاتەکەیان وەربگرنەوە. داوای لە هاووڵاتییانی ئێران کرد ئەم ساتە بقۆزنەوە و کار بۆ کۆتاییهێنان بە دەسەڵاتی ئێستا بکەن، چونکە بە وتەی ئەو زەمینەی پێویست بۆ ئەو هەنگاوە ڕەخسێنراوە.

پاش کوژرانی عەلی خامنەیی، حیزبوڵڵای لوبنان هێرشە مووشەکییەکانی بۆ سەر باکووری ئیسرائیل دەستپێکرد و سوپای ئیسرائیلیش زەنگی ئاگادارکردنەوەی لە حەیفا و جەلیل لێدا؛ هاوکات سوپای پاسداران ڕایدەگەیەنێت کە لە چەند کاتژمێری داهاتوودا یەمەنیش بەشداریی شەڕەکە دەکات.

هێرشە مووشەکییەکان بۆ سەر باکووری ئیسرائیل

سوپای ئیسرائیل ڕایگەیاند ڕۆژی دووشەممە 2ـی ئاداری 2026، ژمارەیەک مووشەک لە لوبنانەوە ئاراستەی خاکی وڵاتەکەی کراون. بەپێی ڕاگەیەندراوی سوپای ئیسرائیل لە تێلیگرام، هێزی ئاسمانی توانیویەتی ڕێگری لە مووشەکێک بکات کە بەرەو خاکی ئیسرائیل هەڵدرابوو، بەڵام چەند مووشەکێکی دیکە لە ناوچە جیاوازەکان کەوتوونەتە خوارەوە. تاوەکو ئێستا هیچ زانیارییەک لەبارەی زیانی گیانی و برینداربوون لە ئەنجامی ئەو هێرشانە بڵاونەکراوەتەوە.

چالاککردنی زەنگی ئاگادارکردنەوە لە حەیفا و جەلیل

دوابەدوای هەڵدانی مووشەکەکان، بەرەی ناوخۆی ئیسرائیل زەنگی ئاگادارکردنەوەی لە شارەکانی حەیفا، ناوچەی جەلیل و چەندین بەشی باکووری وڵاتەکە چالاک کرد. بەرپرسانی ئەمنیی ئیسرائیل جەختیان کردەوە کە حیزبوڵڵای لوبنان لە پشت هەڵدانی ئەو مووشەکانەوەیە و هۆشدارییان دا کە بە تووندی وەڵامی ئەو هێرشانە دەدەنەوە.

بەڵێنی حیزبوڵڵا بۆ تۆڵەسەندنەوەی کوژرانی خامنەیی

نەعیم قاسم، ئەمینداری گشتیی حیزبوڵڵای لوبنان، ڕۆژی یەکشەممە پاش پشتڕاستکردنەوەی کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕایگەیاند کە وەڵامی دوژمنکارییەکان دەدەنەوە. سوپای پاسدارانی ئێرانیش لە ڕێگەی تێلیگرامەوە پشتڕاستیکردەوە کە حیزبوڵڵا بە 6 مووشەک هێرشیکردووەتە سەر شاری حەیفا، ئەمەش وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە.

پێشبینی چوونە ناو شەڕی حوسییەکانی یەمەن

سوپای پاسدارانی ئێران ئاماژەی بەوە کردووە کە بەرەی ململانێکان فراوانتر دەبێت و پێشبینی دەکرێت لە ماوەی چەند کاتژمێری داهاتوودا هێزەکانی یەمەن (حوسییەکان) بچنە ناو جەنگەکەوە. ئەم پەرەسەندنە نوێیە وەک ئاماژەیەک بۆ هاوپەیمانە حوسییەکانی تاران هەژمار دەکرێت کە لە بەرەی "موقاوەمە"دا لە دژی ئیسرائیل و ئەمریکا شەڕ دەکەن.

کییەر ستارمەر، سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا ڕایدەگەیەنێت وڵاتەکەی بەشداریی ڕاستەوخۆ لە هێرشەکانی سەر ئێران ناکات بۆ ئەوەی "هەڵەی عێراق" دووبارە نەبێتەوە، بەڵام بۆ پاراستنی هاوبەشەکانیان ڕێگەیان بە ئەمریکا داوە بنکە سەربازییەکانی بەریتانیا بۆ لێدانی تاران بەکاربهێنێت؛ هاوکات هۆشداری دەدات کە هێرشەکانی ئێران مەترسییان بۆ سەر 200,000 هاووڵاتییان لە ناوچەکە دروست کردووە.

هەڵوێستی فەرمیی بەریتانیا بەرامبەر هێرشەکان

سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا لە پەیامێکدا سەبارەت بە ئاڵۆزییەکانی ناوچەی کەنداو ڕایگەیاند، بەریتانیا بە هیچ شێوەیەک بەشداریی لەو هێرشانەدا نەکردووە کە کراونەتە سەر ئێران. کییەر ستارمەر ئاماژەی بەوە کرد کە ئەوان هەمیشە لەگەڵ چارەسەرکردنی کێشەکان بوون لە ڕێگەی گفتوگۆوە، بەڵام بەهۆی پابەندنەبوونی ئێرانەوە دۆخەکە گەیشتووەتە ئەم ئاستە سەربازییە.

بەکارهێنانی بنکە سەربازییەکان لەلایەن ئەمریکاوە

سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا ئاشکرای کرد کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داوای لێکردوون بنکە سەربازییەکانی بەریتانیا بۆ هێرشکردنە سەر ئێران بەکاربهێنن. ستارمەر وتی، "لە پێناو پاراستنی هاوبەشەکانمان ڕەزامەندیمان داوە بنکەکانمان بەکاربهێنرێن"، بەڵام جەختی کردەوە کە نایانەوێت بەشداریی ڕاستەوخۆ بکەن تاوەکو هەمان هەڵەی پێشووی جەنگی عێراق دووبارە نەبێتەوە.

مەترسییەکان بۆ سەر هاووڵاتییانی بەریتانیا

بەپێی وتەی ستارمەر، لە دوو ڕۆژی ڕابردوودا ئێران هێرشی کردووەتە سەر چەند وڵاتێک کە هێرشیان نەکردبووە سەر تاران، لەوانە ئامانجگرتنی فڕۆکەخانە و هۆتێلەکان کە هاووڵاتیی بەریتانییان تێدا بووە. ستارمەر ڕایگەیاند، زیاتر لە 200,000 هاووڵاتیی بەریتانی لەو ناوچانە دەژین یان بۆ گەشتوگوزار لەوێن، کە ئێستا ڕووبەڕووی مەترسیی جدی بوونەتەوە و داوایان لێکراوە پەیوەندی بە نووسینگە فەرمییەکانەوە بکەن.

دۆخی هێزەکانی بەریتانیا لە بەحرەین

سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا نیگەرانیی خۆی لەبارەی سەلامەتیی هێزەکانی وڵاتەکەی دەربڕی و ڕایگەیاند، هێزەکانی بەریتانیا لە بەحرەین ڕووبەڕووی مەترسیی ڕاستەوخۆ بوونەتەوە. ستارمەر دووپاتی کردەوە کە پاراستنی گیانی هاووڵاتییان و سەربازەکانیان مافێکی ڕەوایە و لەم پێناوەشدا هەموو هەماهەنگییەک لەگەڵ هاوپەیمانەکانیان ئەنجام دەدەن بۆ ڕێگری لە پەرەسەندنی زیاتری مەترسییەکان.

پۆلیسی ئیسرائیل دواین ئاماری زیانە گیانییەکانی هێرشە مووشەکییەکەی ئێرانی بۆ سەر باڵەخانەیەکی ناوچەی بەیت شمێش لە ناوەندی ئیسرائیل بڵاوکردەوە و گوتیان تاوەکو ئێستا نۆ کەس کوژراون و 11ی دیکەش بێسەروشوێنن.

11 کەس بێسەروشوێنن

پۆلیسی ئیسرائیل لە ڕاگەیێنراوێکدا ئاماژەی بەوەکرد، توەکو ئێستا نۆ تەرم و زیاتر لە 45 بریندار لە ژێر باڵەخانەکە دەرهێنراونەتەوە، 11 کەسی دیکەش بێسەروشوێنن، بەڵام میدیای ئیسرائیل باس لە بوونی 14 بێسەروشوین دەکەن.

گەورەترین هێرشی ئاسمانی ئێران

ئەمەش دوای هێرشێکی مووشەکیی ئێران هات بۆ سەر ناوچەی بەیت شمێش نزیک بە قودس، کە تاوەکو ئێستا بە گەورەترین هێرشی ئێران دادەنرێت کە بەرگریی ئاسمانیی ئیسرائیل توانانی بەرپەرچدانەوەی نەبێت و زۆرترین زیانی لێ بکەوێتەوە.

مەسعود بارزانی و سەرۆکی کاتیی سووریا پەیوەندییەکی تەلەفۆنییان ئەنجامدا؛ هەردوولا جەخت لەوە دەکەنەوە گرژییەکانی ناوچەکە کاریگەرییان لەسەر ئاسایش و سەقامگیری هەیە.

ناوەڕۆکی پەیوەندییەکە

ئەمڕۆ یەکشەممە، مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان و ئەحمەد شەرع، سەرۆکی کاتیی سووریا لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا دۆخی ئێستای ناوچەکەیان تاوتوێ کرد. بەگوێرەی راگەیێندراوی سەرۆکایەتیی کۆماری سووریا، تەوەری سەرەکی گفتوگۆکە بریتی بووە لە "گرژییەکانی ئێستا و لێکەوتەکانیان لەسەر ئاسایشی ناوچەکە".

جەختکردنەوە لە چارەسەری ئاشتییانە

لە پەیوەندییەکەدا، ئەحمەد شەرع جەختی لە گرنگیی بەهێزکردنی هەماهەنگی و هاوکاری نێوان هەردوولا کردووەتەوە. سەرۆکی کاتیی سووریا بە مەسعود بارزانی راگەیاندووە: "پێویستە قەیرانە جیاوازەکانی ناوچەکە لە رێگەی ئامرازی ئاشتییانە و دیالۆگەوە چارەسەر بکرێن."

هۆشداریدان لە مەترسییەکان

لە بەشێکی دیکەی گفتوگۆکەدا، هەردوولا هۆشدارییان داوە لە مەترسییەکانی بەردەوامبوونی پەرەسەندنی گرژییەکان بەبێ پاساو. هەروەها نیگەرانی خۆیان دەربڕیوە سەبارەت بەو هێرش و ئامانجگرتنانەی کە ڕووبەڕووی وڵاتانی عەرەبی دەبنەوە.

بەپێی ڕێکخراوی چاودێریی نێتبۆکس، ئینتەرنێت لە ئێران بۆ ماوەی ٣٦ کاتژمێر پچڕاوە و ڕێژەی پەیوەستبوون تەنها ١٪ە.

لەگەڵ هەڵکشانی ئاستی گرژییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، میدیاکانی فەرەنسا بڵاویان کردەوە کە پاریس بڕیاری داوە بەپەلە هێزە دەریاییەکانی لە ناوچەکەدا بەهێزتر بکات.

وردەکاریی ڕووداوەکان:

بەپێی ڕاگەیەندراوی وەزارەتی بەرگریی ئیمارات، بۆ دووەم ڕۆژی لەسەریەک هێرشەکانی ئێران بۆ سەر وڵاتانی کەنداو بەردەوامە و لە نوێترین پەرەسەندندا، بنکەیەکی دەریایی لە ئەبووزەبی کراوەتە ئامانج کە هێزەکانی فەرەنسای تێدا جێگیرە.

جووڵە سەربازییەکان:

کەناڵی (BFM)ـی فەرەنسی ئاشکرای کردووە، کەشتیی فڕۆکەهەڵگری "شارل دیگۆل" و کەشتیگەلە جەنگییە یاوەرەکەی، کۆتاییان بە ئەرکەکانیان لە دەریای باڵتیک هێناوە و بە ئاڕاستەی ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست بەڕێکەوتوون، ئەمەش وەک ئامادەکارییەک بۆ هەر ئەگەرێکی نەخوازراو.

هەڵوێستی فەرمی:

کاترین ڤۆترین، وەزیری هێزە چەکدارەکانی فەرەنسا، وێڕای پشتڕاستکردنەوەی هێرشەکە، ڕایگەیاند: "هێزەکانمان خستووەتە ئەوپەڕی دۆخی ئامادەباشییەوە، چونکە دۆخی ناوچەکە کاتژمێر بە کاتژمێر بەرەو ئاڵۆزیی زیاتر هەنگاو دەنێت."

وەزیری دەرەوەی ئێران ڕایدەگەیەنێت، بۆردومانکردنی تاران توانای جەنگیی وڵاتەکەی لاواز ناکات، چونکە ئەوان ماوەی دوو دەیە وانەیان لە شکستەکانی ئەمریکا وەرگرتووە و ئێستا خۆیان کاتی کۆتاییهاتنی جەنگ دیاری دەکەن.

"20 ساڵە چاودێریی شکستەکانی ئەمریکا دەکەین"

عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە پەیامێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (ئێکس) ئاشکرای کرد، ئەوان ماوەی 20 ساڵ دەرفەتیان هەبووە بە وردی لە شکستەکانی سوپای ئەمریکا لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوای وڵاتەکەیان (عێراق و ئەفغانستان) بکۆڵینەوە.

عێراقچی دەڵێت: "بەگوێرەی ئەو لێکۆڵینەوانە، وانە و ئەزموونی پێویستمان وەرگرتووە و لە بەرنامە سەربازییەکانماندا جێگیرمان کردوون."

"بۆردومانی تاران کار لە تواناکانمان ناکات"

سەبارەت بە هەڕەشەکان و بۆردومانکردنی تاران، وەزیری دەرەوەی ئێران جەختی کردەوە کە ئەو هێرشانە ناتوانن ئیدارەی جەنگ لەدەست ئێران دەربهێنن.

عێراقچی نووسیویەتی: "بۆردومانکردنی پایتەختەکەمان، هیچ کاریگەرییەکی لەسەر توانای ئێمە بۆ بەڕێوەبردن و ئەنجامدانی جەنگ نابێت."

کێ کۆتایی بە جەنگەکە دەهێنێت؟

بە بڕوای عێراقچی، ئێران خاوەنی ستراتیژێکی تایبەتە بۆ کۆتاییهێنان بەم شەڕە. ئەو دەڵێت: "سیستەمی بەرگریی ئاسمانیمان ئەو توانایەمان پێ دەبەخشێت کە خۆمان بڕیار بدەین کەی و چۆن کۆتایی بە جەنگەکە دەهێنین."

چی ڕوویداوە؟

ئەم لێدوانانەی وەزیری دەرەوەی ئێران دوای ئەوە دێت، بەیانیی رۆژی شەممە 28-02-2026، هێزەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل هێرشێکی بەرفراوانیان کردە سەر ئێران و چەند سەرکردەیەکی ئەو وڵاتە کوژران.

لە بەرانبەردا، ئێران دەستبەجێ بە مووشەک وەڵامی ئیسرائیلی دایەوە و هاوکات چەندین بنکە و بارەگای سەربازیی ئەمریکای لە وڵاتانی ناوچەکە کردە ئامانج.

هەژماری فەرمیی عەلی شەمخانی ، ئەمینداری ئەنجوومەنی باڵای بەرگریی سەر بە ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران لە تۆڕی ئێکس، پۆستێکی بڵاوکردووەتەوە و دەڵێت "من ئێستا زیندووم".

بڵاوکردنەوەی ئایتێکی قورئانی پیرۆز

لە پۆستەکەدا ئایەتێکی قورئانی پیرۆز بڵاوکراوەتەوە، کە باس لەو کەسانە دەکات لەپێناو خودا شەهید دەبن، بەڵام نەمرن و زیندوون.

"من ئێستا زیندووم "

لەدوای ئەو ئایتە، لەو پۆستەی عەلی شەمخانی نوسراوە "من ئێستا زیندووم".

پێشتر ئیسرائیل گوژرانی شەمخانی راگەیاندبوو

ئەمەش لەکاتێکدایە، سوپای ئیسرائیل کوژرانی عەلی شەمخانی ڕاگەیاند، لەو هێرشەی کراوەتەسەر ماڵی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێران.

میدیای ئێران پشتڕاستی نەکردووەتەوە

تاوەکو ئێستا میدیایی فەرمیی ئێران، هەواڵی کوژرانی عەلی شەمخانی پشتڕاست نەکردووەتەوە.

لە جەنگی 12 ڕۆژەی نێوان ئێران و ئیسرائیل، ماڵی شەمخانی بۆردوومانکرا و بەسەختی برینداربوو.

ئەوکاتیش هەواڵی کوژرانی ناوبراو بڵاوکرایەوە، بەڵام دواتر لە کەناڵی فەرمیی ئێرانەوە دەرکەوت و باسی شێوازی برینداربوون و مانەوەی خۆی کرد لەژێر داروپەردووی ماڵەکەیدا.

میدیا فەرمییەکانی ئێران بڵاویانکردەوە، لە چوارچێوەی هێرشە ئاسمانییە چڕەکانی ئەمشەودا، باڵەخانەی سەرەکیی وەزارەتی ئیتڵاعات لە تاران کرایە ئامانج و ئاگرێکی گەورەی لێ کەوتووەتەوە، هاوکات زنجیرەیەک تەقینەوەی بەهێز ناوچە جیاوازەکانی پایتەختی هەژاندووە.

ئیتڵاعات کرایە ئامانج

بەپێی زانیارییەکان، باڵەخانەی وەزارەتی ئیتڵاعات کە دەکەوێتە ناوچەی 'سەید خەندان'ـی تاران، بە توندی کرایە ئامانج. میدیاکانی ئێران دیمەنی ساتی هێرشەکەیان بڵاوکردووەتەوە کە تێیدا باڵەخانەکە گڕی گرتووە و دووکەڵێکی زۆر بە ئاسمانی ناوچەکەدا بەرز دەبێتەوە.

موشەکبارانی گەڕەکەکانی تاران

جگە لە باڵەخانە ئەمنییەکە، موشەکەکان چەندین شوێنی دیکەیان لە گەڕەکی شەریعەتی و سێڕێیانی زەرابخانە کردووەتە ئامانج. شایەتحاڵەکان باس لەوە دەکەن دەنگی تەقینەوەی زۆر بەهێز لە ناوچەکانی (جەنەتئاباد، نیاوەران، نارمەک و ئەمیرئاباد) بیستراوە و ترس و دڵەڕاوکێ باڵی بەسەر شارەکەدا کێشاوە.

زیانەکان نەزانراون

تاوەکو ئێستا ئاماری وردی زیانە گیانی و ماددییەکان ڕانەگەیێنراوە، بەڵام بەهۆی چڕیی هێرشەکان و گەورەیی ئاگرەکانەوە، پێشبینی دەکرێت زیانەکان زۆر بن.

فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا (سێنتکۆم) ڕایدەگەیەنێت، هێرشەکانی ئێران سنووری سەربازییان تێپەڕاندووە و ڕاستەوخۆ فڕۆکەخانەی هەولێر و خەڵکی سڤیل و شوێنە گشتییەکانیان لە وڵاتانی ناوچەکە کردووەتە ئامانج.

کردنە ئامانجی خەڵکی سڤیل

سێنتکۆم لە بەیاننامەیەکدا ئاشکرای کرد، لە دوێنێوە ئێران دەستی داوەتە بۆردومانکردنی ناوچە نیشتەجێبوونەکان و شوێنە گەشتیارییەکان، ئەمەش گۆڕانکارییەکی مەترسیدارە لە شێوازی هێرشەکاندا.

لیستی ئەو شوێنانەی کراونەتە ئامانج

بەپێی ڕاگەیێنراوەکەی سێنتکۆم، مووشەک و درۆنەکانی ئێران ئەم شوێنانەیان کردووەتە ئامانج:

فڕۆکەخانەکان: فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر، فڕۆکەخانەکانی دوبەی و زاید لە ئیمارات، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی کوێت.

هۆتێل و گەشتیاری: ئۆتێلی بورج ئەلعەرەب و فەیرمۆنت پاڵم لە دوبەی، هۆتێلی کراونی پلاز لە بەحرەین.

ژێرخان: بەندەری دوبەی و پاڵاوگەی نەوتی حەیفا.

بۆردومانی ماڵی هاووڵاتییان

جگە لە شوێنە گشتییەکان، هێرشەکان ئاراستەی ناوچە نیشتەجێبوونەکان کراون، لەوانە: گەڕەکەکانی تەلئەبیب و بێت شەمس لە ئیسرائیل، تاوەرەکانی ئێرە ڤیوز (Era Views) لە بەحرەین، هەروەها ناوچە نیشتەجێبوونەکان لە قەتەر.

پزیشکیان: کوشتنی خامنەیی و سەرکردەکانی تر، ئیرادەی حکومەت بۆ بەردەوامبوون لە جێبەجێکردنی ئەرک و بەرپرسیارێتییەکانی لاواز ناکات.

سعوودیە هێرشەکانی ئێران بە 'ترسۆکانە' سەرزەنشت دەکات و ڕایدەگەیەنێت کە 'هەموو ڕێوشوێنێکی پێویست دەگرێتەبەر بۆ بەرگریکردن لە ئاسایشی و پاراستنی خاک و هاووڵاتیان و دانیشتووانەکەی، بە بژاردەی وەڵامدانەوەی هێرشەکەنیشەوە'.

سوپای ئیسرائیل ڕایدەگەیەنێت کە باڵادەستیی ئاسمانی بەسەر بۆشایی ئاسمانیی ئێراندا مسۆگەر کراوە.

ڕۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆڕناڵی ئەمریکا ئاشکرایکرد، ئیسرائیل و ئەمریکا تا ئێستا زیاتر لە هەزار ئامانجیان لە ئێران بۆردومان کردووە

سوپای ئیسرائیل ڕایدەگەیێنیت، سیستەمی بەرگریی تارانی پایتەختی ئێرانیان کردووەتە ئامانج، هێرشەکان بۆ سەر ئەو وڵاتە بەردەوام دەبن، سوپای ئیسرائیل دەڵێت: بۆردوومانی چەندین شوێنی دیکەی ئامانجداریان کردووە.

گرووپی ناسراو بە (سەرایا ئەولیاء دەم)، کە بەشێکە لە بەرگریی ئیسلامی لە عێراق، لە راگەیەنراوێکدا بەرپرسیارێتیی خۆی لە هێرشکردنە سەر بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە شاری هەولێر ڕاگەیاند و ئاشکرای کرد کە هێرشەکە لە ڕێگەی ژمارەیەک فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە (درۆن) ئەنجام دراوە.

نووری مالیكی، سەرۆكی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا، بە توندی ئیدانەی کوژرانی عەلی خامنەیی دەکات و بە "تاوانێکی سیاسیی ناپاکانە" وەسفی دەکات، هاوکات هۆشداری دەداتە ئەنجامدەرانی و دەڵێت: "چاوەڕوانی وەڵامێک بن کە تەختەکەتان بهەژێنێت".

دەستدرێژی بۆ سەر سیمبولەکان

مالیكی لە پەیامێکی سەرەخۆشیدا بۆ کوژرانی ڕابەری باڵای ئێران ڕایگەیاند، كردنە ئامانجی "سەركردەی مەزن"، جگە لەوەی تاوانێكی سیاسیی ناپاكانەیە، هاوکات دوژمنكارییەكی ئاشکراشە بۆ سەر ئیسلام و سیمبولەكانی.

هەڵچوونی تووڕەیی خەڵک

سەرۆكی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا جەختی کردەوە، تاوانباران دەبێت لێکەوتە سیاسی و ئەخلاقیەكانی ئەم تاوانە لە ئەستۆ بگرن. ئەو ئاماژەی بەوە دا کە "هەڵچوونی تووڕەیی میللی بەمزووانە ئارام نابێتەوە".

وەڵامێکی هەژێنەر

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، مالیکی هەڕەشەی تۆڵەسەندنەوەی کرد و گوتی: "لایەنگرانمان ڕێگە نادەن ئەم تاوانە قێزەونە دژ بە مرۆڤایەتی بێ وەڵام بمێنێتەوە، وەڵامێک دەبێت کە تەختی ستەمکاران دەهەژێنێت".

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس (X) ڕایدەگەیەنێت، هێزەکانیان گورزێکی کەمەرشکێنیان لە هێزی دەریایی ئێران وەشاندووە و ژمارەیەک کەشتیی گرنگیان نوقم کردووە، هاوکات هەڕەشەی لەناوبردنی ئەوانەی دیکەش دەکات.

نوقمکردنی 9 کەشتی

ترەمپ لە پۆستەکەیدا نووسیویەتی: "تازە ئاگادار کرامەوە کە 9 کەشتیی دەریایی ئێرانمان تێکشکاندووە و نوقممان کردوون، کە بەشێکیان کەشتیی گەورە و گرنگ بوون".

ئەوانەی دیکەش دەچنە بنی دەریا

سەرۆکی ئەمریکا بەمە نەوەستاوە و بەڵێنی لەناوبردنی پاشماوەی هێزی دەریایی ئەو وڵاتە دەدات و دەڵێت: "بەدوای ئەوانەی دیکەشەوەین و بەمزووانە ئەوانیش لە بنی دەریا دەبینرێن".

وێرانکردنی بارەگای سەرەکی

لە بەشێکی دیکەی پۆستەکەیدا، ترەمپ ئاشکرای دەکات لە هێرشێکی جیاوازدا بارەگای سەرەکیی هێزە دەریاییەکانی ئێرانیان بە تەواوی وێران کردووە و بە تەنزەوە دەڵێت: "جگە لەمانە، دۆخی هێزی دەریاییان زۆر باشە!".

بنیامین ناتانیاهوو، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل ڕایدەگەیەنێت، هێزەکانیان گەیشتوونەتە ناو دڵی تاران و بە چڕی بۆردومانی دەکەن، هاوکات جەخت دەکاتەوە کە خەونی چل ساڵەی بەدیهاتووە بۆ لێدانی گورزێکی کوشندە لەو وڵاتە.

هێرش بۆ سەر دڵی تاران

ناتانیاهوو لە پەیامێکدا ئاشکرای کرد، لە ئێستادا سوپای ئیسرائیل هێرشی چڕوپڕ دەکاتە سەر ئامانجەکان لەناو دڵی تاراندا. ناوبراو هەڕەشەی ئەوەشی کرد کە لە چەند ڕۆژی داهاتوودا ئەم هێرشانە فراوانتر و چڕتر دەبنەوە.

بەکارهێنانی تەواوی هێز

سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل ئاماژەی بەوە دا، لەم هەڵمەتەدا تەواوی هێزی بەرگریی ئیسرائیل بەکاردەهێنن، کە پێشتر نموونەی نەبووە. ئەو گوتی: "ئەمە شەڕە بۆ زامنکردنی بوون و داهاتوومان".

خەونی 40 ساڵە

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، ناتانیاهوو ستایشی هەوڵە هاوبەشەکانی لەگەڵ ئەمریکا کرد و گوتی: "ئەم هەماهەنگییە وایکردووە ئەو ئامانجە بەدەست بهێنین کە 40 ساڵە بەدوایدا دەگەڕێم، ئەویش وەشاندنی گورزێکی پشتشکێنە لە ڕژێمی تیرۆریستی".

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئاشکرای دەکات کە سەرکردایەتیی نوێی ئێران داوای دەستپێکردنەوەی پەیوەندییەکانیان کردووە و ئەویش گڵۆپی سەوزی بۆ هەڵکردوون، هاوکات باس لە چارەنووسی بەشێک لە دانوستانکارانی پێشووی ئەو وڵاتە دەکات.

دەستپێکردنەوەی گفتوگۆکان

ترەمپ لە لێدوانێکدا بۆ ئاژانسی "زە ئەتلانتیك" ڕایگەیاند: "سەرکردایەتیی نوێی تاران دیالۆگی دەوێت و منیش ڕازی بووم و لەگەڵیان قسە دەکەم". بەمەش دەرگای قۆناغێکی نوێی دیپلۆماسی لە دوای گرژییەکان کردەوە.

تەمومژ لەسەر کاتەکە

سەبارەت بەوەی کەی دانوستانەکان دەستپێدەکەن، سەرۆکی ئەمریکا گوتی: "ناتوانم بە دڵنیاییەوە بڵێم کەی وادەی گفتوگۆکان دەبێت". هەروەها ئاماژەی بە خاڵێکی هەستیار کرد و گوتی: "بەشێک لەو ئێرانیانەی لە چەند هەفتەی ڕابردوودا بەشدارییان لە دانوستانەکاندا کردبوو، ئێستا لە ژیاندا نەماون".

ئاهەنگگێڕان لە شەقامەکان

ترەمپ لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا وەسفی دۆخی ناوخۆی ئێرانی کرد و بانگەشەی ئەوەی کرد کە گۆڕانکارییەکان بە دڵی خەڵک بووە، ئەو گوتی: "ئێرانییەکان لە شەقامەکاندا ئاهەنگ دەگێڕن لە خۆشیی ئەو ڕووداوانەی کە ڕوویانداوە".

پەیامنێری کەناڵ8 ڕایگەیاند، کەمێک پێش ئێستا هەریەکە لە کۆیە و بنکەی سەربازیی هەریر و کەسنەزان بۆردومانکران.

پەیامنێری کەناڵ8 ڕایگەیاند، بە درۆنی خۆکوژی هێرشکرایە سەر باڵیۆزخانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە شاری هەولێر.

میدیاکانی ئێران بڵاویکردەوە، دەنگی چەند تەقینەوەیەک لە ڕۆژهەڵاتی تارانی پایتەختی ئێران بیستراون.

پەیامنێری کەناڵ8 ڕایگەیاند، جارێکی دیکە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر بۆردومانکرایەوە.

سوپای ئیسرائیل ڕایگەیاند، بانگهێشنکردنەوەی نزیکەی 100,000 ,سەربازی یەدەگ ڕادەگەیەنێت وەک بەشێک لە هێرشەکە بۆ سەر ئێران.

دۆناڵ ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بەئاژانسی ئەتلانتیکی ڕاگەیاندووە، دەبوو ئێرانییەکان زووتر ڕێککەوتنێک بکەن، بەڵام ویستیان زیرەکانە و فەلسەفیانە مامەڵە بکەن.

ترەمپ  لەو بارەیەوە گوتی " من ڕەزامەند بووم لەسەر داواکاریی ئێرانییەکان بۆ قسەکردن لەگەڵمان، دەبوو زووتر ئەو کارەیان بکردایە".

لە کاتێکدا کە هەڕەشەکانی ئەمریکا شان بە شانی دانوستانی واشنتن و تاران بەردەوام بوون، ماڵپەری ئەکسیۆسی ئەمریکی بڵاویکردەوە، ڕۆژی هەینی و ڕۆژێک بەر لە دەستپێکردنی هێرشەکان، دۆناڵد ترەمپ بڕیاری شەڕی دابوو.

مامەڵەکردن لەگەڵ دۆخی ئێران

لە سەرەتای خۆپیشاندانەکانی ئێرانیش کە لە کۆتایی ساڵی ڕابردوو دەستیانپێکرد، مامەڵەکردن لەگەڵ بارودۆخی ئەو وڵاتە نموونەیەک بوو بۆ سیاسەتەکانی ترەمپ، کە بەچەندین گۆڕانکاری و بەرزی و نشێویدا تێپەڕی.

گەورەترین هێرشی ئەمریکا و ئیسرائیل

سیاسەتی ترەمپ فاکتەرێکی ستراتیجی بوو کە گەورەترین هێرشی هاوبەشی ئەمریکا و ئیسرائیلی بەدواداهات، دژى سەرکردایەتی باڵای ئێران.

هەوڵەکانی نەتانیاهوو بۆ ڕازیکردنی ترەمپ

گۆڕانکاریی لە سیاسەتەکانى ترەمپ و هەوڵەکانى نەتانیاهوو بۆ ڕازیکردنى ترەمپ بۆ بەئامانجگرتنى خامنەیی، بووەهۆى دروستبوونى شەڕەکە و پێکانى ئامانجەکەیان.

باراندنی بۆمبەکانی ئیسرائیل

لەبارەى ئامانجە هاوبەشەکەى ترەمپ و نەتانیاهووەوە، ماڵپەڕە ئەمریکییەکە دەڵێت، کاتێک عەلی خامنەیی ڕێبەری باڵاى ئێران، ڕۆژی شەممە لەگەڵ ڕاوێژکارە باڵاکانی لە بارەگای سەرەکی خۆى لە تاران کۆبووەوە، بۆمبی ئیسرائیلی بەسەر سەریاندا دابارى.

پلانی هێرشی هاوبەش

بەگوێرەی ئەکسیۆس، پلانی هێرشی هاوبەش دژی ئێران لە کۆتایی کانوونی یەکەمی 2025 داڕێژراوە، کاتێک نەتانیاهوو سەردانی ئەمریکای کرد، ئەو کاتەش سەرەتای خۆپیشاندانەکانی ئێران بوو.

تاوتوێی هێرشەکانی ساڵی ڕابردوو

لە کۆبوونەوەکانیدا لەگەڵ ترەمپ، هەردوولا تاوتوێی هێرشەکانی مانگی حوزەیرانی 2025یان کرد، لە دژى ئێران کە تیایدا ناوەندە ئەتۆمییەکانى نەتەنز و فۆردۆ و بوشەهر لەو وڵاتە تێکشکێنرا.

قۆستنەوەی هەلی خۆپیشاندانەکانی ئێران

دوای سەردانەکەی نەتانیاهوو و زیادبوونی ژمارەی کوژراوەکان لە خۆپیشاندانەکانی ئێران، ترەمپ ئەمەی وەک هەل قۆستەوە و پۆستێکی لە ترووس سۆشیال بڵاوکردەوە و گووتى، "یارمەتی بەڕێوەیە" و داوای لە خۆپیشاندەران کرد کۆنترۆڵی دامەزراوەکانی دەوڵەت بکەن.

نزیکبوونەوە لە بڕیاری هێرشکردن

بەگوێرەی هەمان سەرچاوە، لە 14ـی کانوونی دووەمی رابردوو، ترەمپ نزیک بوو بڕیار بدات هێرش بکاتە سەر ئێران، بەڵام پەشیمان بووەوە و بڕیاری دا هێزێکی سەربازیی گەورە بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بنێرێت و لەو کاتەوە بە نهێنی پلانی ئۆپراسیۆنی هاوبەش دژی ئێران دەستپێکردووە.

سەردانی لێپرسراوانی مۆساد بۆ واشنتن

دوای ئەوەش سەرۆکى دەزگاى هەواڵگریی ئیسرائیل ناسراو بە مۆساد، دوو جار سەردانی واشنتنی کرد و بەدوایدا سەرۆکی دەزگای هەواڵگریی سەربازی و سەرۆک ئەرکانی ئیسرائیلیش سەردانی ئەمریکایان کرد و کاریان لەسەر پلانى هێرشى 28ـى شوبات کرد.

فشاری سەربازیی بۆ سەر تاران

هاوتەریب لەگەڵ پلانە هاوبەشەکانى واشنتن و تەلئەڤیڤ، ترەمپ فشاری سەربازیی خستە سەر تاران بۆ ڕازیبوون بە ڕێککەوتنەکە و قبووڵکردنی مەرجەکانی واشنتن. لە سەرەتای مانگی شوباتدا، نوێنەرانی هەردوولا، ناڕاستەوخۆ لە عوممان کۆبوونەوە، بەڵام چەند ڕۆژێک دواتر نەتانیاهوو جارێکی دیکە سەردانی واشنتنی کرد بۆ تاوتوێکردنی هێڵە سوورە هاوبەشەکان، لە دانوستانەکانى عوممان و لە ئەگەری شکستی دانوستاندنەکاندا. ئەوا ئەمریکا و ئیسرائیل ئۆپراسیۆنێکى سه ربازیی هاوبەش له دژی ئێران ئەنجام دەدەن.

گومانی لێپرسراوانی ئەمریکا

هەر لە سەرەتای گفتوگۆکانەوە، هەردوو نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمریکا ستیڤ ویتکۆف و جارید کۆشنەر، گومانیان هەبوو لەوەی ئەمریکا و ئێران بگەنە ڕێککەوتن، بەڵام سێ بەرپرسی ئەمریکی و ئیسرائیلى بە ئەکسیۆسیان ڕاگەیاند،دانووستانەکان بۆ هەڵخەڵەتاندنی ئێران نییە.

گەیشتن بە ڕێککەوتن

کاربەدەستێکی ئەمریکیش گوتی، ترەمپ دەیەوێت لەگەڵ تاران بگاتە ڕێککەوتن و بە ئاشکرا بە بەرپرسانی ئێرانی گوتووە، ئەگەر هەنگاوی جددی نەنرێت، هێرشی سەربازیی دژی ئێران ئەنجام دەدرێت.

کۆبوونەوەی لوتکەی ژنێڤ

هەفتەیەک پێش کۆبوونەوەی لووتکەی جنێڤ کە پێنجشەممەی ڕابردوو بەڕێوەچوو، واشنتن و تەلئەڤیڤ ڕێککەوتن لەسەر کاتی دەستپێکردنی هێرشەکە بۆسەر ئێران کە ڕۆژی شەممە 28ـی شوبات بێت، ئەویش لە کاتی کۆبوونەوەی عەلی خامنەیی لەگەڵ ڕاوێژکارە باڵاکانی لە بارەگای سەرەکی خۆی لە تاران، کە دەزگاى هەواڵگریی هەردوو وڵات کات و شوێنى کۆبوونەوەکەیان زانیوە و پلانەکەیان بە کوشتنى خامنەیی دەستپێکرد.

زانیارییەکانی ئیتلاعات

بەگوێرەى ئەکسیۆس، ئیتڵاعاتى ئێران زانیارییان بە خامنەیی دابوو، ئەگەرى کردنە ئامانجى لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە هەیە، بەڵام خامنەیی گوتوویەتى، هێشتا گەڕێکى دیکەى دانووستانەکانى نێوانیان لەگەڵ ئەمریکا لە جنێڤ ماوە و ئەگەرى ڕوودانى بەئامانجگرتنى دوورە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە یەکەم دەرکەوتنیدا دوای هێرشە چڕەکانی سەر ئێران، وردەکاریی ئۆپەراسیۆنەکە ئاشکرا دەکات و ڕایدەگەیەنێت، ئامانجیان لەناوبردنی یەکجارەکیی توانای ئەتۆمیی تاران بووە، هاوکات کوژرانی ژمارەیەکی زۆر لە سەرکردەکانی ئەو وڵاتە پشتڕاست دەکاتەوە.

مەترسیی چەکی ئەتۆمی

ترەمپ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس نیوز، پاساوی سەرەکیی هێرشەکەی خستەڕوو و گوتی: "ئەگەر هێرشمان نەکردایەتە سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکان، ئێران لە ماوەی تەنیا دوو هەفتەدا دەبووە خاوەنی چەکی ئەتۆمی". بەمەش پەیامی ئەوەی دا کە ئامانجەکە تەنیا وەڵامدانەوە نەبووە، بەڵکو ڕێگریکردن بووە لە مەترسییەکی گەورەتر.

کوژرانی 48 سەرکردە

سەبارەت بە زیانەکانی ئاستی باڵای ئێران، سەرۆکی ئەمریکا ژمارەی کوژراوانی ئاشکرا کرد و ڕایگەیاند: "لە یەک کاتدا 48 سەرکردەی ئێرانی کوژراون". بەپێی زانیارییەکان لەم هێرشە هاوبەشەی ئەمریکا و ئیسرائیلدا، هەریەک لە عەلی خامنەیی و مەحموود ئەحمەدی نەژاد و دەیان فەرماندەی سوپای پاسداران کراونەتە ئامانج.

دڵنیایی لە بەڕێوەچوونی پلانەکان

لە کۆتایی قسەکانیدا ترەمپ دڵنیایی دایە دۆستەکانی ئەمریکا و گوتی: "نیگەرانی هیچ شتێک نیم و هەموو شتێک بە باشی و بەپێی پلانەکان بەڕێوە دەچێت". هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە ئەمریکا لیستی تەواوی ئەو ئامانجانەشی لەلایە کە هێشتا لەناو ئێراندا ماونەتەوە.

محەممەد خاتەمى، سەرۆککۆمارى پێشووترى ئێران، بەبۆنەى کوژرانى عەلى خامنەیی، ڕابەرى باڵاى ئێران، دەڵێت، "شەهیدبوونی ڕێبەری باڵاى شۆڕش تاوانێکى گەورەیە".

ڕووداوێکی پڕ لە ئازار

محەممەد خاتەمى، دەشڵێت" شەهیدبوونی ئایەتوڵا عەلى خامنەیی کە لەسەر دەستی دەستدرێژکارە توندوتیژەکان ڕوویدا، ڕووداوێکی پڕ لە ئازارە بۆ ئەمڕۆ و داهاتووی ئێران و نیشانەیەکی ڕوونی ئەو هەژموونەی ئەمڕۆیە کە بەسەر جیهاندا حوکم دەکات".

کردەوە پەشیمانی لە دوایە

ڕاشیگەیاند، "چاوەڕوانی دادپەروەری و ئەخلاق لە سەرۆکی ئەمریکا و ڕێبەری ڕژێمی پیاوکوژی ئیسرائیل ناکرێت و ئەو کردەوەیەش سەرسوڕمان و پەشیمانی لەدوایە".

چاوپۆشی لە تاوانەکانی پێشووی ئەمریکا و ئیسرائیل

لەبارەى وڵاتانى جیهانیشەوە دەڵێت، زۆربەی دەسەڵات و ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان نەک هەر چاوپۆشییان لە تاوانەکانی ئەم دواییە و پێشووی ئەمریکا و ئیسرائیل کردووە، بەڵکوو سەرکۆنەى ئەو لایەنە چەوساوەیان کردووە کە لە بەرگریکردن لە کەرامەت و یەکپارچەیی خاکی خۆیان وەڵامی دەستدرێژیکارەکەیان داوەتەوە.

هەريەک لە ڕووسيا و چين و کۆريای باکوور، سەرکۆنەی کوشتنی عەلی خامنەیی ڕێبەری باڵای ئێران دەکەن و سەرەخۆشی خۆيان ئاڕاستەی تاران کردووە.

کوشتنی خامنەیی بە تیرۆر ناودەبات

ڤیلادیمێر پوتین سەرۆکی ڕووسیا لە پەيامێکيدا بۆ مەسعود پزيشکيان سەرۆککۆماری ئێران گوتی، "هاوخەمی قوڵ بۆ تيرۆرکردنی ڕێبەری باڵای کۆماری ئيسلامی ئێران دەردەبڕێت، کە بە پێشێلکردنی نۆرمەکانی ئەخلاقی مرۆڤایەتی و یاسا نێودەوڵەتییەکان ئەنجامدراوە.

دەوڵەتمەدارێکی هەڵکەتوو

ڕاشيگەياند، "لە وڵاتی ئێمەدا ئایەتوڵڵا خامنەیی وەک دەوڵەتمەدارێکی هەڵکەوتوو لە یاد ناکرێت کە بەشدارییەکی گەورەی لە پەرەپێدانی پەیوەندییە دۆستانەکانی ڕووسیا و ئێراندا کردووە".

هاوکات، وەزارەتی دەرەوەی چين لە ڕاگەيێنراوێکدا بڵاويکردەوە، "بە توندی سەرکۆنەی کوشتنی ئایەتوڵڵا خامنەیی ڕێبەری باڵای ئێران دەکات، بەهۆی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلەوە و داوای ڕاگرتنی کردەوە سەربازییەکان دەکات".

پێشێلکردنی سەروەری و ئاسایشی ئێران

ڕاشيگەياندووە، کوشتنەکە پێشێلکردنی جددی سەروەری و ئاسایشی ئێرانە، لێدانيشە لە پرەنسیپەکانی جاڕنامەی نەتەوەیەکگرتووەکان و نۆرمە بنچينەييەکانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان.

هێرشەکان کردەوەیەکی نایاساییە

ميديای کۆريای باکووريش لە زاری گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەى وڵاتەکەیەوە بڵاویکردووەتەوە، هێرشەکانی ئەمريکا و ئيسرائيل بۆسەر ئێران، کردەوەيەکی دەستدرێژييە و تەواو ناياساييە و پێشێلکردنی سەروەرييە و چەتەگەری واشنتنی پيشانداوە.

فەرماندەى ناوەندى ئەمریکا سێنتکۆم رایگەیاند، کە بەهۆى گرژییەکانى ناوچەکە، سێ سەربازیان کوژراوە و ژمارەیەکى دیکەش بریندارن، کە برینى پێنجیان سەختە.

لە کاتی ئەرکدا کوژراون

سێنتکۆم لە تۆڕى ئێکس بڵاوى کردۆتەوە کە لە کاتژمێر 09:30 بەکاتى بەیانى رۆژهەڵاتى ئەمریکا، لە رۆژى 1ى ئایار، سێ سەربازیان لە کاتى ئەرکدا کوژراون و پێنجى دیکەش بەسەختى بریندارن، کە وەک بەشێک لە ئۆپراسیۆنى ئەپیک فیورى بەشداربوونە.

چەند سەربازێکیش بە سوکی بریندار بوون

لە راگەیەندراوەکەى سێنتکۆمدا هاتووە کە چەند سەربازێکى دیکەیان بە سوکى برینداربوونە بەهۆى پارچەى تەقەمەنى و لەرزەى مێشک، کە بەهۆى دەنگى بەرزەوە برینداربوونە.

هێرشەکە بێ وەڵام نابێت

سێنتۆم دەڵێت، ئێستا ئەوان لە پڕۆسەى چارەسەرکردنى بریندارەکاندان و وەڵامیشیان بۆ هێرشەکە دەبێت.

دواتر زانیاری لەسەر کوژراوەکان ئاشکرا دەکرێت

هەروەها لەراگەیەندراوەکەدا هاتووە کە بۆ رێزگرتن لە خێزانى کوژراوەکان زانیارى زیاتر بڵاوناکەنەوە و لە 24 کاتژمێرى داهاتوو ناسنامەى کوژراوەکان ئاشکرا دەکرێن، پاش ئەوەى خێزانەکانیان ئاگادار دەکرێنەوە.

ئەنجوومەنی ئاسایشی عێراق بە سەرۆکایەتی قاسم ئەعرەجی، کۆبوونەوەیەکی بەپەلەی ئەنجامدا و لە کۆبوونەوەکەدا جەختکراوەتەوە لە هەڵوێستی عێراق بۆ ڕاگرتنی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکان.

تاوتوێکردنی دواین پێشهاتەکانی ناوچەکە

بەگەوێرەی ڕاگەیێنراوی کۆبوونەوەکە، بەرپرسانی هەواڵگیریی و قاسم ئەعرەجی ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی سەرپەرشتی کۆبوونەتەوە و تیایدا تاوتوێی دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکە و گرژییە سەربازییەکان کراوە.

پتەوکردنی ئاسایشی ناوخۆ

هەروەها گفتوگۆی ئەو هێرشانەشیان کردووە کە کراوەتەسەر ژمارەیەک ناوچە لە عێراق و وڵاتانی دراوسێ و تیایدا باس لە خستنەگەری ئەوپەڕی تواناکان بۆ پتەوکردنی ئاسایشی ناوخۆ و پەباندبوون بە رێنماییە حکومییەکان کە فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکان دەریدەکات کراوە.

پاڵپشتی لە ڕاگرتنی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکان

ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانیی عێراق جەختیکردووەتەوە لە پاڵپشتییان بۆ وەستانی دەستبەجێی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکان لەلایەن سەرجەم لایەنە پەیوەندیدارەکان و دان بەخۆداگرتن، هەروەها پەنابردنەبەر گفتوگۆ و دانوستان بۆ دۆزینەوەی چارەسەری کێشەکان و پاراستنی ئاسایشی ناوچەکە و جیهان.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئێران لە یەکەم دەرکەوتنیدا دوای کوژرانی ڕابەری باڵای ئەو وڵاتە، پەیامی ئاراستەی نەیارانی ئێران کرد و دڵنیایی دایە خەڵک کە دامەزراوەکانی وڵات بەردەوامن لە کارکردن.

پووچەڵکردنەوەی پیلانەکان

پزیشکیان داوای لە خەڵکی ئێران کرد کە ڕۆڵی خۆیان ببینن لەم قۆناغەدا، ئەو ڕایگەیاند کە ئامادەبوونی خەڵک لە مزگەوت و شەقامەکاندا زۆر گرنگە و تاکە ڕێگەیە بۆ ئەوەی هەموو ئەو پلانە خراپانە پووچەڵ بکرێنەوە کە دوژمنان دایانڕشتووە.

وەڵامی هێزە چەکدارەکان

سەبارەت بە هەڵوێستی سەربازیی ئێران، سەرۆککۆمار بە زمانێکی هەڕەشەئامێزەوە دوا و گوتی: "هێزە چەكدارەكانمان لەوپەڕی ئامادەباشیدان و بە بەهێزییەوە بنكەكانی دوژمنان وردوخاش دەكەن".

بەردەوامیدان بە ڕێبازی ئیمام

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، پزیشکیان باسی لە قۆناغی دوای ڕابەری باڵا کرد و ئاشکرای کرد، کە ئەنجوومەنی ڕابەری دەستی بە کارەکانی کردووە. ئەو جەختی کردەوە کە بە هێزەوە درێژە بە ڕێبازی "ئیمامی ئازیز" دەدەن و ڕێگە نادەن بۆشایی دروست ببێت>

میدیای فەرمی ئێران لە زاری سوپای پاسدارانەوە بڵاویکردەوە، بە مووشەکى بالستیک هێرشمان کردە سەر کەشتى ئەبراهام لینکۆلن.

بەگوێرەی میدیاکانی ئیسرائیل، پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ مووشەکێکی ئێران لە نزیک شاری ئۆرشەلیم (قودس) کەوتووەتە خوارەوە و بەهۆیەوە چوار هاووڵاتی کوژراون و ژمارەیەکیش برینداربوون.

مووشەکبارانکردنی بەیت شیمس

پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ یەکشەممە، 1ـی ئازاری 2026، سوپای پاسدارانی ئێران دەیان مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئاراستەی ئیسرائیل کرد. یەکێک لە مووشەکەکان لە شاری "بەیت شیمس"ـی نزیک ئۆرشەلیم کەوتووەتە خوارەوە و تیمەکانی فریاگوزاری سەرقاڵی دەرهێنانی قوربانیانن.

وەڵامدانەوەی کوژرانی خامنەیی

ئەم هێرشانەی ئێران وەک وەڵامێکە بۆ ئەو ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەی ئەمریکا و ئیسرائیل کە لە بەیانیی 28ـی شوباتی 2026ـەوە دەستیپێکردووە. لەو ئۆپەراسیۆنەدا عەلی خامنەیی، ڕابەری باڵای ئێران و دەیان فەرماندەی باڵای سەربازیی ئەو وڵاتە کوژراون.

فراوانبوونی بازنەی هێرشەکان

میدیاکانی ئیسرائیل ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەمڕۆ سەدان مووشەک و درۆن ئاراستەی وڵاتەکەیان کراوە. هاوکات، ئێران جگە لە ئیسرائیل، بنکە و بارەگاکانی ئەمریکا لە وڵاتانی کەنداو، عێراق و هەرێمی کوردستان دەکاتە ئامانج، کە بەهۆیەوە ژمارەیەک هاووڵاتیی مەدەنی لەو ناوچانەش بوونەتە قوربانی.

بزووتنەوەی عەسائیب ئەهلولحەق ڕایدەگەیەنێت، لە ئەنجامی هێرشێکی ئاسمانیی هاوبەشی ئەمریکا و ئیسرائیل لە پارێزگای دیالە، چوار چەکداریان کوژراون.

هێرشی ئاسمانی لە دیالە

ئەمڕۆ یەکشەممە، 1ـی ئازاری 2026، بزووتنەوەی عەسائیب ئەهلولحەق لە بەیاننامەیەکدا ئاشکرای کرد، لە کاتی جێبەجێکردنی ئەرکەکانیان لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنی "وەعدی سادق" لە دیالە، چوار ئەندامیان بەهۆی هێرشێکی ئاسمانییەوە گیانیان لەدەستداوە. لە بەیاننامەکەدا هاتووە هێرشەکە لەلایەن هێزەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلەوە ئەنجامدراوە.

ناوەکان ئاشکرا دەکرێن

بەگوێرەی ڕاگەیێنراوەکە، ئەو چوار چەکدارە بریتین لە (محەممەد مشتاق عەباس، بەشار عەدنان قاسم، موراد عەبدولکەریم حەیاوی و حەیدەر خالید عەدنان). هاوکات دەستەی حەشدی شەعبی پرسە و سەرەخۆشیی خۆی ڕاگەیاندووە و جەختی کردووەتەوە کە ئەو چوار کەسە لە کاتی "ئەنجامدانی ئەرکی پیرۆزدا" کراونەتە ئامانج.

قۆناغێکی نوێی گرژییەکان

ئەم رووداوە ئاماژەیە بۆ چوونی ململانێکان بۆ قۆناغێکی نوێ، بەتایبەت دوای ئەوەی گرژییەکانی نێوان گرووپە چەکدارەکانی عێراق و هێزەکانی ئەمریکا بەهۆی رووداوە سیاسییەکانی چەند ڕۆژی ڕابردوو و کوژرانی رێبەری باڵای ئێران، زیاتر پەرەی سەندووە.

وەزیرانی دەرەوەی عێراق و سعودیە لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا تاوتوێی دۆخی ئاڵۆزی ناوچەکە دەکەن و هۆشداری دەدەن لەوەی بەردەوامیی شەڕ کاریگەریی مەترسیداری لەسەر بازاڕی وزەی جیهان دەبێت.

گفتوگۆ لەبارەی پێشهاتە سەربازییەکان

ئەمڕۆ یەکشەممە، 1ـی ئازاری 2026، فوئاد حوسێن، وەزیری دەرەوەی عێراق و فەیسەڵ بن فەرحان، وەزیری دەرەوەی سعودیە، پەیوەندییەکی تەلەفۆنییان ئەنجامدا. تێیدا هەڵسەنگاندنیان بۆ دۆخی سەربازی و ئەو هێرشانە کرد کە ڕووبەڕووی هەردوو وڵات بوونەتەوە، هاوکات هۆشدارییان دا لە فراوانبوونی بازنەی جەنگەکە بەهۆی بەشداریی لایەنی نوێ لە ململانێکاندا.

مەترسی لەسەر گەرووی هورمز

هەردوولا جەختیان لە گرنگیی پاراستنی ڕێڕەوە ئاوییەکان کردەوە، بەتایبەت گەرووی هورمز بەهۆی بایەخە ستراتیژییەکەیەوە بۆ ئابووریی جیهان. فوئاد حوسێن ڕایگەیاند: "بەردەوامیی شەڕ دەبێتە هۆی تێکچوونی بازاڕی وزە و کاریگەریی نەرێنی لەسەر سەقامگیریی بازاڕی جیهانی دەبێت."

ڕاگرتنی جموجووڵی کەشتییەکان

بەگوێرەی میدیای فەرمیی ئێران، جموجووڵی کەشتییە نەوتهەڵگرەکان لە گەرووی هورمز ڕاگیراوە و وڵاتانی ئەوروپا داوایان لە کەشتییەکانیان کردووە بەو گەرووەدا هاتووچۆ نەکەن، ئەمەش وایکردووە شاڕێگەی وزەی جیهان بکەوێتە ژێر کاریگەریی راستەوخۆی جەنگەکەوە.

پاپای ڤاتیکان داوای ڕاگرتنی گرژییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکات و دەڵێت، پێویستە لە ڕێگەی دیپلۆماسییەوە ناکۆکییەکان چارەسەربکرێن.

داوایەکی ئاراستەی ئەمریکا و ئیسرائیل کرد

پاپا لیۆی چواردەیەم، پاپای ڤاتیکان، لە گۆڕەپانی سانت پیتەرزەوە داوایەکی ئاڕاستەی ئەمریکا- ئیسرائیل و ئێران کرد بۆ ڕاگرتنی گرژیی و توندوتیژییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ڕایگەیاند، هەڕەشە و چەک و هێرشکردن، ئاشتی بەرپا ناکات و تەنیا خوێنڕشتن و مردن و وێرانکاریی لێ سەوز دەبێت، بۆ بەدەستهێنانی ئاشتی پێوسیتە بە دانوستانێکی ڕاستەقینە و بەرپرسیارانە ئەنجامبدرێت".

جەنگی فڕە رەهەندی دامرکانەوەی ئەستەم دەبێت

پاپای ڤاتیکان دەشڵێت، "پێش ئەوەی گرژییەکان فراوانتر بن و ببێت بە جەنگێکی فرە ڕەهەندی کە دامرکانەوەی ئەستەم بێت، داوا لە لایەنە ناکۆکەکان دەکەم بگەڕێنەوە سەر مێزی دانوستاندن" و هیواشی خواست کە رۆڵ بدرێت بە دیپلۆماسییەت لە پێناو بەرژەوەندی هەموولایەک.

سەرنج لەسەر کرژییەکانی ئەفغانستان و پاکستانیش

لە درێژەی پەیامەکەیدا پاپا لیۆ، سەرنجیشی خستە سەر گرژییەکانی نێوان ئەفغانستان و پاکستانیش و داوای لێکردن لە رێگەی دانوستانەوە کێشەکانیان چارەسەر بکەن.

باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد هۆشداریی ئەمنی بڵاودەکاتەوە و ڕایدەگەیەنێت، بانگەواز هەیە بۆ خۆپیشاندان دژی ئەمریکا لە عێراق کە ئەگەری هەیە توندوتیژی لێ بکەوێتەوە، بۆیە داوا لە هاووڵاتییانی دەکات لە شوێنە قەرەباڵغەکان دووربکەونەوە.

مەترسیی درۆن و مووشەک

لە ئاگادارییەکەی باڵیۆزخانەی ئەمریکادا هاتووە، چاودێریی هەڕەشەکان دەکەن بۆ سەر بەرژەوەندییەکانیان، بەتایبەت کە مووشەک و درۆن لە ئاسمانی عێراقدا هەیە و هەڕەشە لەسەر چێشتخانە، کۆمپانیا و تاکە کەسەکان هەیە. ئاماژە بەوەش کراوە لە کەناری باشووری پردی 14ـی تەمموز لە بەغداد و ناوچەکانی دیکەی عێراق بانگەشەی خۆپیشاندان دژی ئەمریکا دەکرێت.

ڕاگرتنی کارە رۆتینییەکان

نێردەی ئەمریکا لە عێراق داوای لە کارمەندەکانی کردووە تا کاتێکی نادیار لە ماڵەوە کارەکانیان بکەن. هاوکات کارە کۆنسوڵییەکان و خزمەتگوزارییە رۆتینییەکان بۆ هاووڵاتییانی ئەمریکی هەڵپەسێردراون. باڵیۆزخانە لە بەغداد و کۆنسوڵگەری لە هەولێر بە کراوەیی دەمێننەوە، بەڵام جووڵە تێیاندا تەنیا بۆ کارە پێویستەکان دەبێت.

ئاسمانی عێراق داخراوە

باڵیۆزخانەکە جەختی کردووەتەوە کە لە ئێستادا ئاسمانی عێراق داخراوە و دەبێت گەشتیاران پەیوەندی بە کۆمپانیاکانی فڕۆکەوانییەوە بکەن. وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاش هۆشداریی ئاستی چوارەمی داوە بەوەی "گەشت بۆ عێراق نەکەن" و ئەوانەشی لە عێراقن بیر لە جێهێشتنی بکەنەوە، بەڵام نابێت پشت بە پلانی حکومەتی ئەمریکا ببەستن بۆ گواستنەوەیان.

ڕێنمایی بۆ هاووڵاتییانی ئەمریکا

باڵیۆزخانەکە داوا لە هاووڵاتییانی دەکات زۆر وریا و ئارام بن، سنوور بۆ جووڵەکانیان دابنێن و ئەگەر پێویست بوو لە شوێنی مانەوەیان نەچنە دەرەوە، چونکە دۆخی ئەمنی ئاڵۆزە و ئەگەری گۆڕانکاریی خێرای هەیە.

نێچيرڤان بارزانى، سەرۆکی هەرێمی کوردستان بە بۆنەی کوژرانی عەلی خامنەیی، پەیامێکی سەرەخۆشیی بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند، سەرەخۆشی لە شەهیدبوونی ئایەتوڵڵلا عەلی خامنەیی دەکات.

سەرەخۆشی بۆ شەهیدبوونی خامنەیی

لە پەیامەکەی نێچیرڤان بارزانی دا هاتووە، "پرسه‌ و سه‌ره‌خۆشيى قووڵمان ئاراسته‌ى گه‌ل و حكوومه‌ت و سه‌ركردايه‌تيى ئێران ده‌كه‌ين بۆ شه‌هيدبوونى خوالێخۆشبوو ئايه‌توڵڵا عه‌لى خامه‌نه‌يى، ڕابه‌رى باڵاى كۆمارى ئيسلاميى ئێران و زاناى ديارى ئايينى، هاوسۆز و هاوبه‌شى خه‌ميانين. له‌ خواى مه‌زن داواكارين گيانى به‌ به‌زه‌يى و ميهره‌بانيى خۆى شاد بكات و ئارامى و دڵنه‌وايى به‌ هه‌مووان ببه‌خشێت".

داوا بۆ چارەسەری ئاشتییانەی کێشەکان

سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە پەیامەکەیدا ئاماژەی بەوەشکردووە، "له‌م كاته‌ سه‌خته‌دا، جه‌خت له‌سه‌ر گرنگيى پاراستنى ئارامى و سه‌قامگيرى و چاره‌سه‌ركردنى ئاشتیيانه‌ى كێشه‌كان ده‌كه‌ينه‌وه‌. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ داوا له‌ كۆمه‌ڵگه‌ى نێوده‌وڵه‌تى ده‌كه‌ين ئه‌ركى خۆى له‌ ڕاگرتنى شه‌ڕ و پێكدادان و گێڕانەوە‌ى سه‌قامگيرى بۆ ناوچه‌كه‌ جێبه‌جێ بكات".

بەڕێوەبەرایەتیی حەج و عومرەی سلێمانی ڕایگەیاند، بەهۆی ڕاگرتنی گەشتە ئاسمانییەکانەوە، ئەو عومرەکارانەی کاتی گەڕانەوەیان هاتووە لە ڕێگەی وشکانییەوە دەگەڕێندرێنەوە؛ هاوکات داوا لەو گەشتیارانە دەکات کە بڕیاربوو بە فڕۆکە گەشت بکەن، ڕێگەی وشکانی وەک بەدیل بەکاربهێنن چونکە هاتووچۆ تێیدا ئاساییە.

گەڕانەوەی عومرەکاران لەسەر ئەرکی کۆمپانیاکان

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی حەج و عومرەی هەرێمی کوردستان بڕیاریدا ئەو عومرەکارانەی لە ئێستادا لە سعودییەن و کاتی گەڕانەوەیانە، بە ڕێگەی وشکانی و بە پاسی تایبەت بگەڕێندرێنەوە بۆ هەرێمی کوردستان. تێچووی گەڕانەوەی ئەم عومرەکارانە لە ئەستۆی ئەو کۆمپانیا گەشتیارییانە دەبێت کە گەشتە ئاسمانییەکانیان بۆ ڕێکخستبوون و لە ئێستادا بەهۆی داخستنی ئاسمانەوە گەشتەکانیان پەککەوتووە.

ڕێگەی وشکانی وەک بەدیلی گەشتە ئاسمانییەکان

بەڕێوەبەرایەتیی حەج و عومرەی سلێمانی ئاماژەی بەوە کردووە، ئەو عومرەکارانەی لەم کاتەدا کاتی گەشتکردنیانە و بڕیاربوو بە فڕۆکە بچنە سعودیە، دەتوانن سوود لە ڕێگەی وشکانی ببینن و لەو ڕێگەیەوە گەشتەکانیان ئەنجام بدەن. جەخت کراوەتەوە کە گەشتی عومرە لە ڕێگەی وشکانییەوە بەردەوامە و هیچ بڕیارێک بۆ ڕاگرتنی لە ئارادا نییە.

هۆکاری پەککەوتنی گەشتە ئاسمانییەکان

ئەم ڕێکارانە دوای ئەوە دێن کە لە ڕۆژی 28ـی شوباتی 2026، بەهۆی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، عێراق و چەند وڵاتێکی ناوچەکە کایەی ئاسمانیی خۆیان داخست. ئەم بڕیارە بووە هۆی هەڵوەشاندنەوەی سەرجەم گەشتە ئاسمانییەکان، بەو هۆیەشەوە ژمارەیەکی زۆر لە عومرەکاران لە سعودیە گیرییان خواردووە و ئەوانەشی بڕیاربوو لە هەرێمی کوردستانەوە گەشت بکەن، پلانەکانیان گۆڕدرا.

سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پەیامێکی ماتەمینی ئاڕاستەی گەلی ئێران دەکات و لەم دەرفەتەدا داوا لە وڵاتانی جیهان دەکات هەوڵەکانیان بۆ هێورکردنەوەی دۆخەکە یەکبخەن.

پرسە و هاوخەمی بۆ گەلی ئێران

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە پەیامێکدا خەم و پەژارەی خۆی بۆ شەهیدبوونی ئایەتوڵا عەلی خامنەیی، رابەری باڵای کۆماری ئیسلامیی ئێران دەربڕی و وەک "سەرکردەیەکی دیاری جیهانیی ئیسلامی" وەسفی کرد.

لە پەیامەکەدا هاتووە: "بۆ ئەم ماتەمە پرسە و سەرەخۆشی و هاوخەمی خۆمان ئاڕاستەی گەلی ئێران و کەسوکاری بەڕێزیان دەکەین."

پەیامێک بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکان

لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا، سەرۆکی یەکێتی داوای لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کردووە کە لەم دۆخەدا رۆڵی ئەرێنی بگێڕن.

بافڵ تاڵەبانی دەڵێت: "داوا لە جیهان دەکەین هەوڵەکانیان یەکبخەن بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان."

تاکە رێگای سەقامگیری

سەبارەت بە دۆخی ناوچەکە، بافڵ جەلال تاڵەبانی جەختی لەوە کردووەتەوە کە پێویستە هەمووان بگەڕێنەوە بۆ گفتوگۆ.

لە کۆتایی پەیامەکەدا ئاماژەی بەوە داوە: "گەڕانەوە بۆ دیالۆگ و لێکتێگەیشتنەکان تاکە رێگای سەقامگیرییە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست."

دواى هێرشە چڕەکانى ئەمریکا و ئیسرائیل بۆسەر ئێران و کوشتنى ڕێبەرى باڵاى ئێران و ژمارەیەک سەرکردە و بەرپرسى باڵاى سەربازیی ئەو وڵاتە، لەئێستادا لە بەشێک لە شارەکانى ئێران ئاڵاى سوور هەڵکراوە.

هێمایەک بۆ تۆڵەسەندنەوە

ئێستا ئاڵا سوورەکە لە شارى قووم هەڵکراوە، قووم، وەکو حەوزەى ئایینى ئەو وڵاتە کاریگەرە، هەڵکردنى ئەم ئاڵایەش لەو شارە چەند واتایەکى هەیە و دیارترینیان تۆڵەسەندنەوەى ئەو خوێنەیە کە بە ستەم ڕژاوە، واتە هەرکات ئەم ئاڵایە هەڵکرا، ئەوا کۆمارى ئیسلامى ئێران، دەست بە تۆڵەکردنەوە دەکات.

گومەزی مزگەوتی جەمکەران

بەرزکردنەوەی ئاڵای سوور لە ئێران، بەتایبەت لەسەر گومەزی مزگەوتی جەمکەران لە شاری قووم، ناوەرۆکەکەی بریتییە لە: "ڕاگەیاندنی تۆڵەسەندنەوە".

ئەم هێمایە لە کولتووری شیعەدا ڕەگی هەیە و چەند واتایەک لەخۆدەگرێت لەوانەش:

خوێنی ڕژاو: بە واتای ئەوە دێت کەسێکی گرنگ بە ستەم کوژراوە و هێشتا تۆڵەی خوێنەکەی نەکراوەتەوە.

ئامادەباشی بۆ شەڕ: نیشانەی ئەوەیە وڵات لە حاڵەتی ئامادەباشیدایە بۆ وەڵامدانەوەی سەربازیی یان ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنێکی تۆڵەسەندنەوە.

پەیامێکی سیاسی: وەک هۆشدارییەک بۆ دوژمنان (زۆربەی کات ئەمریکا یان ئیسرائیل) بەکاردێت کە "تۆڵە لە ڕێگەیە".

پەیوەندی بە ئیمامی مەهدی: بەرزکردنەوەی لە مزگەوتی جەمکەران، ئاماژەیە بۆ داواکردنی سەرکەوتن و دادپەروەری.

ئەم ئاڵایە کەى هەڵکراوە؟

قاسم سلێمانی

ئەم ئاڵایە بە شێوەیەکی بەرچاو دوای کوژرانی قاسم سلێمانى لە ساڵی 2020 بەرزکرایەوە، کە وەک ئاماژەیەک بوو بۆ هێرشە موشەکییەکەی دواتر بۆسەر بنکەی عەین ئەسەد.

ئیسماعیل هەنییە

لە تەمموزی 2024 دوای کوژرانى ئیسماعیل هەنییە لە تاران، وەک پەیمانێک بۆ تۆڵەسەندنەوە بەرزکرایەوە.

تەقینەوە خۆکوژییەکەی کرمان

لە کانوونی دووەمی 2024یش دوای تەقینەوە خۆکوژییەکانی کرمان، لە ڕێوڕەسمی ساڵیادی کوژرانی قاسم سلێمانی دا، بەرزکرایەوە.

عەلی خامنەیی

لەئێستاشدا ئێران وەک هێماى تۆڵەسەندنەوەى کوژرانى خامنەیی ئاڵاى سوورى هەڵکردووە و دەیەوێت تۆڵەى هێرشە هاوبەشەکەى ئیسرائیل و ئەمریکا بکاتەوە.

سەرۆکی رووسیا کوژرانی عەلی خامنەیی بە "کارێکی دڕندانە" ناودەبات و سەرەخۆشی لە گەلی ئێران دەکات؛ پوتن ڕایدەگەیەنێت تیرۆرکردنی ڕێبەری باڵای ئێران پێشێلکردنی ڕوونی یاسا نێودەوڵەتییەکان و پێوەرە ئەخلاقییەکانە.

هەڵوێستی فەرمیی کۆشکی کریملن

ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026، کۆشکی سەرۆکایەتیی رووسیا "کریملن" ڕایگەیاند، ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی رووسیا پەیامێکی سەرەخۆشی ئاراستەی تاران کردووە. پوتن لە پەیامەکەیدا کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێرانی بە "کارێکی دڕندانە" و "کردەوەیەکی کوشتنی دڕندانە" وەسف کردووە و هاوخەمیی وڵاتەکەی بۆ کۆماری ئیسلامیی ئێران دەربڕیوە.

پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان

سەرۆکی رووسیا لە پەیامەکەیدا جەختی لەوە کردەوە کە ئەم ڕووداوە تەنیا پەرەسەندنی سەربازی نییە، بەڵکو "پێشێلکردنی سەرجەم پێوەرە ئەخلاقییەکان و یاسا نێودەوڵەتییەکانە". پوتن ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم جۆرە کردەوانە زیان بە هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ پاراستنی سەقامگیری دەگەیەنن.

وردەکاریی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکە

بەیانیی ڕۆژی شەممە 28ـی شوباتی 2026، ئەمریکا و ئیسرائیل ئۆپەراسیۆنێکی بەرفراوانی سەربازییان لە دژی ئێران دەستپێکرد. لەم هێرشانەدا زیاتر لە 100 فڕۆکەی جەنگی بەشداربوون و تارانی پایتەخت و چەندین شاری دیکەیان بۆردومان کرد. بەرپرسانی ئیسرائیل ڕایانگەیاندووە کە لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنەکەدا، جگە لە خامنەیی، دەیان بەرپرسی دیکەی باڵای سیاسی و سەربازیی ئێرانیان کوشتووە.

پشتڕاستکردنەوەی هەواڵی کوژران

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئێوارەی ڕۆژی شەممە 28ـی شوباتی 2026 بە فەرمی کوژرانی عەلی خامنەیی ڕاگەیاند. دواتر بەیانیی ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئاداری 2026، میدیای فەرمیی ئێران هەواڵەکەی پشتڕاستکردەوە. ئیسرائیل جەختی کردووەتەوە کە هێرشە ئاسمانییەکانیان تا ئەو کاتەی بە پێویستی بزانن لە ناوچەکەدا بەردەوام دەبن.

ئۆپەراسیۆنی کوشتنی عەلی خامنەیی و سەرکردە باڵاکانی ئێران دەرەنجامی هەماهەنگییەکی وردی هەواڵگریی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل بوو؛ دەزگای CIA توانی کات و شوێنی کۆبوونەوەیەکی نهێنی لە تاران ئاشکرا بکات کە بووە هۆی گۆڕینی پلانی هێرشەکە و پێکانی ئامانجەکان لە یەک کاتدا.

چۆنیەتی دۆزینەوەی شوێنی خامنەیی

بەرپرسانی ئەمریکا ئاشکرایان کردووە کە دەزگای هەواڵگریی ئەمریکا (CIA) بۆ چەندین مانگ چاودێریی وردی خامنەیی کردبوو و زانیاریی وردی لەبارەی شوێن و جووڵەکانی کۆکردبووەوە. CIA زانیاریی پێگەیشتبوو کە بەیانیی ڕۆژی شەممە کۆبوونەوەیەک لە نێوان بەرپرسە باڵاکانی ئێران لە ناوەندی تاران بەڕێوەدەچێت و خامنەییش تێیدا بەشدار دەبێت، ئەم زانیارییە وایکرد ئەمریکا و ئیسرائیل کاتی هێرشەکەیان بگۆڕن بۆ ئەوەی سوود لەو دەرفەتە وەربگرن.

کۆبوونەوەی ناوەندی تاران و ئامانجەکان

کۆبوونەوەکە لە شوێنێکدا بووە کە نووسینگەی سەرۆکایەتی، ڕێبەری باڵا و ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانیی ئێرانی تێدایە. جگە لە خامنەیی، چەندین بەرپرسی باڵای بەرگریی ئێران لەوێ بوون، لەوانە: محەممەد پاکپوور (فەرماندەی گشتیی سوپای پاسداران)، عەزیز ناسرزادە (وەزیری بەرگری)، عەلی شەمخانی (سەرۆکی ئەنجوومەنی سەربازی) و محەممەد شیرازی (جێگری وەزیری هەواڵگری).

وردەکاریی جێبەجێکردنی ئۆپەراسیۆنەکە

ئۆپەراسیۆنەکە کاتژمێر 6:00ـی بەیانی بە کاتی ئیسرائیل دەستیپێکرد و فڕۆکە جەنگییەکان لە بنکەکانیانەوە فڕین. تێیدا ژمارەیەکی کەم فڕۆکە بەکارهێنران، بەڵام چەکی زۆر پێشکەوتوو و وردی دوورهاوێژیان پێبوو. دوای 2 کاتژمێر و 5 خولەک لە فڕین، کاتژمێر 9:40ـی بەیانی بە کاتی تاران، مووشەکەکان لە ئامانجەکانیان درا. لە کاتی هێرشەکەدا، خامنەیی لە باڵەخانەیەکی نزیک لە شوێنی کۆبوونەوەی بەرپرسانی ئاسایشی نیشتمانی بوو.

هەوڵە هەواڵگرییەکان و شەڕی 12 ڕۆژە

بەرپرسێکی ئەمریکی ئاماژەی بەوە کردووە کە زانیارییەکانی ئەمریکا دوای شەڕی 12 ڕۆژەی پار زۆر وردتر بوون. ئەمریکا توانیبووی لە کاتی ئەو شەڕەدا شێوازی پەیوەندی و جووڵەی ڕێبەری باڵا و سوپای پاسداران لەژێر گوشاردا بخوێنێتەوە، ئەمەش یارمەتیدەر بوو بۆ پێشبینیکردنی جووڵەکانی خامنەیی بە وردی. پێشتریش دۆناڵد ترەمپ جەختی کردبووەوە کە ئەوان دەزانن خامنەیی لە کوێیە و دەتوانن بیکوژن.

سەرۆکی ئەنجوومەنی باڵای دادوەریی عێراق سەرەخۆشیی خۆی بۆ کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێران ڕاگەیاند؛ زەیدان ئاماژەی بەوە کرد کە خامنەیی پەیوەندی بە کاروانی قاسم سولەیمانی، ئەبو مەهدی موهەندیس و حەسەن نەسروڵڵاوە کردووە.

پەیامی سەرەخۆشیی سەرۆکی ئەنجوومەنی دادوەری

ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026، فایەق زەیدان، سەرۆکی ئەنجوومەنی باڵای دادوەریی عێراق، لە ڕاگەیەندراوێکدا سەرەخۆشی و هاوخەمیی قووڵی خۆی بۆ کوژرانی عەلی خامنەیی ڕاگەیاند. زەیدان ئاماژەی بەوە کرد کە بە خەم و پەژارەیەکی زۆرەوە هەواڵی شەهیدبوونی ڕێبەری باڵای ئێرانیان پێگەیشتووە.

پەیوەندیکردن بە کاروانی "هاوڕێ شەهیدەکان"

فایەق زەیدان لە ڕاگەیەندراوەکەیدا جەختی لەوە کردەوە کە عەلی خامنەیی پەیوەندی بە کاروانی "باپیرانی لە ئەهلی بەیت" و هاوڕێ شەهیدەکانی دیکەیەوە کردووە. سەرۆکی ئەنجوومەنی دادوەری بە دیاریکراوی ناوی قاسم سولەیمانی، ئەبو مەهدی موهەندیس و حەسەن نەسروڵڵای هێنا وەک ئەو کەسانەی کە خامنەیی ئێستا لە ڕیزەکانی ئەواندایە.

وەسفکردنی زیانەکە بۆ مەیدانی "حەق"

سەرۆکی ئەنجوومەنی باڵای دادوەریی عێراق ئاماژەی بەوە کرد، بە کوژرانی عەلی خامنەیی، "مەیدانی حەق سوارچاکێکی دیار و سەرکردەیەکی گەورەی خۆی لەدەستدا". زەیدان لە پەیامەکەیدا سەرەخۆشیی ئاراستەی ئوممەتی ئیسلامی و گەلی ئێران کرد و وەک "گەلێکی دۆست" وەسفی کردن.

پاشخانی هێرشە هاوبەشەکەی ئەمریکا و ئیسرائیل

ئەم پەیامەی فایەق زەیدان دوای ئەوە دێت کە ڕۆژی شەممە 28-02-2026، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل هێرشێکی هاوبەشیان بۆ سەر ئێران ئەنجامدا. لە ئەنجامی ئەو هێرشە ئاسمانی و دەریاییانەدا، ژمارەیەک لە بەرپرسە هەرە باڵاکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران کوژران کە دیارترینیان عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای وڵاتەکە بوو.

سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل پەیامێکی ڤیدیۆیی بە زمانی فارسی ئاراستەی گەلی ئێران دەکات و ڕایدەگەیەنێت، هێرشەکانیان بۆ سەر ئامانجە "تیرۆریستییەکان" لە ناوخۆی ئێران بەردەوام دەبێت؛ نەتانیاهۆ داوا لە سەرجەم پێکهاتە نەتەوەییەکانی ئەو وڵاتە دەکات یەکبگرن بۆ ڕووخاندنی ڕژێم و کۆتاییهێنان بە دەسەڵاتی تاران.

بەردەوامیی هێرشە سەربازییەکان بۆ سەر پێگەکانی تاران

بنیامین نەتانیاهوو، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل لە پەیامێکی نوێدا کە لە هەژماری فەرمیی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس بە زمانی فارسی بڵاویکردەوە، هۆشداریی دایە بەرپرسانی تاران. نەتانیاهۆ ڕایگەیاند کە لە ڕۆژانی داهاتوودا هێزەکانیان هەزاران ئامانجی "ڕژێمی تیرۆریستی" لە سەرتاسەری ئێران دەکەنە ئامانج و زەبری قورسیان لێ دەوەشێنن، ئەمەش وەک درێژەپێدەری ئەو ئۆپەراسیۆنە سەربازییەی کە دەستیان پێکردووە.

بانگەواز بۆ ڕاپەڕینی ملیۆنی و ڕووخاندنی دەسەڵات

سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل ڕوو لە هاووڵاتییانی ئێران ڕایگەیاند، ئێستا دەرفەتێکی مێژوویی هاتووەتە پێش کە تەنیا یەکجار لە ژیاندا دووبارە دەبێتەوە. نەتانیاهۆ داوای لە گەلی ئێران کرد کە نائومێد نەبن و ئامادەکاری بکەن بۆ ئەوەی بە ملیۆنان کەس بڕژێنە سەر شەقامەکان تاوەکو کارەکە تەواو بکەن و ئەو دەسەڵاتە بڕووخێنن کە ژیانی لێ تاڵ کردوون، جەختیشی کردەوە کە کاتی ئەوە هاتووە خەڵک خۆیان لە زنجیرەکانی ستەمکاری ڕزگار بکەن.

یەکگرتنی پێکهاتەکان بۆ ئەرکێکی مێژوویی

نەتانیاهوو لە پەیامەکەیدا بە ناوی پێکهاتە جیاوازەکانەوە داوای یەکڕیزیی کرد و وتی: "ئەی هاووڵاتییانی ئێران، فارس، کورد، ئازەری، ئەهوازی و بەلوچی، ئێستا کاتی ئەوەیە هێزەکانتان یەکبخەن". ناوبراو جەختی لەوە کردەوە کە ئازار و قوربانیدانی گەلانی ئێران بێهودە نابێت و ئەو یارمەتییەی تامەزرۆی بوون بەدەستهاتووە، بۆیە کاتی ئەوە هاتووە هەمووان پێکەوە بۆ ڕووخاندنی ڕژێم و دەستەبەرکردنی داهاتوویەکی باشتر هەنگاو بنێن.

ڕەخساندنی زەمینە بۆ ڕزگاربوون لە ستەمکاری

سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل ئاماژەی بەوە کرد کە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانیان زەمینە بۆ خەڵکی ئازای ئێران دەڕەخسێنێت تاوەکو کۆتایی بەو دەسەڵاتە بهێنن کە بە "ڕژێمی تیرۆر" وەسفی کرد. نەتانیاهۆ بەڵێنی دا کە ئیسرائیل بەردەوام دەبێت لە لێدانی پێگە ستراتیژییەکان تا ئەو کاتەی دەسەڵاتی تاران بە تەواوەتی لاواز دەبێت و گەل دەتوانێت بە ئازادی چارەنووسی خۆی دیاری بکات.

دەستەی فڕۆکەوانیی شارستانیی عێراق بڕیاریدا ڕاگرتنی گەشتە ئاسمانییەکان بۆ ماوەی 24 کاتژمێری دیکە درێژ بکاتەوە، ئەمەش بەهۆی ناسەقامگیریی دۆخی ئەمنیی ناوچەکە لە دوای هێرشەکانی سەر ئێران؛ بڕیارەکە تاوەکو نیوەڕۆی سبەی دووشەممە بەردەوام دەبێت.

وادەی نوێی ڕاگرتنی گەشتەکان

دەستەی فڕۆکەوانیی شارستانیی عێراق ڕاگرتنی گەشتە ئاسمانییەکانی لە سەرجەم فڕۆکەخانەکانی وڵاتدا بۆ ماوەی 24 کاتژمێری دیکە درێژکردەوە. بڕیارەکە لە کاتژمێر 12ـی نیوەڕۆی ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئاداری 2026 دەستپێدەکات و تاوەکو کاتژمێر 12ـی نیوەڕۆی سبەی دووشەممە 2ـی ئاداری 2026 بەردەوام دەبێت.

هۆکاری درێژکردنەوەی بڕیارەکە

لە ڕاگەیەندراوێکی فەرمیدا، دەستەی فڕۆکەوانی ئاماژەی بەوە کردووە کە درێژکردنەوەی ماوەی داخستنی کایەی ئاسمانی بەهۆی ناسەقامگیریی دۆخی ناوچەکە و پاراستنی سەلامەتیی گەشتەکانە. هەروەها جەختکراوەتەوە کە سەرجەم کۆمپانیاکانی هێڵی ئاسمانی لەم بڕیارە نوێیە ئاگادارکراونەتەوە تاوەکو گەشتەکانیان ڕێکبخەنەوە.

پاشخانی ڕووداوەکان

ئەم بڕیارەی عێراق پاش ئەوە دێت کە ڕۆژی شەممە 28ـی شوباتی 2026، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل هێرشێکی بەرفراوانیان کردە سەر چەندین ئامانج لە ناوخۆی ئێران. بەهۆی پەرەسەندنی گرژییەکان و ئاڵوگۆڕی هێرشی مووشەکی لە ناوچەکەدا، عێراق و چەند وڵاتێکی دیکەی دراوسێ لە دوێنێوە کایەی ئاسمانیی خۆیان بەڕووی گەشتە مەدەنییەکاندا داخستووە.

ئارام بابان، ئەندامی ژووری بازرگانیی سلێمانی لەبارەی کڕینی خۆراکی زۆرەوە لەلایەن هاونیشتمانییانەوە دڵنیاییدا لەوەى کۆگاکان بەشی شەش مانگ شمەکیان تیادایە و کەمى خۆراک دروستنابێت.

خۆراک و سوتەمەنی کەم نییە

ئەو ئەندامەی ژووری بازرگانی و پیشەسازیی سلێمانی بەکەناڵ8ـى ڕاگەیاند، خۆراک و سووتەمەنی کەم نیین، چونکە هەرێمی کوردستان بەرهەمهێنەرى کاڵا و شمەکە پێویستەکانە و تەنیا ئەگەرى کەمکردنى بەرهەمی میوە و جوانکاریی هەیە.

هیچ ئاماژەیەک  بۆ گرانبوونی شمەک و کاڵا نییە

ئارام بابان، ڕوونیشیکردەوە، لە خۆراکە سەرەکییەکانى وەک، برنج و ئارد و زەیت، هیچ کەمییەک نییە، چونکە هەرێمی کوردستان خۆی بەرهەمی دەهێنێت و هیچ ئاماژەیکیش بۆ گرانبوونی شمەک و کاڵا نییە.

هاوردەکردن لە بەندەری ئوم قسەر و ئیبراهیم خەلیلەوە

ئەو ئەندامەی ژووری بازرگانی و پیشەسازیی سلێمانی ئاماژەی بەوەشکرد، شادەماری هاوردەکردن لە بەندەری ئوم قەسر و دەروازەی ئیبراهیم خەلیلە و ئەوەشی لە ئێرانەوە دێت، زۆرینەى بابەتى جوانکارییە و داخرانى سنوورەکان لەگەڵ ئێران، کاریگەرییەکی گەورەى لەسەر بازاڕەکان نابێت.

عەلی لاریجانی، سەرۆکی ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران گوتی، ئەمڕۆ بە جۆرێك لە ئەمریكاو ئیسرائیل دەدەین كە پێشتر وێنەی نەبوبێت.

کەناڵی 12ی ئیسرائیلی: هێزی ئاسمانیی ئیسرائیل بارەگای وەزارەتی ئاسایشی ناوخۆ لە سەرانسەری تاران دەکاتە ئامانج.

سەرۆککۆماری عێراق لە پەیامێکدا هەواڵی گیانلەدەستدانی ڕێبەری باڵای ئێران ڕادەگەیەنێت و دەڵێت، ژیانی لەپێناو گەلەکەی بەخشی، هاوکات هەڵوێستی عێراقیش لەبارەی شەڕ ئاشکرا دەکات.

هەواڵێکی خەمناک

د. لەتیف ڕەشید، سەرۆککۆماری عێراق لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند، بە خەم و پەژارەیەکی قووڵەوە هەواڵی شەهیدبوونی سەید عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران و ژمارەیەک لە فەرماندە باڵاکانی ئەو وڵاتەی پێگەیشتووە.

تێکۆشان بۆ گەل

لە بەشێکی پەیامەکەیدا سەرۆککۆمار وەسفی ڕێبەری باڵای ئێران دەکات و ئاماژە بەوە دەدات، ناوبراو تەواوی ژیانی لەپێناو تێکۆشانی گەل و نەتەوەکەی بەخشیوە.

پەیامێک بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕ

د. لەتیف ڕەشید لە کۆتایی پەیامەکەیدا جەخت لە هەڵوێستی جێگیری عێراق دەکاتەوە و داوا دەکات کۆتایی بە شەڕ و ئاڵۆزییەکان لەگەڵ ئێران بهێنرێت.

سەرۆککۆماری ئێران کوژرانی عەلی خامنەیی بە "گەورەترین تاقیکردنەوە و بەڵای جیهانی ئیسلام" وەسف دەکات و ڕایدەگەیەنێت، تۆڵەسەندنەوە لە ئەنجامدەرانی ئەم هێرشە بە ئەرک و مافێکی ڕەوای وڵاتەکەی دەزانن؛ پزیشکیان جەخت لەوەش دەکاتەوە کە ڕێبازە 37 ساڵەییەکەی ڕێبەری کۆچکردوو بەردەوام دەبێت.

تیرۆرکردنی ڕێبەر وەک ڕاگەیاندنی جەنگ

مەسعود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئێران، لە پەیامێکی فەرمیدا ڕایگەیاند، تیرۆرکردنی باڵاترین مەقامی سیاسیی وڵاتەکەی لەلایەن ئەوەی بە "میحوەرە ترسناکەکەی ئەمریکا-ئیسرائیل" ناوی برد، بە ڕاگەیاندنی جەنگی ئاشکرا دژی موسڵمانان و شیعەکانی جیهان دادەنرێت. پزیشکیان ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم ڕووداوە گەورەترین ناخۆشیی جیهانی ئیسلامییە لە ئێستادا.

میراتی 37 ساڵەی ڕێبەرایەتیی خامنەیی

سەرۆککۆماری ئێران تیشکی خستە سەر ماوەی 37 ساڵی ڕێبەرایەتیی عەلی خامنەیی و باسی لەوە کرد، لەو ماوەیەدا ئێران بە پتەوییەوە درێژەی بە ڕێبازی ئیمام خومەینی داوە و بووەتە ناوەندێکی سەربەخۆ و دژە ئیستکباری. پزیشکیان وتی، خامنەیی بە پشت بەستن بە ئیرادەی گەل، کەرامەتی بە نەتەوەی ئێران بەخشی و وەک پایەیەکی گەورە دڕکێک بوو لە چاوی دوژمنانی ئیسلامدا.

تایبەتمەندییە کەسییەکانی عەلی خامنەیی

لە وەسفی کەسایەتیی ڕێبەری کۆچکردوودا، پزیشکیان ئاماژەی بە وریایی، دووربینی، خۆڕاگری و بەرەنگاربوونەوەی ستەم کرد. هەروەها جەختی لە زانست، سەبر و باوەڕی دڵسۆزانەی ناوبراو کردەوە و ڕایگەیاند، هیچ شتێک جگە لە شەهیدبوون لە جەنگی دژی دوژمنانی ئیسلامدا شایستەی ناو و پێگەی عەلی خامنەیی نەبوو، کە ناوێکی نەمری لە مێژوودا بۆ خۆی تۆمار کرد.

مافی ڕەوای تۆڵەسەندنەوە

پزیشکیان بە ڕوونی ئاماژەی بەوە کرد، کۆماری ئیسلامیی ئێران خوێنخوازی و تۆڵەسەندنەوە لە ئەنجامدەران و فەرماندەرانی ئەم "تاوانە مێژووییە" بە ئەرک و مافی ڕەوای خۆی دەزانێت. سەرۆککۆمار دووپاتی کردەوە کە وڵاتەکەی بە هەموو توانایەکییەوە کار بۆ جێبەجێکردنی ئەم بەرپرسیارێتییە گەورەیە دەکات بۆ وەڵامدانەوەی هێرشە هاوبەشەکەی ئەمریکا و ئیسرائیل.

بانگەواز بۆ یەکگرتوویی و بەردەوامیی ڕێبازەکە

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، پزیشکیان سەرەخۆشیی خۆی ئاراستەی نەتەوەی ئێران و لایەنگرانی ڕێبەر کرد و جەختی لە ئیرادەی نەگۆڕی خۆی بۆ بەردەوامبوون لەسەر ڕێبازی خامنەیی کردەوە. داواشی لە خودا کرد کە هاوسۆزی و یەکگرتوویی نێوان بەرپرسان و گەلی ئێران زیاتر بکات لە پێناو بەدیهێنانی ئامانجەکانی شۆڕشی ئیسلامی و بڵاوکردنەوەی دادپەروەری لە کۆمەڵگادا.

لە کاردانەوەی کوژرانی ئايەتوڵا خامنەی ڕێبەری باڵای ئێراندا، پاکستانييەکان خۆپيشاندانيان دەستپێکرد و وەک ناڕەزاييەک هێرشيان کردە سەر کونسوڵخانەی ئەمريکا لە شاری کەراچی.

خۆپيشاندەران بە دار و بەرد هێرشيان کردە سەر کونسوڵخانەکە و ئاگريان تێدا کردووەتەوە، بەگوێرەی زانيارييەکان لە گرژييەکانی نێوان پۆليس و خۆپيشاندەراندا چەند کەسێک کوژراون.

پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ دەنگی چەند تەقینەوەیەکی نوێ لە تاران بیسترا؛ ئەمەش هاوکاتە لەگەڵ جەختکردنەوەی بەرپرسانی ئێران بۆ بەردەوامیدان بە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان و وەڵامدانەوەی ئەو هێرشانەی دەکرێنە سەر وڵاتەکەیان.

بیستنی دەنگی تەقینەوە لە تاران

میدیای فەرمیی ئێران بڵاویکردەوە، پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026، دەنگی چەند تەقینەوەیەکی بەهێز لە باکووری شاری تاران بیستراوە. تاوەکو ئێستا لایەنە فەرمییەکان ڕادەی زیانەکان و شێوازی ئەنجامدانی هێرشەکانیان ئاشکرا نەکردووە و لێکۆڵینەوەکان لەو بارەیەوە بەردەوامن.

هەڵوێستی سەرۆکی پەرلەمانی ئێران

محەممەد باقر قاڵیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە وتارێکدا ڕایگەیاند، ئۆپەراسیۆنی هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەیان بێ پچڕان بەردەوام دەبێت. قاڵیباف جەختی لەوە کردەوە کە تاران لە پلانە سەربازییەکانی پاشەکشە ناکات و هەموو ئامادەکارییەک بۆ بەردەوامیدان بە ڕووبەڕووبوونەوەکان کراوە.

هەڕەشە بۆ سەر بنکەکانی ئەمریکا

بیستنی دەنگی ئەم تەقینەوانە لە کاتێکدایە کە هێزە چەکدارەکانی ئێران هەڕەشەی بەردەوامیدان بە هێرشەکانیان دەکەن. تاران ڕایگەیاندووە کە بنکەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا دەکەنە ئامانج، ئەمەش وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر بەو زنجیرە هێرشە ئاسمانییانەی کە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا کراونەتە سەر پێگە جیاوازەکانی ناوخۆی ئێران.

دوای کوژرانی محەممەد پاکپوور و عەلی خامنەیی، ئەحمەد وەحیدی بە فەرماندەی گشتیی نوێی سوپای پاسداران دیاریکرا؛ وەحیدی کە دامەزرێنەری فەیلەقی قودسە، لە کاتێکی هەستیاردا ئەرکی کۆنترۆڵکردنی دۆخی ئەمنی و سەرپەرشتیکردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی پێسپێردراوە.

دەستبەکاربوونی ئەحمەد وەحیدی لە پۆستە نوێیەکەیدا

ئەمڕۆ یەکشەممە 1-3-2026، لە بڕیارێکی بەپەلەدا ئەحمەد وەحیدی وەک فەرماندەی گشتی سوپای پاسداران دەستبەکاربوو. ئەم بڕیارە دوای تێکچوونی دۆخی ئەمنیی ناوخۆی ئێران و کوژرانی ڕێبەری باڵای ئەو وڵاتە دێت. لە ئێستادا وەحیدی سەرپەرشتی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان دەکات، ئەوەش هاوکاتە لەگەڵ پەرەسەندنی ناڕەزایەتییەکان لە بەغدا و هەوڵی لایەنگرانی بەرەی مقاوەمە بۆ هێرشکردنە سەر باڵوێزخانەی ئەمریکا.

مێژووی سەربازی و وێستگەکانی ژیانی وەحیدی

ئەحمەد وەحیدی لە ساڵی 1958 لە شاری شیراز لەدایکبووە. لە ساڵی 1979 و لەگەڵ سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامیی ئێران، پەیوەندی بە ڕیزەکانی سوپای پاسدارانەوە کردووە. ناوبراو بە دامەزرێنەر و یەکەم فەرماندەی فەیلەقی قودسی سوپای پاسداران دادەنرێت لە نێوان ساڵانی 1988 تاوەکو 1998. دواتر لە چەندین پۆستی باڵای وەک جێگری وەزیری بەرگری و سەرۆکی زانکۆی باڵای بەرگریی نیشتمانی خزمەتی کردووە.

داواکراوی نێودەوڵەتی و لیستە ڕەشەکان

ناوی ئەحمەد وەحیدی لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی وەک کەسایەتییەکی جێی مشتومڕ ناسراوە. ناوبراو لەلایەن پۆلیسی نێودەوڵەتی (ئینتەرپۆل)ەوە بە تۆمەتی تێوەگلان لە تەقینەوەکانی ناوەندی "ئامیا" لە بوێنس ئایرسی پایتەختی ئەرجەنتین لە ساڵی 1994، ناوی لە لیستی داواکراواندایە. هەروەها لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و یەکێتیی ئەورووپاوە خراوەتە لیستی سزادراوانەوە.

پێگەی سیاسی و نازناوی "پیاوی ئەرکە سەختەکان"

وەحیدی وەک ئەندامی ئەنجوومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران و یەکێک لە ڕاوێژکارە هەرە نزیکەکانی ڕێبەری باڵا دەبینرێت. لە ناوەندە سیاسی و سەربازییەکانی ئێراندا بە پیاوی "ئەرکە سەختەکان" دەناسرێت و بە یەکێک لە پارێزەرە سەرسەختەکانی بیرۆکەی "مقاوەمە" لە ناوچەکەدا هەژمار دەکرێت.

شەڕی نێوان ئەمریکا، ئیسرائیل و ئێران کایەی ئاسمانیی زۆربەی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی پەکخستووە و بووەتە هۆی هەڵوەشاندنەوەی هەزاران گەشت لە سەرانسەری جیهاندا، ئەمەش وەک گەورەترین پەککەوتنی کەرتی فڕۆکەوانی لە دوای ساڵی 2020 هەژمار دەکرێت.

داخستنی کایەی ئاسمانیی وڵاتان

دوای پەرەسەندنی هێرشە مووشەکییەکانی ئێران بۆ سەر وڵاتانی کەنداو، زنجیرەیەک بڕیار بۆ داخستنی ئاسمانی وڵاتانی ناوچەکە دەرچوون. وڵاتانی ئێران، عێراق، ئیسرائیل، سووریا، کوێت و ئیمارات کایەی ئاسمانیی خۆیان بە تەواوی یان بەشێکی داخستووە. هاوکات ئوردن ڕایگەیاندووە کە هێزە ئاسمانییەکانیان لە ئامادەباشیدان بۆ پاراستنی ئاسمانی وڵاتەکەیان لە هەر تێپەڕبوونی مووشەک و درۆنێک.

ئامارەکانی پەککەوتنی گەشتەکان

بەپێی ئامارە جیهانییەکان، تەنیا لە ڕۆژی شەممەدا نزیکەی 1000 گەشت کە بڕیاربوو لە فڕۆکەخانەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بنیشنەوە، هەڵوەشاونەتەوە. لەسەر ئاستی جیهانیش، پشێوییەکە زیاتر لە 19000 گەشتی دواخستووە و زیاتر لە 2600 گەشتیش بە تەواوەتی هەڵوەشاونەتەوە، ئەمەش قەیرانێکی گەورەی بۆ گەشتیاران لە فڕۆکەخانە نێودەوڵەتییەکاندا دروست کردووە.

وەستانی گەشتەکانی کۆمپانیا ناوخۆیی و هەرێمییەکان

کۆمپانیا گەورەکانی ناوچەکە بڕیاری ڕاگرتنی گەشتەکانیان داوە، لەوانە هێڵە ئاسمانییەکانی ئیمارات، ئیتیحاد و قەتەر کە زۆربەی گەشتە نێودەوڵەتییەکانیان ڕاگرتووە. هەروەها وڵاتانی میسر و سووریا گەشتەکانیان بۆ شارە سەرەکییەکانی ناوچەی ململانێکان بە تەواوی وەستاندووە تاوەکو ئەو کاتەی دۆخەکە جێگیر دەبێتەوە.

بڕیاری کۆمپانیا ئەورووپی و جیهانییەکان

کۆمپانیا ئەورووپییەکان ڕێڕەوی گەشتەکانیان گۆڕیوە یان گەشتەکانیان هەڵوەشاندووەتەوە؛ هێڵە ئاسمانییەکانی تورکیا (Turkish Airlines) گەشتەکانی بۆ عێراق، ئێران، سووریا و لوبنان ڕاگرتووە. کۆمپانیای لوفتهانزای ئەڵمانیش گەشتەکانی بۆ هەولێر، تاران، تەلئەڤیڤ، عەممان و بەیرووت تاوەکو 7ـی ئازار ڕاگرتووە. هەروەها کۆمپانیاکانی فەرەنسا، بەریتانیا و سویسراش زۆربەی گەشتەکانیان بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەڵوەشاندووەتەوە.

کاریگەری لەسەر هێڵە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و ئاسیا

کۆمپانیا ئەمریکی و کەنەدییەکانی وەک دێلتا، یونایتد و ئێر کەنەدا سەرجەم گەشتەکانیان بۆ ئیسرائیل، دوبەی و دەوحە ڕاگرتووە. لەسەر ئاستی ئاسیا و ئەفریقاش، هێڵە ئاسمانییەکانی هیندستان، پاکستان، هۆنگ کۆنگ، ئیندۆنیزیا و ئەسیوپیا گەشتەکانیان بۆ وڵاتانی کەنداو و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وەستاندووە، ئەمەش بووەتە هۆی ئەوەی هەزاران گەشتیار لە فڕۆکەخانە جیاوازەکانی جیهاندا گیر بخۆن.

حەسەن خومەینی کوژرانی عەلی خامنەیی بە "کارەساتێکی کوشندە" وەسف دەکات و جەخت لە تۆڵەسەندنەوە لە ئەنجامدەرانی تاوانەکە دەکاتەوە؛ ئاماژە بەوەش دەکات کە گەلی ئێران بە یەکگرتوویی و پەیڕەوکردنی ڕێبازی "عاشورا" دوژمنان نائومێد دەکەن.

وەسفی خامنەیی وەک کەسایەتییەکی دەگمەن

سەید حەسەن خومەینی، نەوەی یەکەم ڕێبەری باڵای ئێران، ڕایگەیاند کە شەهیدبوونی ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی کارەساتێکی کوشندەیە کە تەنیا فەزڵی خودا دەتوانێت قەرەبووی بکاتەوە. ناوبراو خامنەیی وەک جێنشینێکی شایستەی ئیمام خومەینی ناوبرد و ئاماژەی بەوە کرد کە ئازایەتی، تەقوای خودایی و وەستان لەسەر ئایدیاڵە بەرزەکان، وای لێکردبوو ببێتە کارەکتەرێکی دەگمەن لە مێژوودا.

پەیڕەوکردنی ڕێبازی خوێناوی عاشورا

حەسەن خومەینی دووپاتی کردەوە کە گەلی ئێران پاش تێپەڕین بەم ڕووداوەدا، بە ڕێگای ئیمام و ڕێبازی "خوێناوی عاشورا"دا دەڕۆن. ئاماژەی بەوەش کرد کە بە پشتیوانیکردنی بڕیارەکانی بەرپرسان و تێگەیشتن لە هەلومەرجی هەستیاری وڵات، ئێرانییەکان دەتوانن دوژمنانی ئیسلام و وڵاتەکەیان بەتەواوی نائومێد بکەن.

بەڵێنی تۆڵەسەندنەوە لە دامەزرێنەرانی تاوانەکە

لە پەیامەکەدا هاتووە کە دڵی ئازادیخوازان و موسڵمانان پڕبووە لە خەم و پەژارە بەهۆی ئەم "بەڵا ترسناکە". حەسەن خومەینی جەختی کردەوە کە بێگومان تاوەکو بکرێت، تۆڵەی ئەم تاوانە گەورەیە لە دامەزرێنەران و ئەنجامدەرانی دەسەندرێتەوە، چونکە خامنەیی بە گەورەیی مایەوە و بە "مەرگێکی سوور" کۆتایی بە ژیانی هاتووە.

پاراستنی بەرژەوەندییە نەتەوەیی و ئیسلامییەکان

حەسەن خومەینی ڕایگەیاند کە پێویستە بە تێگەیشتنێکی دروست و لەبەرچاوگرتنی بەرژەوەندییە نەتەوەیی و ئیسلامییەکان، ڕێگای خامنەیی پەیڕەو بکرێت. ئەو ڕێبازەی بە درێژەپێدەری ڕێبازی پێغەمبەران و ئیمامەکان وەسف کرد و داوای کرد گەلی ئێران بە یەکدەنگی بەرەو ئایندە هەنگاو بنێن.

وەزیری دەرەوەی ئێران کوژرانی عەلی خامنەیی بە "خەمێکی جەرگبڕ" وەسف دەکات و جەخت دەکاتەوە کە ئاڵاکەی ناوبراو لەسەر زەوی نامێنێتەوە و دڵسۆزانی ڕێبازەکەی بەردەوام دەبن لە هەڵگرتنی بەرپرسیارێتییە مێژووییەکان.

وەسفی خەسارەتەکە و ئەرکی داهاتوو

عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە پەیامێکدا بۆ کۆچی دوایی عەلی خامنەیی ڕایگەیاند، نەمانی ڕێبەر خەسارەتێکی گەورە و خەمێکی جەرگبڕە بۆ وڵاتەکەی. ئاماژەی بەوەش کرد کە لە ئێستادا درێژەدان بەو ڕێبازەی خامنەیی دەستیپێکردووە، بووەتە ئەرکێکی مێژوویی و بەرپرسیارێتییەکی گەورە لەسەر شانی هەمووان.

ڕێبازی بەرخۆدان و ئومێد

عێراقچی جەختی لەوە کردەوە کە ڕێگای ڕێبەری باڵا ڕێگای ئیمان، بەرخۆدان و ئومێدە. وەزیری دەرەوە وتیشی: "ئەمە ڕێگایەکە کە بە خوێنی پاکی شەهیدان ئاو دەدرێت و بە ئیرادەی سەرکردەکانی داهاتوو بەردەوامی دەبێت"، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی کە پڕۆسەی سیاسی و سەربازیی ئێران بە نەمانی کەسی یەکەم پەکیناکەوێت.

گواستنەوەی ئاڵای سەرکردایەتی

لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا، عەباس عێراقچی دووپاتی کردەوە کە ئەو ئاڵایەی ڕێبەری ئێران هەڵیکردبوو، لەسەر زەوی نامێنێتەوە. ناوبراو ڕایگەیاند کە ئاڵاکە لەلایەن دڵسۆزانی ڕێبەرەوە هەڵدەگیرێتەوە و دەگوازرێتەوە بۆ لوتکە بەرزەکان، تاوەکو هەموو ئەو ئامانجانە بەدیبهێنرێن کە ناوبراو لە ماوەی تەمەنیدا کاری بۆ کردوون.

حزبی دەعوەی ئیسلامی لە یەکەم کاردانەوەیدا کوژرانی عەلی خامنەیی بە "تیرۆری سیاسیی دوژمنکارانە" وەسف دەکات و هۆشدار دەداتە ئەنجامدەرانی کە ڕووبەڕووی تووڕەیی گەلان و وەڵامێک دەبنەوە کە "عەرشی ستەمکاران" دەهەژێنێت.

تێڕوانینی حزبەکە بۆ ڕووداوەکە

حزبی دەعوەی ئیسلامی لە ڕاگەیەندراوێکی فەرمیدا لە ڕێکەوتی 1ـی 3ـی 2026، عەلی خامنەیی وەک "سەرکردەیەکی بێوێنە و فەقێیەکی شارەزا" ناودەبات کە ژیانی خۆی لە جیهانی جیهاددا بەسەر بردووە. حزبەکە جەخت دەکاتەوە کە ئەم "خەسارەتە گەورەیە" نابێتە هۆی لاوازبوونی ڕێبازەکەیان، بەڵکو خوێنی ناوبراو دەبێتە هۆکار بۆ سەقامگیری و یەکڕیزیی زیاتر لە ناو جیهانی ئیسلامیدا.

جەختکردنەوە لەسەر دۆزی فەڵەستین

لە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە کە خامنەیی یەکێک بووە لەو سەرکردانەی دۆزی فەڵەستینی بە پێشینەی کارەکانی داناوە و لەو پێناوەدا قوربانیی داوە. حزبەکە ئاماژە بەوە دەکات کە ئومەتێک دروشمەکەی "بێبەرییە ئەو کەسەی ژێردەستەیی قبوڵدەکات" بێت بە نەمانی سەرکردەکانی ناشکێت، بەڵکو لەگەڵ ڕشتنی هەر دڵۆپە خوێنێکدا جارێکی دیکە لەدایک دەبێتەوە و پڕۆسەی ڕزگاریی بەردەوام دەبێت.

تۆمەتبارکردنی بکوژان و لێکەوتەکان

حزبی دەعوە ئۆپەراسیۆنی کوشتنی خامنەیی بە "تیرۆری سیاسیی دوژمنکارانە " و "دەستدرێژییەکی ئاشکرا بۆ سەر ئیسلام و ڕەمزەکانی" ناودەبات. حزبەکە هۆشداری دەداتە بکوژان کە پێویستە بەرپرسیارێتیی سیاسی و ئەخلاقیی ئەم کارەیان لەئەستۆ بگرن و ڕایگەیاندووە کە لایەنگرانیان ئەم تاوانە گەورەیە بەبێ وەڵامێکی "هەژێنەر" بەرامبەر بە ستەمکاران تێناپەڕێنن.

پەیام بۆ ئایندە و قەرەبووکردنەوەی خەسارەتەکە

لە کۆتایی ڕاگەیەندراوەکەدا، حزبەکە داوا لە خودا دەکات کە ئەم کۆستە گەورەیە بە دەرکەوتنی "مەهدی چاوەڕوانکراو" قەرەبوو بکاتەوە. هەروەها جەخت لەوە دەکەنەوە کە پێویستە لە قۆناغی داهاتوودا کەسانێکی دیکە بۆ هەڵگرتنی ئاڵاکە ڕابسپێردرێن تاوەکو بە یەقین و ورەیەکی بەرزەوە بەردەوامی بە ڕێبازەکەی خامنەیی بدەن.

عەلی سیستانی، مەرجەعی باڵای شیعەکانی عێراق، بە فەرمی سەرەخۆشیی خۆی بۆ کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران ڕاگەیاند و جەخت لە پێگە و ڕۆڵی سەرکردایەتیی ناوبراو دەکاتەوە؛ ئەم پەیامەش دوای پشتڕاستکردنەوەی هەواڵی کوژرانی خامنەیی دێت لە هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلدا.

دەربڕینی هاوخەمی بۆ گەلی ئێران و موسڵمانان

بە ناوی خودای بەخشندە و میهرەبان، عەلی سیستانی ڕایگەیاند کە بە خەمێکی قووڵەوە پرسە و سەرەخۆشیی خۆی ئاراستەی گەلی ئازای ئێران و هەموو موسڵمانانی جیهان دەکات. ئەم پەیامەی مەرجەعی باڵای شیعەکانی عێراق وەک کاردانەوەیەک بۆ کۆچی دوایی ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای کۆماری ئیسلامیی ئێران بڵاوکرایەوە.

وەسفی پێگە و سەرکردایەتیی خامنەیی

عەلی سیستانی لە پەیامەکەیدا تیشکی خستووەتە سەر پێگە و پایە بەرزەکەی ڕێبەری کۆچکردووی ئێران. مەرجەعی باڵای شیعەکانی عێراق ئاماژەی بەوە کردووە کە خامنەیی خاوەن ڕۆڵێکی بێهاوتا بووە لە سەرکردایەتیکردنی سیستەمی کۆماری ئیسلامیی ئێراندا و کاریگەرییەکی گەورەی لە ناو جیهانی ئیسلامیدا هەبووە.

محەممەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران: ئێمە خۆمان بۆ هەموو سیناریۆکان ئامادە کردووە و پلانی پێشوەختەمان بۆ سەردەمی دوای خامنەیی داناوە.

ئاژانسی هەواڵی فەرمیی حکومەتی ئێران ناسراو بە ئیرنا بڵاویکردەوە، ئەنجومەنێک پێکهاتوو لە سەرۆککۆماری ئێران، سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری و ڕاوێژکاری خامنەیی بۆ ماوەیەکی کاتی ئەرکەکانی سەرکردایەتی لە ئەستۆ دەگرێت.

بەرەبەیانی ئەمڕۆ یەکشەممە، شەپۆلێکی نوێی تەقینەوە شارە گەورەکانی کەنداوی گرتەوە و ئێران بە مووشەک و درۆن بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا و ژێرخانی مەدەنیی لە ئیمارات، قەتەر، بەحرێن، کوێت و سعودیە کردە ئامانج؛ هێرشەکان زیانی گیانی و ماددییان لێکەوتووەتەوە و ئارامیی ناوچەکەیان پەکخستووە.

هێرشەکان بۆ سەر ئیمارات و دوبەی

وەزارەتی بەرگریی ئیمارات ڕایگەیاند، ئێران بە 137 مووشەک و 209 درۆن هێرشی کردووەتە سەر خاکەکەیان. بەهۆی بۆردومانەکانەوە ئاگر لە چەندین ناوچە کەوتووەتەوە و دووکەڵ گەیشتووەتە ناوچە گەشتیارییەکانی وەک دوورگەی نەخلە و بورجولعەرەب. لە فڕۆکەخانەی ئەبوزەبی لانی کەم 1 کەس کوژراوە و 7 کەسی دیکە بریندار بوون، هەروەها فڕۆکەخانەی دوبەی کە یەکێکە لە قەرەباڵخترین فڕۆکەخانەکانی جیهان، کرایە ئامانج.

ئامانجگرتنی بنکەی عودەید لە قەتەر

لە قەتەر، دەسەڵاتدارانی وڵاتەکە ڕایانگەیاند کە ئێران 65 مووشەک و 12 درۆنی ئاراستەی وڵاتەکەیان کردووە. هەرچەندە زۆربەی مووشەکەکان لە ئاسماندا تێکشکێندراون، بەڵام بەهۆی هێرشەکانەوە 8 کەس بریندار بوون کە تەندروستیی یەکێکیان ناجێگیرە. ئامانجی سەرەکیی هێرشەکان لە قەتەر بنکەی ئاسمانیی عودەید بووە، کە گەورەترین بنکەی سەربازیی ئەمریکایە لە ناوچەکەدا.

تەقینەوەکان لە بەحرێن و کوێت

مەنامەی پایتەختی بەحرێن کە بنکەی سەرەکیی کەشتیگەلی پێنجەمی هێزی دەریایی ئەمریکایە، ڕووبەڕووی هێرشی چڕ بووەوە و دووکەڵ لە بنکە سەربازییەکانی ئەمریکاوە بەرزبووەوە. بەهۆی خستنەخوارەوەی مووشەکەکان، پارچەی درۆن و مووشەک بەر باڵەخانە نیشتەجێبوونەکان کەوتوون و ئاگر لە چەند شوێنێک کەوتووەتەوە. هاوکات بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا و فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی کوێتیش کراونەتە ئامانج.

هێرش بۆ سەر پایتەختی سعودیە

لە درێژەی هێرشە بێپێشینەکاندا، شاری ڕیاز و ناوچەکانی ڕۆژهەڵاتی عەرەبستانی سعودیە کرانە ئامانج. تاران لەم هێرشانەدا ئەو وڵاتانەی کردووەتە ئامانج کە میوانداریی بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا دەکەن، تەنیا وڵاتی عومان نەبێت کە وەک نێوەندگیر لە نێوان لایەنەکاندا کار دەکات.

تێکچوونی ئارامیی ناوچەی کەنداو

ئەم هێرشانەی ئێران کە وەک وەڵامێک بۆ ئۆپەراسیۆنەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل دێن، ترسی دروستبوونی شەڕێکی سەرتاسەرییان لە ناوچەکەدا دروست کردووە. وڵاتانی کەنداو کە بە سەرچاوەی سەرەکیی نەوت و غازی جیهان دادەنرێن، ئێستا لە ناو جەرگەی ململانێیەکی سەربازیی قورسدان کە ئاسایشی نێودەوڵەتی و بازاڕەکانی وزەی خستووەتە مەترسییەوە.

پاش کوژرانی عەلی خامنەیی لە هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل، ئەمڕۆ قۆناغی ڕاگوزەر لە ئێران دەستیپێکرد و عەلی لاریجانی ڕایگەیاند ئەنجوومەنێکی کاتی وڵات بەڕێوەدەبات؛ هاوکات باس لەو کاندیدانە دەکرێت کە پێشتر خامنەیی وەک شوێنگرەوەی خۆی دەستنیشانی کردبوون.

دەستپێکردنی قۆناغی ڕاگوزەر و ئەنجوومەنی کاتی

ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026، قۆناغی ڕاگوزەر لە ئێران دەستیپێکرد. عەلی لاریجانی، ڕاوێژکاری باڵای ڕێبەری کۆچکردووی ئێران ڕایگەیاند، ئەنجوومەنێکی سەرکردایەتیی کاتی بۆ بەڕێوەبردنی کاروبارەکان پێکدەهێندرێت. بەپێی ئاژانسی ئێرنا، ئەم ئەنجوومەنە لە سەرۆککۆمار، سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری و ئەندامێکی ئەنجوومەنی پارێزگاران پێکدێت و تا کاتی یەکلابوونەوەی ڕێبەری نوێ، بەرپرسیارێتییەکان لەئەستۆ دەگرن.

میکانیزمی هەڵبژاردنی ڕێبەری نوێ

بەپێی دەستووری ئێران، ڕێبەری نوێ دەبێت کەسایەتییەکی ئایینی و زانای باڵای شیعە بێت. پڕۆسەی دەستنیشانکردنی ڕێبەر لەلایەن لیژنەیەکی تایبەت لە پیاوانی ئایینی ئەنجام دەدرێت کە بە "مەجلیسی شارەزایان" ناسراون. ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز ئاماژەی بەوە کردووە کە خامنەیی تەمەنی 86 ساڵ بووە و لە ساڵی 1989ـەوە ڕێبەر بووە، پێش مردنی پلانی وردی بۆ قۆناغی دوای خۆی داڕشتووە.

بەربژێرە پێشنیارکراوەکانی خامنەیی

لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ڕابردوو و لە کاتی شەڕی 12 ڕۆژەی ئێران و ئیسرائیلدا، خامنەیی ناوی 3 کەسی وەک بەربژێر بۆ شوێنەکەی خۆی خستبووە ڕوو، کە بریتین لە: غوڵام حسێن موحسین ئێژەیی، سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری؛ عەلی ئەسغەر حیجازی، سەرۆکی ئەرکان (کە باس لە کوژرانی دەکرێت لە هێرشەکەی دوێنێدا) و حەسەن خومەینی، نەوەی ڕێبەری پێشووتری ئێران. سەبارەت بە موجتەبای کوڕی، خامنەیی ڕایگەیاندبوو کە نایەوێت پۆستەکە بە میرات بۆ کوڕەکەی بمێنێتەوە.

پێگەی عەلی لاریجانی لە قۆناغی ئێستادا

عەلی لاریجانی، سەرۆکی ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانی و ڕاوێژکاری نزیکی خامنەیی، لە ئێستادا ڕۆڵێکی یەکلاییکەرەوە دەگێڕێت. ناوبراو لە سەرەتای مانگی کانوونی دووەمی 2026ـەوە سەرجەم فایلە سیاسی و ئەمنییە هەستیارەکانی وڵاتی گرتووەتە دەست. زانیارییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە خامنەیی لاریجانی وەک یەکێک لە شوێنگرەوە سەرەکییەکان ئامادە کردووە بۆ بەڕێوەبردنی وڵات لە کاتی تەنگژەکاندا.

ڕێوشوێنە سەربازی و کارگێڕییەکان بۆ مانەوەی دەسەڵات

خامنەیی پێش مردنی ڕێوشوێنی توندی بۆ مانەوەی دەسەڵات گرتبووە بەر، بەجۆرێک بۆ هەر پۆستێکی سەربازی یان حکومی 4 جێنشینی دیاری کردبوو. هەروەها دەسەڵاتی بڕیاردانی بەخشیبووە بازنەیەکی بچووک لە هاوکارە نزیکەکانی تاوەکو لە ئەگەری کوژرانی یان نەمانی پەیوەندی، وڵات تووشی پەککەوتن نەبێت. ئەم میکانیزمە لە ئێستادا بۆ ڕێگریکردن لە هەر پشێوییەکی ناوخۆیی جێبەجێ دەکرێت.

ئاژانسی هەواڵی تەسنیمی نزیک لە سوپای پاسداران، لیستی ناوی ئەو بەرپرسە باڵا سەربازی و سیاسییانەی وڵاتەکەی بڵاوکردەوە کە لە هێرشەکانی ڕۆژی شەممە بۆ سەر تاران کوژراون؛ لە نێویاندا وەزیری بەرگری و فەرماندە باڵاکانی سوپا و سوپای پاسدارانی تێدایە.

فەرماندە باڵا سەربازییە کوژراوەکان

بەگوێرەی زانیارییەکانی ئاژانسی تەسنیم، لە ئەنجامی هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر تاران، هەریەکە لە عەبدولڕەحیم موسەوی، سوپاسالاری ئێران و محەممەد پاکپوور، فەرماندەی گشتیی هێزی وشکانیی سوپای پاسدارانی ئێران کوژراون.

بەرپرسە حکومی و سیاسییەکان

لە لیستەکەدا ناوی عەزیز نەسیرزادە، وەزیری بەرگریی ئێران هاتووە کە یەکێکە لە قوربانییە باڵاکانی هێرشەکە. هەروەها عەلی شەمخانی، ڕاوێژکاری باڵای عەلی خامنەیی، ناوی لە نێو ئەو بەرپرسانەدایە کە ئاژانسەکە کوژرانیانی لە تاران پشتڕاستکردووەتەوە.

کاتی هێرشەکان و لایەنی ئەنجامدەر

ئەم بەرپرسانە لە هێرشەکانی ڕۆژی شەممە 28ـی شوباتی 2026ـدا کراونەتە ئامانجی فڕۆکە و مووشەکەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل. هێرشەکان ناوەندی شاری تاران و چەندین شوێنی ستراتیژیی وڵاتەکەیان گرتووەتەوە و بووەتە هۆی کوژرانی لوتکەی دەسەڵاتی سەربازی و سیاسی لە کۆماری ئیسلامیی ئێراندا.

گرووپی سەرەیا ئەولیا ئەلدەم بەرپرسیارێتیی هێرشە درۆنییەکانی ئەمڕۆی بۆ سەر فڕۆکەخانەی هەولێر و بنکەی هەریر گرتە ئەستۆ؛ گرووپەکە ڕایدەگەیەنێت ئەم هێرشە لە چوارچێوەی پاڵپشتییەکانیانە بۆ کۆماری ئیسلامیی ئێران و وەڵامدانەوەی دەستدرێژییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل.

بەرپرسیارێتی لە هێرشەکانی هەولێر

گرووپی "سەرەیا ئەولیا ئەلدەم" کە سەر بە بەرەی موقاوەمەی ئیسلامییە لە عێراق، بە فەرمی بەرپرسیارێتیی خۆی لە هێرشکردنە سەر بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە پارێزگای هەولێر ڕاگەیاند. گرووپەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەم هەنگاوە وەک بەشێک لە ئەرکی بەرەنگاربوونەوەی ئەوەی بە "دوژمنکارییەکانی" ئەمریکا و ئیسرائیل ناویان بردووە، ئەنجامدراوە.

کاتی هێرشەکە و جۆری چەکەکان

بەپێی ڕاگەیەندراوی گرووپەکە، ئەمڕۆ 1ـی ئازاری 2026، لە ئۆپەراسیۆنێکی جۆریدا بە ژمارەیەک فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (درۆن) هێرشیان کردووەتە سەر پێگەکانی ئەمریکا. هێرشەکان فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر و فڕۆکەخانەی سەربازیی هەریریان گرتووەتەوە کە هێزەکانی ئەمریکایان تێدا جێگیرکراوە.

پاڵنەرەکانی بەرەی موقاوەمە

بەرەی موقاوەمەی ئیسلامی جەختی لەوە کردووەتەوە کە ئەم هێرشانە بۆ نیشاندانی پابەندی و پاڵپشتییە بۆ کۆماری ئیسلامیی ئێران. هەروەها ئاماژەیان بەوە کردووە کە پاراستنی سەروەریی عێراق و وەڵامدانەوەی هێرشەکانی ئەمدواییەی سەر ئێران هۆکاری سەرەکیی جووڵە سەربازییەکانیان بووە لە ناوخۆی وڵاتدا.

هەڕەشەکانی تاران و دۆخی ناوچەکە

ئەم پەرەسەندنە ئەمنییەی هەولێر هاوکاتە لەگەڵ هۆشدارییەکانی تاران کە ڕایگەیاندووە هەر بنکەیەکی سەربازیی ئەمریکا لە ناوچەکەدا وەک خاکی ئەمریکا مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت و بە مووشەک و درۆن دەکرێتە ئامانج. ئەمەش دوای ئەوە دێت کە گرژییە سەربازییەکانی ناوچەکە بەهۆی کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران گەیشتوونەتە ئاستێکی مەترسیدار.

حکومەتی عێراق بە فەرمی 3 ڕۆژ ماتەمینی گشتی لە سەرانسەری وڵاتدا ڕاگەیاند و کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران بە "کردەوەیەکی مەحکوومکراو" وەسف دەکات؛ هاوکات هۆشداری دەدات لەوەی بەردەوامیی گرژییەکان ئاشتیی نێودەوڵەتی دەخاتە مەترسییەوە.

ڕاگەیاندنی ماتەمینی گشتی لە عێراق

باسم عەوادی، گوتەبێژی حکومەتی فیدراڵ، ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026 ڕایگەیاند، بەهۆی کوژرانی ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای کۆماری ئیسلامیی ئێران، حکومەتی عێراق بڕیاریداوە بۆ ماوەی 3 ڕۆژ ماتەمینی گشتی لە سەرانسەری وڵاتدا ڕابگەیەنێت. حکومەتی عێراق سەرەخۆشیی خۆی ئاراستەی گەلی ئێران و نەتەوەی ئیسلامی کرد و خامنەیی وەک "زانا و موجاهید" وەسف کرد.

هەڵوێستی بەغداد بەرامبەر هێرشەکە

گوتەبێژی حکومەتی عێراق ئاماژەی بەوە کرد کە ڕێبەری باڵای ئێران لە ئەنجامی دەستدرێژییەکی ئاشکرا و کردەوەیەکی مەحکوومکراودا کوژراوە. عەوادی جەختی کردەوە کە ئەم هێرشە پێچەوانەی هەموو دابونەریتە مرۆیی و ئەخلاقییەکانە و بە پێشێلکردنێکی ڕوونی یاسا نێودەوڵەتییەکان دادەنرێت کە سەروەریی ناوچەکەی تێکداوە.

داواکاری بۆ ڕاگرتنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان

لە ڕاگەیەندراوەکەدا، حکومەتی عێراق داوای ڕاگرتنی دەستبەجێ و بێ مەرجی هەموو ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی ناوچەکەی کرد. باسم عەوادی هۆشداریی دا کە بەردەوامیی ئەم دۆخە و زیادبوونی گرژییەکان، ناوچەکە بەرەو ئاستێکی مەترسیدار و بێ پێشینە لە توندوتیژی دەبات و مەترسیی گەورە بۆ سەر ئاسایش و ئاشتیی جیهانی دروست دەکات.

پاشخانی ڕووداوەکە

ئەم بڕیارەی عێراق دوای ئەوە دێت کە ئێوارەی ڕۆژی شەممە 28ـی شوباتی 2026، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە ڕاگەیەندراوێکدا کوژرانی عەلی خامنەیی ڕاگەیاند. دواتر بەیانیی ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026، میدیای فەرمیی ئێران بە فەرمی هەواڵی کوژرانی ڕێبەری باڵای وڵاتەکەی پشتڕاستکردەوە.

ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق بڕیاریدا ئەمشەو کاتژمێر 9:00 کۆبوونەوەیەکی تایبەت ئەنجام بدات بۆ گفتوگۆکردن لەسەر ئاڵنگارییە ئەمنییەکانی عێراق و ناوچەکە، کە دوای ئۆپەراسیۆنی "نەڕەی شێر" و کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران هاتوونەتە ئاراوە.

کاتی کۆبوونەوە و تەوەری یەکەم

دانیشتنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق بڕیارە ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026، کاتژمێر 9:00ـی شەو بەڕێوەبچێت. تەوەری سەرەکی و یەکەمی کۆبوونەوەکە تایبەتە بە تاوتوێکردنی دوایین ئاڵنگارییە ئەمنییەکانی عێراق و ناوچەکە، ئەمەش لە ژێر تیشکی ئەو گرژییە سەربازییانەی کە لە چەند کاتژمێری ڕابردوودا پەرەیان سەندووە.

دەنگدان لەسەر لیژنەکان و پرسە گشتییەکان

جگە لە تەوەری ئەمنی، پەرلەمان لە بڕگەی دووەمی دانیشتنەکەیدا دەنگ لەسەر ئەندامانی لیژنە هەمیشەییەکانی ئەنجوومەنی نوێنەران دەدات. لە تەوەری سێیەم و کۆتاییشدا، پەرلەمانتاران گفتوگۆ لەسەر کۆمەڵێک پرسی گشتی دەکەن کە پەیوەندیدارن بە دۆخی ئێستای وڵات و پێویستییان بە هەماهەنگیی نێوان لایەنەکان هەیە.

ئۆپەراسیۆنی نەڕەی شێر و هێرشەکان بۆ سەر ئێران

ئەم دانیشتنەی پەرلەمان پاش ئەوە دێت کە ڕۆژی شەممە 28ـی شوباتی 2026، ئەمریکا و ئیسرائیل ئۆپەراسیۆنێکی هاوبەشیان بە ناوی (نەڕەی شێر) ئەنجامدا. لەم ئۆپەراسیۆنەدا لە ڕێگەی ئاسمان و دەریاوە، چەندین ئامانجی سەربازی، ئەمنی و حکومی لە زۆربەی ناوچەکانی ئێران بۆردومان کران.

پشتڕاستکردنەوەی کوژرانی بەرپرسە باڵاکانی تاران

تاران بەیانیی ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026، بە فەرمی کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای وڵاتەکەی پشتڕاستکردەوە. هاوکات لەگەڵ ڕێبەردا، هەریەکە لە عەلی شەمخانی، ڕاوێژکاری باڵای خامنەیی و محەمەد پاکبوور، فەرماندەی گشتیی هێزی وشکانیی سوپای پاسداران کوژراون و ناویان لە لیستی فەرمیی قوربانییەکانی هێرشە ئاسمانییەکاندا هاتووە.

سەرەڕای پەرەسەندنی ئاڵۆزییە سەربازییەکانی ناوچەکە، جووڵەی بازرگانی و گەشتیاری لە نێوان هەرێمی کوردستان و ئێران بەردەوامە. لایەنە پەیوەندیدارەکان دڵنیایی دەدەنە هاووڵاتییان کە بڕی پێویستی خۆراک بۆ زیاتر لە 6 مانگ لە کۆگاکاندایە و ڕۆژانە سەدان تۆن سەوزە و میوە لە دەروازە سنوورییەکانەوە هاوردە دەکرێت.

دۆخی دەروازەی نێودەوڵەتیی باشماخ

مەریوان کەریم، لێپرسراوی بەشی پەیوەندییەکان و ڕاگەیاندن لە دەروازەی باشماخ ڕایگەیاند، هاتووچۆی بازرگانی و گەشتیاری لە دەروازەکە بە ئاسایی بەردەوامە و بۆ ساتێکیش ڕانەگیراوە. ئاماژەی بەوەش کرد، هیچ بڕیارێک بۆ ڕاگرتنی جووڵەی سنووری نییە و تەنانەت لە ئەزموونی شەڕی 12 ڕۆژەی مانگی حوزەیرانیشدا، جووڵەی بازرگانی لەو دەروازەیە پەکینەوتووە.

ئاسایشی خۆراک و بڕی کۆگاکراو

بەڕێوەبەرایەتیی بازرگانیی هەرێمی کوردستان و ژوورە بازرگانییەکان دڵنیایی دەدەنە هاووڵاتییان کە پێویست بە دروستکردنی قەرەباڵغی لە مارکێتەکان ناکات. بەپێی ئامارە فەرمییەکان، بەشی زیاتر لە 6 مانگ کاڵا و شمەک و پێداویستیی خۆراکی لە کۆگاکانی هەرێمی کوردستاندا هەیە و بارهەڵگرەکانیش بەردەوامن لە گواستنەوەی کەلوپەل.

هاوردەکردنی سەوزە و میوە بۆ سلێمانی

سەروەر عەلی، سەرۆکی سەندیکای عەلوەی سلێمانی ئاشکرای کرد، ئاڵۆزییەکانی ئێران کاریگەرییان لەسەر جووڵەی بازرگانی نەبووە. تەنیا لە یەک ڕۆژدا بڕی 800 تۆن سەوزە و میوە (تەماتە، خەیار، باینجان، کولەکە و میوە جۆراوجۆرەکان) گەیشتووەتە سلێمانی. ڕۆژانە زیاتر لە 25 بارهەڵگری سەوزە و میوە لە ئێرانەوە دەگەنە عەلوەی سلێمانی و چەند بارێکی دیکەش لە ڕێگەدان.

جووڵەی بازرگانی لە هەولێر و حاجی ئۆمەران

ڕەعد ڕەزا، لە ئەنجوومەنی عەلوەی هەولێر ڕایگەیاند، ئەمڕۆ بڕی زیاتر لە 1000 تۆن میوە و سەوزە لە ڕێگەی مەرزی نێودەوڵەتیی حاجی ئۆمەرانەوە گەیشتووەتە هەولێر. ئاماژەی بەوەش کرد کە پڕۆسەی هاوردەکردنەکە بەردەوامە و هیچ ڕێگرییەک لە هاتنی بارهەڵگرەکان لە دیوی ئێرانەوە دروست نەبووە.

مەبەستی گەشتیاران بۆ سەردانی ئێران

سەبارەت بە هاتووچۆی گەشتیاری، مەریوان کەریم ئاماژەی بەوە کرد کە ئەو هاووڵاتییانەی لە ئێستادا ڕوو لە ئێران دەکەن، زیاتر بە مەبەستی پزیشکی و چارەسەرکردن یان سەردانیکردنی خزم و کەسوکاریان گەشت دەکەن و پڕۆسەکە لە دەروازەکانەوە بێ گرفت بەڕێوەدەچێت.

ئیسرائیل کوژرانی عەلی خامنەیی و بەرپرسانی دیکەی باڵای تاران لە یەکەم هێرشی ئاسمانیدا پشتڕاستدەکاتەوە؛ وەزیری بەرگریی ئەو وڵاتەش ڕایدەگەیەنێت بە هەموو توانایانەوە بەرگری دەکەن، هاوکات ئێران لە ماوەی کاتژمێرێکدا 5 جار هێرشی کردووەتە سەر ناوەڕاست و باشووری ئیسرائیل.

پشتڕاستکردنەوەی کوژرانی بەرپرسانی ئێران

یسرائیل کاتز، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل ئاشکرای کرد، عەلی خامنەیی و چەندین بەرپرسی دیکەی باڵای ئێران لە یەکەم هێرشی ئاسمانیی وڵاتەکەیدا کوژراون. کاتز جەختی کردەوە کە "دادپەروەری بە کوشتنی خامنەیی بەدیهاتووە" و ئاماژەی بەوەش دا کە ئیسرائیل بە هەموو توانایەکییەوە بەردەوام دەبێت لە کارکردن بۆ بەرگریکردن لە دەوڵەتەکەی لە بەرامبەر هەر مەترسییەک.

5 هێرشی ئێران لە ماوەی یەک کاتژمێردا

دوای هەڕەشەکانی تاران بۆ تۆڵەسەندنەوە، ڕۆژنامەی هائارتزی ئیسرائیلی ئاشکرای کرد، ئێران لە ماوەی کەمتر لە 1 کاتژمێردا 5 جار هێرشی کردووەتە سەر ناوەڕاست و باشووری ئیسرائیل. ئەم هێرشانە لە دوای ڕاگەیاندنی فەرمیی کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران دێن و نیشانەی چڕبوونەوەی پێکدادانە سەربازییەکانی نێوان هەردوولایە.

دۆخی ئامادەباشی و زەنگی ئاگادارکردنەوە

سوپای ئیسرائیل ڕایگەیاند، هێزەکانیان بەردەوامن لە کارکردن بۆ ڕێگریکردن لە مووشەکە ئاراستەکراوەکان و وەڵامدانەوەی هەر هێرشێکی تاران. هاوکات، بەرەی ناوخۆی ئیسرائیل ئاماژەی بەوە کرد کە زەنگی ئاگادارکردنەوە بە بەردەوامی لە تەلئەبیب و دەوروبەری لێدەدات و داوا لە هاووڵاتییان کراوە پابەندی ڕێنماییە ئەمنییەکان بن و لە شوێنە پارێزراوەکاندا بمێننەوە.

لە دەوحە دووکەڵ بەرز دەبێتەوە دوای هێرشە مووشەکییەکانی ئێران بۆ سەر ئەو وڵاتە

یسرائیل کاتز وەزیری بەرگریی ئیسرائیل لەبارەی کوژرانی خامنەییەوە گوتی: دادپەروەری جێبەجێ کرا بە کوشتنی خامنەیی.

عەلی لاریجانی، ئەمینداری ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران، لە یەکەم دەرکەوتنیدا دوای کوژرانی عەلی خامنەیی ڕایگەیاند، ئەمریکا و ئیسرائیل هەوڵی تاڵانکردن و هەڵوەشاندنەوەی ئێران دەدەن.

وەزیری جەنگی ئەمریکا دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی "تووڕەیی داستان"ی لە دژی ئێران ڕاگەیاند و بە "ئاڵۆزترین هێرشی مێژوو" وەسفی کرد؛ هێگسێت جەخت دەکاتەوە کە ئامانجیان لەناوبردنی تەواوەتیی توانای مووشەکی و دەریایی ئێرانە و ڕێگریی هەمیشەیی لە بوونی چەکی ئەتۆمی لەو وڵاتەدا.

ئۆپەراسیۆنی "تووڕەیی داستان" و تایبەتمەندییەکانی

پیت هێگسێت، وەزیری جەنگی ئەمریکا ڕایگەیاند، بەرەبەیانی ڕۆژی یەکشەممە 01-03-2026 لەسەر فەرمانی ڕاستەوخۆی دۆناڵد ترەمپ، وەزارەتی بەرگری دەستی بە جێبەجێکردنی ئۆپەراسیۆنی (تووڕەیی داستان) کردووە. هێگسێت ئاماژەی بەوە کرد کە ئەمە "کوشندەترین، ئاڵۆزترین و وردترین" ئۆپەراسیۆنی ئاسمانییە کە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا ئەنجامدرابێت.

هۆکارەکانی پەنابردن بۆ بژاردەی سەربازی

وەزیری جەنگی ئەمریکا جەختی کردەوە کە ئێران دەرفەتی تەواوی پێدرا بۆ ئەوەی بێتە سەر مێزی دانوستان و ڕێککەوتن بکات، بەڵام بەهۆی ڕەتکردنەوەی ئەو دەرفەتانە، ئێستا ڕووبەڕووی لێکەوتەکان دەبێتەوە. هێگسێت ئاماژەی بەوەش کرد کە ئێران بۆ ماوەی نزیكەی 50 ساڵە ئەمریکییەکان دەکاتە ئامانج، بۆیە ترەمپ بڕیاریداوە دەستبەجێ مامەڵە لەگەڵ ئەم "شێرپەنجەیە" بکات.

ئامانجە ستراتیژییەکانی ئۆپەراسیۆنەکە

وەزیری جەنگی ئەمریکا ئامانجە سەرەکییەکانی ئۆپەراسیۆنەکەی دیاریکرد، کە بریتین لە لەناوبردنی هەموو ئەو مووشەکانەی مەترسین بۆ سەر ئەمریکا لەگەڵ کارگەکانی بەرهەمهێنانیان لە ناوخۆی ئێراندا. هەروەها جەخت کرایەوە کە هێزی دەریایی ئێران بە تەواوەتی تێکدەشکێندرێت و بە هیچ شێوەیەک ڕێگە نادرێت تاران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

هۆشداری بۆ تاران و گرووپە چەکدارەکان

لە پەیامێکی تونددا بۆ تاران و گرووپە چەکدارەکان، هێگسێت ڕایگەیاند: "ویلایەتە یەکگرتووەکان دەستی بەم ململانێیە نەکرد، بەڵام ئێمە کۆتایی پێ دەهێنین." وەزیری بەرگری هۆشداریی دا کە هەر لایەنێک لە هەر شوێنێکی جیهان بێت هەڕەشە لە ئەمریکییەکان بکات یان بیانکوژێت، ئەوا ڕاویان دەکەن و دەیانکوژن.

ئەنجامەکانی هێرشە هاوبەشەکە

ئەم ئۆپەراسیۆنە کە لە شەممە 28-02-2026 بە هاوبەشی لەگەڵ ئیسرائیل ئەنجامدرا، بووە هۆی کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران و ژمارەیەک فەرماندە و بەرپرسی باڵای ئەو وڵاتە. هێگسێت لە کۆتایی پەیامەکەیدا دەستخۆشی لە سەربازانی وڵاتەکەی کرد و بە "باشترینی جیهان" وەسفی کردن.

عەلی لاریجانی، ئەمینداری ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران، لە یەکەم دەرکەوتنیدا دوای کوژرانی عەلی خامنەیی ڕایگەیاند کە بژاردەی بەرگرییان هەڵبژاردووە و بە تووندی وەڵامی ئەمریکا و ئیسرائیل دەدەنەوە؛ جەختیشی کردەوە کە وڵاتەکە بە کۆچی دوایی ڕێبەرەکەیان ناڕووخێت و گەلی ئێران پیلانی دابەشبوونی وڵاتەکەیان شکست پێهێناوە.

هەڕەشەی تۆڵەسەندنەوە لە ئەمریکا و ئیسرائیل

عەلی لاریجانی، ئەمینداری ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران، لە یەکەمین دەرکەوتنی فەرمیی خۆیدا دوای کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕوو لە بەرپرسانی واشنتن و تەلئەڤیڤ ڕایگەیاند، "ئەمریکا و ئیسرائیل دڵی گەلی ئێرانیان سووتاند، ئێمەش بە هەمان شێوە دڵی ئەوان دەسووتێنین". لاریجانی جەختی لەوە کردەوە کە ئەم کردەوەیە بێ وەڵامێکی کوشندە تێناپەڕێت.

تۆمەتبارکردنی وڵاتان بە تاڵانکردنی سەرچاوەکان

لاریجانی ئاماژەی بەوە کرد کە وڵاتانی "ئیستعمارگەر" کاتێک دەچنە تەنیشت وڵاتێکەوە، مەبەستی سەرەکییان تاڵانکردنی ژێرخان و سەرخانی ئەو وڵاتەیە. ناوبراو ڕایگەیاند، ئەمریکا و ئیسرائیل تەنیا مەبەستیان لێدانی ڕێبەرایەتی نییە، بەڵکو بە دوای دەستبەسەرداگرتنی سەرچاوە دەوڵەمەندەکانی ئێرانەوەن تاوەکو وڵاتەکە بەرەو هەڵوەشاندنەوە ببەن.

هەڵبژاردنی بژاردەی بەرگری نەک خۆبەدەستەوەدان

لاریجانی جەختی لەوە کردەوە کە لە نێوان دوو بژاردەی "خۆبەدەستەوەدان" و "بەرگری"، کۆماری ئیسلامیی ئێران بژاردەی بەرگریی هەڵبژاردووە. ئاماژەی بەوەش کرد کە تاران ئامادەیە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازیی درێژخایەن تاوەکو پارێزگاری لە سەروەریی خاکەکەی بکات و ڕێگری لە هەر جۆرە دەستوەردانێکی بیانی بگرێت.

جەختکردنەوە لە جێگیریی دەسەڵاتی ئێران

لاریجانی ڕەخنەی لەو لایەنانە گرت کە پێیان وایە بە کوژرانی عەلی خامنەیی، کۆماری ئیسلامیی ئێران تووشی داڕووخان دەبێت. ناوبراو ڕایگەیاند، "هەر کەسێک پێی وابێت بە مردنی ڕێبەر، ئێران دەکەوێت، بە هەڵەدا چووە". هەروەها جەختی کردەوە کە گەلی ئێران پێشتریش توانیویەتی پیلانی بیانییەکان بۆ دابەشبوونی وڵاتەکەیان شکست پێبهێنێت و ئێستاش یەکگرتووترن لە جاران.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران ڕایدەگەیەنێت کە وڵاتەکەی خۆی بۆ هەموو سیناریۆیەکان ئامادە کردووە و وەڵامە سەربازییەکانیشیان بۆ سەر بنکەکانی ئیسرائیل و ئەمریکا بەردەوام دەبێت، جەختیش لەوە دەکاتەوە کە ڕێبازی خامنەیی دوای کوژرانیشی بەردەوام دەبێت.

بەزاندنی هێڵی سوور و هەڕەشەی تۆڵە

محەممەد باقر قاڵیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران ڕایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ و بنیامین نەتەنیاهۆ هێڵی سووریان بەزاندووە و بەهۆی ئەم کارەیانەوە باجێکی قورس دەدەن. ناوبراو ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم هێرشە بێ وەڵام نابێت و بەرپرسانی ئەمریکا و ئیسرائیل ڕووبەڕووی لێکەوتە توندەکان دەبنەوە.

بەردەوامیی ڕێبازی ڕێبەر و شەهیدەکان

سەرۆکی پەرلەمان جەختی لەوە کردەوە کە ڕێگەی ڕێبەر و شەهیدەکانیان درێژە پێدەدەن و ڕایگەیاند: "قوتابخانەی خامنەیی لە هەموو کات زیندووترە". قاڵیباف ئاماژەی بەوە کرد کە نزیکەی 50 ساڵە لەگەڵ ئەو کەسایەتییە سیاسی و ئاینییەدا بووە و بۆی قبوڵکراو نییە ڕۆژانێک بەڕێ بکەن کە ڕێبەرەکەیان لە تەنیشتیان نەبێت، بەڵام جەختی کردەوە کە ئەمە ورەیان ناشکێنێت.

ئامادەکاری بۆ هەموو سیناریۆیەکان

قاڵیباف ئاشکرای کرد کە کۆماری ئیسلامیی ئێران خۆی بۆ هەموو ئەگەر و سیناریۆیەک ئامادە کردووە، تەنانەت بەرنامە و پلانی وردیان بۆ قۆناغی دوای کوژرانی خامنەیی هەبووە. ناوبراو ئاماژەی بەوە کرد کە سیستەمی حوکمڕانیی وڵاتەکە بەهۆی ئەم ڕووداوەوە پەکی ناکەوێت و بەردەوام دەبێت لەسەر ئامانجەکانی.

بەردەوامیی هێرشە سەربازییەکان

لەبارەی وەڵامە سەربازییەکانەوە، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران ڕایگەیاند، هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەی هێرشیان کردووەتە سەر هەموو بنکەکانی دوژمن و ئیسرائیل. قاڵیباف دووپاتی کردەوە کە هێرشە مووشەکی و سەربازییەکانیان بۆ سەر ئامانجە دیاریکراوەکان بەردەوام دەبێت و ڕایگەیاند هەرگیز بڕوایان نەدەکرد ڕووبەڕووی ڕووداوێکی ئاوا قورس ببنەوە، بەڵام وەڵامەکانیان توند دەبێت.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هۆشدارییەکی توند ئاراستەی تاران دەکات و ڕایدەگەیەنێت، ئەگەر کۆماری ئیسلامیی ئێران هەڕەشەکانی بۆ ئەنجامدانی هێرشی قورس جێبەجێ بکات، ئەوا ئەمریکا بە هێزێکی سەربازیی بێوێنە وەڵامیان دەداتەوە کە هەرگیز پێشتر نەبینراوە.

هۆشداریدان لە ئەنجامدانی هێرشی نوێ

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە پەیامێکی نوێدا ئاماژەی بەوە کرد کە ئێران ڕایگەیاندووە ئەمڕۆ زەبرێکی زۆر قورس دەوەشێنێت، کە قورستر دەبێت لە هەر کاتێکی پێشوو. ترەمپ هۆشداریی دایە بەرپرسانی تاران و ڕایگەیاند کە "باشترە ئەوە نەکەن"، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی ئەمریکا چاوەڕوانی هیچ جووڵەیەکی سەربازیی نوێ لە لایەن ئێرانەوە ناکات.

ئاستی وەڵامدانەوەی چاوەڕوانکراوی ئەمریکا

سەرۆکی ئەمریکا هەڕەشەی بەکارهێنانی هێزێکی بێوێنەی کرد لە دژی ئێران و ڕایگەیاند، ئەگەر تاران هێرش بکات، "ئێمە بە هێزێک لێیان دەدەین کە هەرگیز پێشتر نەبینراوە". ترەمپ جەختی لەوە کردەوە کە واشنتن ئامادەیە بۆ وەڵامدانەوەیەکی سەربازیی زۆر توندتر لەوەی کە تاوەکو ئێستا ئەنجامدراوە بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی وڵاتەکەی.

ئەمینداری گشتیی عەسائیب ئەهلی حەق سەرەخۆشیی خۆی بۆ کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران ڕادەگەیەنێت و دۆناڵد ترەمپ و بنیامین نەتەنیاهوو بە ئەنجامدانی "دەستدرێژییەکی ناپاکانە" تۆمەتبار دەکات؛ خەزعەلی جەخت لەوە دەکاتەوە کە خامنەیی لە کاتی بەڕۆژووبوون و ڕووبەڕووبوونەوەی ستەمکاراندا گیانی سپاردووە.

سەرەخۆشی و وەسفی ڕێبەری کۆچکردوو

قەیس خەزعەلی، ئەمینداری گشتیی بزووتنەوەی عەسائیب ئەهلی حەق، لە ڕاگەیێندراوێکدا سەرەخۆشی و هاوخەمیی خۆی بۆ کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕاگەیاند. خەزعەلی لە وەسفی خامنەییدا ئاماژەی بەوە کرد کە ناوبراو "ئازاترین سەید، زاناترین، پێشەوای موسڵمانان و سەروەری بەرگریکاران" بووە.

کاتی گیانلەدەستدانی خامنەیی

لە ڕاگەیێندراوەکەدا هاتووە کە ڕێبەری باڵای ئێران لە مانگی ڕەمەزاندا و لە کاتێکدا بە ڕۆژوو بووە، گیانی سپاردووە. خەزعەلی ئاماژەی بەوە کردووە کە کوژرانی خامنەیی لە کاتی بەرەنگاربوونەوەی "ستەمکارانی زەوی"دا بووە، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ ئەو ململانێ سەربازییەی لە ناوچەکەدا لە ئارادایە.

تۆمەتبارکردنی ئەمریکا و ئیسرائیل

ئەمینداری گشتیی عەسائیب ئەهلی حەق ڕاستەوخۆ هێرشی کردە سەر سەرکردەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل. خەزعەلی ڕایگەیاند کە خامنەیی لە ئەنجامی دەستدرێژییەکی ناپاکانەی "زایۆنی-ئەمریکی" بە سەرکردایەتیی دۆناڵد ترەمپ و بنیامین نەتەنیاهوو شەهید بووە، کە یەکەمیان بە "تاوانباری تیرۆریست" و دووەمیان بە "جەلادی دڕندە" ناوهێنا.

ئاڕاستەکردنی سەرەخۆشی بۆ ناوەندە ئایینییەکان

قەیس خەزعەلی وێڕای دەربڕینی خەم و پەژارەی خۆی، سەرەخۆشیی خۆی ئاراستەی "ئیمامی زەمان، مەرجەعە باڵاکان، زانایان، خێزانی خامنەیی و سەرجەم ئازادیخوازانی جیهان" کردووە. ناوبراو داوای لە خودا کردووە کە خوێنی ڕێبەرەکە ببێتە مەشخەڵ بۆ ڕێبوارانی ڕێگەی حەق و سەرکەوتن بە نسیبی کۆماری ئیسلامیی ئێران ببێت.

پاشخانی ڕووداوەکە

لە ڕێکەوتی 28-02-2026 دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ڕایگەیاند کە عەلی خامنەیی لە ئۆپەراسیۆنێکی هاوبەشی ئەمریکا و ئیسرائیلدا کوژراوە. دواتر و لە بەرەبەیانی ڕۆژی 1-3-2026 میدیای فەرمیی ئێران بە فەرمی هەواڵی کوژرانی ڕێبەری باڵای وڵاتەکەی پشتڕاستکردەوە.

بزووتنەوەی ئەنساروڵڵای یەمەن بە فەرمی سەرەخۆشیی خۆی بۆ کوژرانی عەلی خامنەیی ئاراستەی گەل و حکومەتی ئێران دەکات؛ مەکتەبی سیاسیی بزووتنەوەکە جەخت لە بەردەوامیی ڕێبازی "جیهادی پیرۆز" دەکاتەوە و ڕایدەگەیەنێت کە خوێنی ڕێبەری کۆچکردوو ڕێگەی ڕووبەڕووبوونەوەی ستەمکاران ڕووناکتر دەکاتەوە.

سەرەخۆشیی ئەنساروڵڵا بۆ گەل و حکومەتی ئێران

ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئاداری 2026، مەکتەبی سیاسیی بزووتنەوەی ئەنساروڵڵای یەمەن، بەیاننامەیەکی فەرمی سەبارەت بە کوژرانی ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی ئێران بڵاوکردەوە. لە بەیاننامەکەدا پرسە و سەرەخۆشی ئاراستەی گەل و دەوڵەتی ئێران و تەواوی ئومەی ئیسلامی کراوە و ئاماژە بەوە دراوە کە خامنەیی "لە ڕێگەی قودسدا" کوژراوە.

تێکۆشان دژی "ئیستیکباری جیهانی"

لە بەیاننامەکەی ئەنساروڵڵادا هاتووە، عەلی خامنەیی لە ماوەی تەمەنی تێکۆشانی خۆیدا، سیمبولی فیداکاری و خۆڕاگری بووە لە بەرەنگاربوونەوەی ئەوەی ناویان ناوە "تەوەرەی شەڕ، ئیستیکبار و ستەمکاری جیهانی" بە سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. بزووتنەوەکە ڕێبازی ڕێبەرەکەی ئێرانی وەک سەرچاوەیەکی دەوڵەمەند لە وانە قووڵەکان و چرایەکی ئومێد بۆ ئازادیخوازانی جیهان وەسف کردووە.

زیندووکردنەوەی بەهاکانی شۆڕشی ئیسلامی

ئەنساروڵڵا ئاماژەی بەوە کردووە کە شۆڕشی ئیسلامیی ئێران توانیویەتی شکۆ، یەکێتی و بەها ڕاستەقینەکانی جیهاد بۆ پشتیوانی لە مەزڵوومان زیندوو بکاتەوە. بزووتنەوەکە پابەندیی خۆی بە وەستان لەگەڵ کۆماری ئیسلامیی ئێران و تەواوی ئازادیخوازانی ئومەی ئیسلامی دووپات کردەوە و جەختی کردەوە کە ئەم ڕووداوە نابێتە هۆی پاشەکشە لە ئامانجە باڵاکان.

بەڵێنی سەرکەوتنی کۆتایی و تۆڵەسەندنەوە

لە کۆتایی بەیاننامەکەدا، مەکتەبی سیاسیی ئەنساروڵڵا ڕایگەیاند، باوەڕی تەواویان بە بەڵێنی خودایی هەیە کە سەرکەوتنی کۆتایی نزیکە. بزووتنەوەکە جەختی لەوە کردەوە کە لە شەڕی "سەرکەوتنی بەڵێندراو" تاوەکو بەدیهێنانی تەواوی ئامانجەکان بێ سازش بەردەوام دەبن و تۆڵەی خوێنی ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ئەنجامدەرانی هێرشەکە دەکەنەوە.

پەیوەندییە گشتییەکانی سوپای پاسدارانی ئێران ڕایگەیاند کە شەپۆلێکی نوێ و قورسی هێرشەکانیان بۆ سەر ئیسرائیل و بنکەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە دەستپێکردووەتەوە؛ ئەم هەنگاوە دوای پشتڕاستکردنەوەی کوژرانی عەلی خامنەیی دێت لە ئەنجامی هێرشە ئاسمانییەکانی واشنتن و تەلئەڤیڤ.

دەستپێکردنی قورسترین ئۆپەراسیۆن

ڕۆژی یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026، پەیوەندییە گشتییەکانی سوپای پاسدارانی ئێران لە ڕاگەیەندراوێکدا ئاشکرای کرد، هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەیان قورسترین ئۆپەراسیۆنی سەربازییان لە دژی پێگەکانی ئیسرائیل و بنکەکانی ئەمریکا دەستپێکردووە. سوپا ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەمە شەپۆلێکی نوێی هێرشەکانە بۆ وەڵامدانەوەی دەستدرێژییەکان.

ئامانجەکانی هێرشەکەی ئێران

سوپای پاسداران لە ڕاگەیەندراوەکەیدا جەختی کردووەتەوە کە هێرشەکان بە وردی "ناوچە داگیرکراوەکان" و بنکەکانی ئەوەی بە "تیرۆریستە ئەمریکییەکان" ناوی بردووە، دەکەنە ئامانج. ئەم ئۆپەراسیۆنە وەک کاردانەوەیەک بۆ ئەو هێرشە بەرفراوانە دێت کە بەیانیی ڕۆژی شەممە 28ـی شوباتی 2026 لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە کرایە سەر خاکی ئێران.

کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران

دواین پەرەسەندنە سەربازییەکان دوای ئەوە دێن کە شەوی شەممە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە هەواڵی کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێرانی لە ئەنجامی هێرشە ئاسمانییەکان بڵاوکردەوە. دواتر حکومەتی ئێران لە بەرەبەیانی ڕۆژی یەکشەممەدا بە فەرمی هەواڵەکەی پشتڕاستکردەوە.

ڕاگەیاندنی ماتەمینی و پشووی فەرمی

حکومەتی ئێران بەهۆی کوژرانی عەلی خامنەیی، بۆ ماوەی 40 ڕۆژ ماتەمینیی گشتی لە سەرتاسەری وڵاتدا ڕاگەیاند. هەروەها بڕیاردراوە بۆ ماوەی 7 ڕۆژ سەرجەم دامودەزگاکانی وڵات بکرێنە پشووی فەرمی، ئەمەش لە کاتێکدایە کە سوپای پاسداران هەڕەشەی پەرەپێدانی زیاتری ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی دەکات.

ئاژانسی رۆیتەرز بیستنی دەنگی چەند تەقینەوەیەکی بەهێزی لە شاری دوبەی ڕاگەیاند؛ ئەمەش وەک کاردانەوەیەکی ئێران بۆ هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل دێت کە چەندین ئامانجی ستراتیژی لە وڵاتانی کەنداوی گرتووەتەوە.

تەقینەوەکان لە دوبەی

ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئاداری 2026، ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز بڵاویکردەوە کە دەنگی چەند تەقینەوەیەکی بەهێز لە شاری دوبەی بیستراوە. ئەم ڕووداوە لە کاتێکدایە کە ناوچەکە لە دۆخێکی نائارامی سەربازیدایە و ئاستی گرژییەکان گەیشتووەتە لوتکە.

ستراتیژی وەڵامدانەوەی ئێران

ئەم هەنگاوەی ئێران وەک تۆڵەیەک لە بەرانبەر هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر کۆماری ئیسلامی ئەنجامدراوە. تاران لەم چوارچێوەیەدا چەند دەوڵەتێکی دراوسێی لە کەنداو کردووەتە ئامانج، ئەمەش دوای ئەوە دێت کە پێشتر تاران نیازی خۆی بۆ لێدانی بنکەکانی ئەمریکا و چەندین شوێنی دیکەی ستراتیژی لە ناوچەکەدا ڕاگەیاندبوو.

پاشخانی هێرشەکەی ئەمریکا و ئیسرائیل

بەرەبەیانی ڕۆژی شەممە 28ـی شوباتی 2026، ئیسرائیل و ئەمریکا لە ئۆپەراسیۆنێکی هاوبەشدا هێرشیان کردە سەر خاکی ئێران و چەندین شاری ئەو وڵاتەیان بۆردومان کرد. سەرەڕای پەرەسەندنی هێرشەکان و وەڵامدانەوەکانی ئێران، تاوەکو ئێستا هیچ ئامارێکی فەرمی لەبارەی قەبارەی زیانە مرۆیی و ماددییەکانی هێرشەکەی سەر دوبەی و شارەکانی ئێران ئاشکرا نەکراوە.

پاش پشتڕاستکردنەوەی کوژرانی عەلی خامنەیی و چەند فەرماندەیەکی باڵای دیکە، بەگوێرەی دەستووری وڵاتەکە ئەنجوومەنێکی کاتی بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری ئێران پێکهێنرا، تاوەکو ئەو کاتەی ئەنجوومەنی شارەزایان ڕێبەرێکی نوێ هەڵدەبژێرێت.

پێکهێنانی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی

ئاژانسی ئێرنای فەرمیی ئێران ڕایگەیاند، بەهۆی کوژرانی عەلی خامنەیی لە هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلدا، بەپێی دەستووری وڵاتەکە ئەنجوومەنێکی کاتی بۆ سەرکردایەتی و بەڕێوەبردنی وڵات پێکهێنراوە. ئەم ئەنجوومەنە لە مەسعود پزیشکیان، سەرۆککۆمار؛ موحسین ئێژەیی، سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری و ئەندامێکی ئەنجوومەنی پاراستنی دەستوور پێکهاتووە.

ئەرک و دەسەڵاتی ئەنجوومەنەکە

ئەم ئەنجوومەنە سێ قۆڵییە بە شێوەیەکی کاتی کاروباری وڵات بەڕێوەدەبات. ئەرکی سەرەکیی ئەنجوومەنەکە ڕاپەڕاندنی کاروبارەکانە تا ئەو کاتەی دۆخی نائاسایی تێدەپەڕێت و ئەنجوومەنی شارەزایان کۆدەبێتەوە بۆ هەڵبژاردنی ڕێبەرێکی نوێ بۆ کۆماری ئیسلامیی ئێران، ئەمەش وەک ڕێکارێکی دەستوورییە بۆ ڕێگری لە دروستبوونی بۆشایی دەسەڵات لە تاران.

کوژرانی بەرپرسە باڵاکانی تاران

بەیانیی ئەمڕۆ یەکشەممە 1ـی ئازاری 2026، تاران بە فەرمی کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای وڵاتەکەی پشتڕاستکردەوە. هاوکات لەگەڵ ڕێبەردا، هەریەکە لە عەلی شەمخانی، ڕاوێژکاری باڵای خامنەیی و محەمەد پاکبوور، فەرماندەی گشتیی هێزی وشکانیی سوپای پاسداران کوژراون و ئێران بە فەرمی ناوی خستوونەتە لیستی قوربانییەکانی هێرشە ئاسمانییەکانەوە.

سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەریی ئێران لە پەیامێکی فەرمیدا کوژرانی عەلی خامنەیی وەک "خەمێکی قووڵ" وەسف دەکات و جەخت لە بەردەوامیی ڕێبازی ناوبراو دەکاتەوە؛ هاوکات هۆشداری دەداتە ئەمریکا و ئیسرائیل کە گەلی ئێران لە خوێنی ڕێبەرەکەیان خۆش نابن.

سەرەخۆشی و خەمباریی دەسەڵاتی دادوەری

سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەریی ئێران لە پەیامێکی فەرمیدا، سەرەخۆشیی خۆی بۆ کوژرانی ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی ئاراستەی گەلی ئێران و موسڵمانانی جیهان کرد. ناوبراو ئاماژەی بەوە کرد کە لەدەستدانی خامنەیی کەلێنێکی گەورەیە و بە دڵێکی خەمبارەوە پێشوازی لەم هەواڵە دەکەن.

بەردەوامبوون لەسەر ڕێبازی خامنەیی

لە پەیامەکەدا جەخت لەوە کراوەتەوە کە بەردەوامبوونی ڕێبازی خامنەیی پێویستییەکی حاشاهەڵنەگرە بۆ وڵاتەکە. سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری ڕایگەیاند، ئێستا ئێران لە ناوەڕاستی جەنگدایە لەگەڵ خراپترین دوژمن و پێویستە بە ئیرادەیەکی پۆڵایینەوە ڕووبەڕووی ئەو دۆخە ببنەوە کە بە "کفر و ستەمکاری سەردەم" ناوی برد.

هۆشداری بۆ ئەمریکا و ئیسرائیل

سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری هۆشداریی توندی دایە واشنتن و تەلئەڤیڤ و ڕایگەیاند، گەلی ئێران هەرگیز لە خوێنی ڕێبەرەکەی خۆی خۆش نابێت. ناوبراو هێرشەکانی ئەمریکای بە کارێکی "ترسنۆکانە" ناوبرد و بەراوردی کردن بە ڕژێمەکانی شای پێشووی ئێران و سەدام حوسێن کە لە ڕابردوودا ڕووبەڕووی ئێران بوونەتەوە.

هەڵوێست بەرامبەر سیستەمی ئیستکبار

لە کۆتایی پەیامەکەدا هاتووە کە ئەمریکا لە ئێستادا باوەڕپێنەکراوترین ڕژێمە لە جیهاندا. سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری جەختی کردەوە کە سیستەمی ئیستکبار ناتوانێت بەم جۆرە تاوانانە درز بخاتە ناو ئیرادەی "موجاهیدەکان" کە لە باوەشی گەلانی موسڵماندا پەروەردە بوون و بەردەوام دەبن لەسەر ئامانجەکانیان.

میدیای فەرمیی ئێران کوژرانی عەلی شەمخانی، ڕاوێژکاری باڵای ڕێبەر و محەممەد پاکپوور، فەرماندەی گشتیی سوپای پاسدارانی ڕاگەیاند؛ ئەم بەرپرسانە لە ئەنجامی هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر تاران و ناوچەکانی دیکە گیانیان لەدەستداوە.

کۆچی دوایی دوو بەرپرسی باڵا

ڕۆژی یەکشەممە 1ـی ئایاری 2026، میدیای فەرمیی ئێران بڵاویکردەوە، عەلی شەمخانی ڕاوێژکاری باڵای ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران و محەممەد پاکپوور فەرماندەی گشتیی سوپای پاسداران لە ئەنجامی هێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیلدا کوژراون. ئەم هەواڵە پاش بۆردوومانکردنی چەندین خاڵی ستراتیژی لە ناوخۆی تاران ڕاگەیەندرا.

دەستپێکردنی هێرشەکان بۆ سەر 24 پارێزگا

لە ڕۆژی شەممە 28ـی شوباتی 2026ـەوە، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل هێرشێکی هاوبەش و بەرفراوانیان بۆ سەر 24 پارێزگای ئێران دەستپێکردووە. ئامانجی ئەم هێرشانە ناوەندە سەربازی و سیاسییە باڵاکانی ئێران بووە و زیانی گەورەی لە ژێرخانی سەربازیی وڵاتەکە داوە.

وەڵامدانەوەی سوپای پاسداران

دوای دەستپێکردنی هێرشە ئاسمانییەکان، سوپای پاسدارانی ئێران بە مووشەکی بالیستی و درۆن وەڵامی هێرشەکانی دایەوە. تاران بنکەکانی ئەمریکای لە وڵاتانی کەنداو و چەند ئامانجێکی دیاریکراوی ناو ئیسرائیلی کردە ئامانج، ئەمەش وەک کاردانەوەیەکی سەربازی بۆ ئەو بۆردوومانانەی کرانە سەر خاکەکەی.

ماتەمینی گشتی بۆ ڕێبەری باڵا

پێشتر میدیای فەرمیی ئێران کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای کۆماری ئیسلامیی ئێرانی لە ئەنجامی ئەو هێرشانەدا ڕاگەیاندبوو. بەهۆی کوژرانی ڕێبەری باڵاوە، حکومەتی ئێران 40 ڕۆژ ماتەمینیی گشتی و هەفتەیەک پشووی فەرمیی لە سەرانسەری وڵاتدا ڕاگەیاندووە.

پاش کوژرانی عەلی خامنەیی و عەلی شەمخانی لە هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل، دۆناڵد ترەمپ ڕایگەیاند کە واشنتن ئاگاداری وردەکاریی بڕیاردەرانی نوێی تارانە و جەختی لەوەش کردەوە کە چەند کاندیدێکی "زۆر باشیان" لە مێشکدایە بۆ گرتنەدەستی دەسەڵات لە ئێران لە قۆناغی داهاتوودا.

پەرەسەندنی ململانێکان و کوژرانی سەرکردەکان

جەنگی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل بەرامبەر ئێران چووە قۆناغێکی نوێوە، ئەمەش دوای ئەوەی هەواڵی کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێران و عەلی شەمخانی، ڕاوێژکاری باڵای ڕێبەر لە هێرشە ئاسمانییەکاندا لە لایەن تارانەوە بە فەرمی پشتڕاستکرایەوە. ئەم گۆڕانکارییە بووەتە هۆی دروستبوونی بۆشایی لە لوتکەی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامیی ئێراندا.

داهاتووی سەرکردایەتی لە ئێران

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ کەناڵی CBS News باسی لە داهاتووی سیاسیی ئێران کرد. ترەمپ ڕایگەیاند کە لە دوای نەمانی خامنەیی، چەند "کاندیدێکی باش" هەن بۆ ئەوەی لە قۆناغی داهاتوودا سەرکردایەتی ئێران بکەن و وڵاتەکە بەڕێوەببەن.

بڕیاردەری نوێ لە تاران

سەبارەت بەوەی لەمەودوا کێ لە تاران بڕیارەکان دەدات، سەرۆکی ئەمریکا ئاشکرای کرد کە زانیاریی وردی لەو بارەیەوە هەیە. ترەمپ لە وەڵامی پرسیارەکەدا وتی: "من بە تەواوی دەزانم کێیە، بەڵام ناتوانم پێت بڵێم"، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی ئەمریکا چاودێریی وردی جووڵە ناوخۆییەکانی دەسەڵات لە تاران دەکات.

کاندیدە دیاریکراوەکانی ئەمریکا بۆ دەسەڵات

لە بەشێکی دیکەی چاوپێکەوتنەکەدا، کاتێک پرسیاری لێکرا ئایا کەسێکی دیاریکراوی لە مێشکدایە بۆ گرتنەدەستی دەسەڵات لە ئێران، ترەمپ وەڵامی ئەرێنی دایەوە. سەرۆکی ئەمریکا وتی: "بەڵێ، هەندێک کاندیدی زۆر باشمان هەن"، بەبێ ئەوەی ئاماژە بە ناوی هیچ کەسایەتییەک یان لایەنێکی دیاریکراو بکات.

دوای پشتڕاستکردنەوەی هەواڵی کوژرانی عەلی خامنەئی، لایەنگرانی گرووپە چەکدارەکان لە بەغداد هەوڵی هەڵکوتانە سەر باڵیۆزخانەی ئەمریکا دەدەن و هێزە ئەمنییەکان گازی فرمێسکڕێژیان بەکارهێنا، هاوکات لە چەند شارێکی باشووری عێراقیش خۆپێشاندانی بەرفراوان دەستیپێکردووە.

ئاڵۆزییەکانی ناوچەی سەوز و باڵیۆزخانەی ئەمریکا

بەرەبەیانی رۆژی یەکشەممە 1ـی ئاداری 2026، گرژی و ئاڵۆزییەکی زۆر لە دەوروبەری ناوچەی سەوزی بەغداد دروستبوو. ژمارەیەکی زۆر لە لایەنگرانی گرووپە چەکدارەکان لە نزیک دەروازەکانی ناوچەکە کۆبوونەوە و هەوڵیاندا هەڵبکوتنە سەر باڵیۆزخانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

ڕێوشوێنە ئەمنییەکان بەرامبەر خۆپێشاندەران

هێزە ئەمنییەکانی عێراق بۆ پاراستنی ناوچەی سەوز رێوشوێنی تووندیان گرتووەتەبەر. بۆ دوورخستنەوەی خۆپێشاندەران لە دەروازە سەرەکییەکان، گازی فرمێسکڕێژ و ئامێری ئاوڕشێن بەکارهێنران. لە بەرامبەریشدا خۆپێشاندەران بە بەرد هێرشیان کردە سەر هێزە ئەمنییەکان و هەوڵی تێپەڕاندنی بەربەستە ئەمنییەکانیان دەدا.

پشتڕاستکردنەوەی هەواڵی کوژرانی ڕێبەری ئێران

ئەم ئاڵۆزییانەی بەغدا دوای ئەوە دێن کە سوپای پاسدارانی کۆماری ئیسلامیی ئێران بە فەرمی کوژرانی عەلی خامنەئی، رێبەری باڵای وڵاتەکەی پشتڕاستکردەوە. پێشتر دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا رایگەیاندبوو کە خامنەئی لە ئەنجامی هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل کوژراوە.

پەرەسەندنی ناڕەزایەتییەکان لە شارەکانی باشوور

دوای بڵاوبوونەوەی هەواڵی کوژرانی عەلی خامنەئی لەلایەن میدیای فەرمی ئێرانەوە، تەنیا بەغدا نەبووە مەیدانی ناڕەزایەتی، بەڵکو لە شارەکانی بەسرە و ناسریە لایەنگرانی گرووپە چەکدارەکان رژانە سەر شەقامەکان و ناڕەزایەتییان بەرامبەر هێرشەکان دەربڕی.

پاش ڕاگەیاندنی فەرمیی کوژرانی عەلی خامنەیی، شەپۆلێکی ماتەمینی و خۆپیشاندان شارەکانی ئێران و عێراقی گرتەوە؛ هاووڵاتییان بە بەرزکردنەوەی وێنەی ڕێبەرەکەیان و سووتاندنی ئاڵای ئەمریکا و ئیسرائیل، بەڵێنی تۆڵەسەندنەوەیان دا.

ڕژانی هاووڵاتییان بۆ سەر شەقامەکان

لەگەڵ بڵاوبوونەوەی هەواڵی کوژرانی عەلی خامنەیی لە میدیا فەرمییەکاندا، هاووڵاتییانی ئێران ڕژانە سەر شەقامەکان. خۆپیشاندەران بە بەرزکردنەوەی ئاڵای ئێران و وێنەکانی عەلی خامنەیی و ڕێبەری پێشووتری وڵاتەکە، ئایەتوڵڵا خومەینی، دەستیان بە گێڕانی ڕێوڕەسمی ماتەمینی کرد بۆ کۆچی دوایی ڕێبەر و بەرپرسانی وڵاتەکەیان.

دروشمەکان و بەڵێنی تۆڵەسەندنەوە

خەڵکی ئێران لە کاتی ماتەمگێڕانەکەدا دروشمەکانی "مەرگ بۆ ئیسرائیل" و "مەرگ بۆ ئەمریکا"یان بە دەنگی بەرز دەگوتەوە. خۆپیشاندەران وێنەی ئەو بەرپرسانەیان بەرزکردبووەوە کە لە هێرشەکاندا گیانیان لەدەستداوە و جەختیان لەوە کردەوە کە بە هەموو شێوەیەک تۆڵەی خوێنی کوژراوەکانیان لە ئەنجامدەرانی هێرشەکە دەکەنەوە.

پەرەسەندنی ناڕەزایەتییەکان لە شارەکانی عێراق

جگە لە ناوخۆی ئێران، لە چەندین شاری عێراقیش ڕێوڕەسمی ماتەمینی و خۆپیشاندانی ناڕەزایەتی دژی کوژرانی ڕێبەری ئێران بەڕێوەچوو. خۆپیشاندەرانی عێراق ناڕەزایەتییان بەرامبەر هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل دەربڕی و وەک نیشانەیەک بۆ سەرکۆنەکردنی ئەو کارە، ئاڵای هەردوو وڵاتیان لە گۆڕەپانەکاندا سووتاند.

فەرماندەیی گشتیی هێزە چەکدارەکانی ئێران لە ڕاگەیەندراوێکی هاوبەشدا کوژرانی عەلی خامنەیی پشتڕاستدەکەنەوە؛ هێزە سەربازییەکان هەڕەشەی تۆڵەیەکی مێژوویی لە ئەمریکا و ئیسرائیل دەکەن و جەخت لە بەردەوامیی ڕێبازەکەی خامنەیی تاوەکو تەسلیمبوونی تەواوەتی دوژمنان دەکەنەوە.

ڕاگەیاندنی هاوبەشی فەرماندەیی سەربازی

فەرماندەیی ئەرکانی گشتیی هێزە چەکدارەکان و بارەگای ناوەندیی حەزرەتی خاتەمولئەنبیا، لە ڕاگەیەندراوێکی هاوبەشدا بە فەرمی کوژرانی ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی ئێرانیان ڕاگەیاند. لە بەیاننامەکەدا ئاماژە بەوە دراوە کە ئەم ڕووداوە وەک وەرچەرخانێکی گرنگ لە مێژووی سەربازیی وڵاتەکەدا مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت.

میراتی ڕێبەر بۆ هێزە "تۆڵەسێنەرەکان"

هێزە چەکدارەکانی ئێران جەخت دەکەنەوە کە میراتە بەنرخەکەی خامنەیی دەبێتە "چراخان و ڕێباز" بۆ گەلی ئێران و بەتایبەتی بۆ هێزە چەکدارەکان کە وەک هێزی "تۆڵەسێنەر" وەسفیان کردوون. لە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە کە یادی ئەو ڕێبەرە وەک نووری ڕێنوێنی و پشتیوانی بۆ یەکگرتوویی نیشتمانیی ئێران لەم دۆخەدا دەمێنێتەوە.

هەڕەشە لە ئەمریکا و ئیسرائیل

لە بەشێکی توندی ڕاگەیەندراوەکەدا، هێزە چەکدارەکان هەڕەشەی ڕاستەوخۆیان ئاراستەی واشنتن و تەلئەڤیڤ کردووە. فەرماندەیی سەربازیی ئێران ڕایگەیاندووە: "دوژمنانی ئەم میللەتە، بەتایبەت ئەمریکای تاوانبار و ڕژێمی شوومی زایۆنی، بە هێز و پتەوییەوە پەشیمان دەکەینەوە"، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ ئامادەکاریی هێزەکان بۆ ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی تۆڵەسەندنەوە.

ئامادەباشی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی

هێزە چەکدارەکانی ئێران بەڵێنیانداوە کە تاوەکو دوا دڵۆپی خوێن لەسەر ڕێبازەکەی خامنەیی بەردەوام بن و ڕایانگەیاندووە کە کۆڵ نادەن تاوەکو "تەسلیمبوونی تەواوەتی دوژمنان". ئەم هەڵوێستە نیشانەی ئامادەباشیی تەواوی سوپا، سوپای پاسداران و هێزە ئەمنییەکانە بۆ بەرپەرچدانەوەی هەر ئەگەرێکی سەربازی و پەرەپێدانی ئۆپەراسیۆنەکان لە ناوچەکەدا.

حکومەتی ئێران بە فەرمی شەهیدبوونی عەلی خامنەیی ڕێبەری باڵای وڵاتەکەی ڕاگەیاند؛ بەو هۆیەوە 40 ڕۆژ ماتەمینی گشتی و 7 ڕۆژ پشووی فەرمی لە سەرجەم دامودەزگاکان ڕاگەیەندرا و بەڵێنی وەڵامدانەوەیەکی توندیش بە ئەمریکا و ئیسرائیل درا.

ڕاگەیاندنی شەهیدبوونی عەلی خامنەیی

دەستەی حکومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ڕاگەیەندراوێکی فەرمیدا بۆ گەلی وڵاتەکەی، گیانلەدەستدانی ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی ڕاگەیاند. بەپێی دەقەکە، خامنەیی لە ئەنجامی ئەوەی بە "هێرشی دڕندانەی دەوڵەتی تاوانباری ئەمریکا و ڕژێمی زایۆنی" وەسفکراوە، گەیشتووەتە پلەی شەهادەت.

سەرکردایەتییەکی 37 ساڵە

حکومەتی ئێران ئاماژەی بەوە کرد، خامنەیی بۆ ماوەی زیاتر لە 37 ساڵ وەک جێنشینی شایستەی خومەینی، ڕێبەرایەتییەکی دانایانەی بەرەی ئیسلامی لەئەستۆ گرتووە. لە ڕاگەیەندراوەکەدا وەک "ئیمامی بەڵێنە ڕاستەقینەکان و ئومێد" ناوبردووە و جەختکراوەتەوە کە ناوی ئەو لە مێژووی ئازادیخوازاندا لە تەنیشت ناوی خومەینی بە نەمری دەمێنێتەوە.

تایبەتمەندییە کەسی و سیاسییەکانی ڕێبەر

لە وەسفی کەسایەتیی خامنەییدا، حکومەتی ئێران تیشکی خستووەتە سەر شارەزایی لە زانستە نوێیەکان، دووربینی، ئیرادەی پۆڵایین و ئازایەتییە بێوێنەکەی. هەروەها ئاماژە بەوە دراوە کە ئەو خاوەنی زانیارییەکی بەرفراوانی ئایینی و متمانەیەکی تەواو بووە بە پەروەردگار، کە ئەمانە بە وتەی حکومەت لە کەمتر ڕێبەرێکی سیاسیدا بەدی دەکرێن.

ڕاگەیاندنی 40 ڕۆژ ماتەمینی گشتی

بەهۆی ئەم کۆستە گەورەیەوە، حکومەتی ئێران 40 ڕۆژ ماتەمینی گشتی لە سەرجەم دامودەزگاکانی وڵاتدا ڕاگەیاند. هەروەها بڕیاردرا کە بۆ ماوەی 7 ڕۆژ سەرجەم ناوەندەکان بکرێنە پشووی فەرمی، ئەمەش وەک ڕێزگرتنێک لە تەمەنی تێکۆشانی ڕێبەری باڵای وڵاتەکە و ڕێگەدان بە بەشداریی هاووڵاتییان لە ڕێوڕەسمەکاندا.

بەڵێنی وەڵامدانەوەی توند

حکومەتی ئێران جەختی کردەوە کە ئەم تاوانە بێ وەڵام نامێنێتەوە و لاپەڕەیەکی نوێ لە مێژووی جیهانی ئیسلامدا دەستپێدەکات. لە ڕاگەیەندراوەکەدا هۆشداری دراوە کە بە پشتگیریی ئومەتی ئیسلامی و ئازادیخوازانی جیهان، ئەنجامدەران و فەرماندەرانی ئەم هێرشە پەشیمان دەکەنەوە و ستەمی "ئەمریکی-زایۆنی" لە ڕەگەوە هەڵدەکێشن.

تێپەڕبوونی قۆناغە سەختەکە بە یەکگرتوویی

لە کۆتایی ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە کە ئێرانی ئازیز بە پشت بەستن بە سەرکەوتنی خودایی، بە یەکدەنگی و یەکدڵی لەم قۆناغە سەختە تێدەپەڕێت. حکومەت متمانەی خۆی نیشانداوە کە وڵات بە سەربەرزی دەمێنێتەوە و خوێنی خامنەیی دەبێتە کانییەکی خڕۆشان بۆ بەردەوامیی شۆڕشەکە.

موقتەدا سەدر، ڕێبەری ڕەوتی نیشتمانیی شیعە، پەیامێکی توندی لەبارەی کوژرانی عەلی خامنەیی بڵاوکردەوە؛ سەدر هێرش دەکاتە سەر ئەو لایەنانەی لە پشت "سیاسەتی ڕەش"ـەوەن و هاوکات بێئومێدیی گەلی عێراق لە دامەزراوەکانی دەسەڵات و شکستی پڕۆسەی چاکسازی ڕادەگەیەنێت.

هەڵوێست لەبارەی کوژرانی خامنەیی

موقتەدا سەدر لە کاردانەوەی بەرامبەر کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێران لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە ڕایگەیاند، ئەوانەی تاوان دەکەن و چاوەڕوانی کوشتن و خوێنڕشتنن، خودای گەورە نایانبەخشێت. ناوبراو ئاماژەی بەوە کرد کە "سیاسەتی ڕەش و پیس" بۆ بەرژەوەندیی دونیایی و حیزبی لە پشت ئەم "تاوانە ڕێکخراوەوە" وەستاوە و خودا لەو لایەنانە خۆشنابێت.

بێمتمانەیی گەل بەرامبەر دەسەڵاتدارانی عێراق

لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا، سەدر ڕووی دەمی کردە ناوخۆی عێراق و ڕایگەیاند کە چیتر گەلی عێراق متمانەی بە هیچ لایەنێکی ناو پڕۆسەی سیاسی نەماوە. بە وتەی سەدر، هاووڵاتییان متمانەیان بە سیاسەتمەداران، حکومەت، پەرلەمان و تەنانەت دادگاش نەماوە، چونکە ئەو دامەزراوانە نەیانتوانیوە داواکارییەکانی خەڵک جێبەجێ بکەن.

شکستی پڕۆسەی چاکسازی

ڕێبەری ڕەوتی نیشتمانیی شیعە ئاماژەی بەوە کرد، خەڵکی عێراق هیوایەکی زۆریان هەبوو کە چاکسازیی ڕاستەقینە لە وڵاتدا ئەنجام بدرێت، بەڵام ئەوەی چاوەڕوان دەکرا ڕووی نەدا. سەدر جەختی لەوە کردەوە کە بێئومێدییەکی گەورە لە ئاستی جێبەجێکردنی چاکسازییەکان دروستبووە و پڕۆسە سیاسییەکە نەیتوانیوە متمانەی هاووڵاتییان بەدەستبهێنێتەوە.

سوپای پاسدارانی ئێران لە ڕاگەیەندراوێکی فەرمیدا کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای وڵاتەکەی پشتڕاستکردەوە و بە "شەهیدی مانگی ڕەمەزان" وەسفی کرد؛ هاوکات سوپا هەڕەشەی تۆڵەیەکی "سەخت و پەشیمانکەرەوە" لە ئەمریکا و ئیسرائیل دەکات و بەڵێنی بەردەوامیی ڕێبازەکەی دەدات.

کاردانەوەی سوپا بۆ کوژرانی خامنەیی

سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامیی ئێران، سەرەخۆشیی خۆی ئاراستەی مەرجەعە ئایینییەکان و گەلی ئێران کرد بۆ کۆچی دوایی "سەیدولشوهەدای چاوەڕوانان"، ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی. لە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە کە خوای گەورە ڕۆحی ئەم تێکۆشەرەی لە مانگی پیرۆزی ڕەمەزاندا وەرگرتووە و گەیاندوویەتی بە پلەی بەرزی شەهادەت، هاوشێوەی پێشەواکەیان ئیمام عەلی.

تۆمەتبارکردنی ئەمریکا و ئیسرائیل

ڕاگەیەندراوەکەی سوپای پاسداران ئاماژە بەوە دەکات کە خامنەیی بە دەستی "بەدکارترین تیرۆریستان و جەلادانی مرۆڤایەتی" کوژراوە. سوپا ئەم کارەی ئەمریکا و ئیسرائیل بە پێشێلکردنی ئاشکرای سەرجەم پێوەرە ئایینی، ئەخلاقی، یاسایی و نەریتییەکان ناودەبات و جەخت دەکاتەوە کە ئەم شەهیدبوونە نیشانەیەکە بۆ هەقانیەتی ڕێبەرەکەیان و قبوڵبوونی خزمەتەکانی.

هەڕەشەی تۆڵەی سەخت و یەکلاکەرەوە

سوپای پاسداران هۆشدارییەکی توند ئاراستەی دەوڵەتانی ئەمریکا و ڕژێمی زایۆنی دەکات و ڕایدەگەیەنێت، دەستی تۆڵەی گەلی ئێران بەرۆکی بکوژانی ئیمامی ئومەت بەرنادات. سوپا بەڵێنی داوە سزایەکی "سەخت، یەکلاکەرەوە و پەشیمانکەرەوە" بۆ بکوژان جێبەجێ بکات، وەک وەڵامێک بۆ ئەو کردەوە تاوانکاری و تیرۆریستییەی بەرامبەر کەسی یەکەمی وڵاتەکەیان ئەنجامدراوە.

بەردەوامیی ڕێباز و ئەرکی هێزە چەکدارەکان

لە کۆتایی ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە کە بە شەهیدبوونی خامنەیی، ڕێباز و سیرەی ئەو ناوەستێت و بە هێز و شکۆوە بەردەوام دەبێت. سوپای پاسداران، هێزە چەکدارەکان و بەسیج پابەندبوونی خۆیان دووپاتکردەوە بۆ بەرگری لە میراتەکەی خامنەیی و ڕایانگەیاند کە بە هێزەوە لە بەرەوڕووبوونەوەی پیلانە ناوخۆیی و دەرەکییەکان و سزادانی پەندئامێزی دەستدرێژیکاران ڕادەوەستن.

ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانیی ئێران بە فەرمی کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای وڵاتەکەی لە ئەنجامی هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل پشتڕاستکردەوە؛ بەو هۆیەوە 40 ڕۆژ پرسەی گشتی و 7 ڕۆژ پشووی فەرمی لە سەرتاسەری ئێران ڕاگەیەندرا.

ڕاگەیاندنی فەرمیی کوژرانی خامنەیی

بەرەبەیانیی ئەمڕۆ یەکشەممە 01-03-2026، تەلەفزیۆنی فەرمیی ئێران ڕاگەیێندراوی ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانیی وڵاتەکەی خوێندەوە. لە ڕاگەیێندراوەکەدا هاتووە کە عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی ئێران، لە هێرشە هاوبەشەکەی "ئەمریکای تاوانبار و ڕژێمی زایۆنیدا" شەهید بووە. ئەنجوومەنەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە ناوبراو تەمەنی خۆی بۆ بەرزکردنەوەی ناوی ئێران و ئیسلام فیدا کردووە.

ڕاگەیاندنی پرسە و پشووی گشتی

حکومەتی ئێران دوای پشتڕاستکردنەوەی هەواڵەکە، زنجیرەیەک ڕێکاری فەرمی لە وڵاتدا گرتەبەر. بڕیاردرا بە ڕاگەیاندنی 40 ڕۆژ ماتەمینی گشتی لە سەرتاسەری ئێراندا. هەروەها بۆ ماوەی 7 ڕۆژ پشووی فەرمی لە سەرجەم دامودەزگا حکومییەکان و ناوەندە جیاوازەکان ڕاگەیەندرا.

ژیاننامە و پێگەی ئایینی خامنەیی

سەید عەلی حوسێنی خامنەیی لە 19-04-1939 لە شاری مەشهەد لەدایکبووە و بە ڕەچەڵەک ئازەرییە. ناوبراو خوێندنی ئایینی تەواو کردووە و پلەی مەرجەعی ئایینی هەبوو. پێش سەرکەوتنی شۆڕشی ئێران لە ساڵی 1979، بەهۆی چالاکییە سیاسییەکانی دژ بە دەسەڵاتی پاشایەتی، لە نێوان ساڵانی 1963 تاوەکو 1977 چەندین جار دەستبەسەر کراوە.

وەرگرتنی بەرپرسیارێتییە باڵاکان

خامنەیی لە ساڵی 1981 تاوەکو 1989 وەک سەرۆککۆماری ئێران کاری کردووە. دوای کۆچی دوایی ڕوحوڵڵا خومەینی لە ساڵی 1989، جێگەی گرتەوە و بووە ڕێبەری باڵای کۆماری ئیسلامیی ئێران. ناوبراو بۆ ماوەی 36 ساڵ کەسی یەکەمی و خاوەن بڕیاری کۆتایی بوو لە ئێراندا و لەلایەن گۆڤاری فۆربزی ئەمریکییەوە وەک یەکێک لە بەهێزترین کەسایەتییەکانی جیهان ناسێنرابوو.

ستراتیژی و سیاسەتی دەرەوە

لە ڕووی سیاسەتی دەرەوەوە، خامنەیی بە نەیارێکی سەرسەختی ڕۆژئاوا دەناسرا و باوەڕی بە هاوپەیمانی لەگەڵ ڕووسیا و چین هەبوو. ناوبراو بەردەوام هەڕەشەی لەناوبردنی ئیسرائیلی دەکرد و ئامادە نەبوو پەیوەندییەکانی تاران و واشنتن ئاسایی بکاتەوە. دواجار لە 28-02-2026 و دوای هێرشی چڕی ئاسمانی بۆ سەر ئێران، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا هەواڵی کوژرانی ناوبراوی ڕاگەیاند.

قەتەر باڵیۆزی ئێران لە وڵاتەکەی بانگهێشت دەکات و بانگهێشتکردنەکە لە کاتێکدایە، وەزارەتی بەرگریی قەتەر ڕایگەیاند، ئێران 65 مووشەک و 12 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەی ئاراستەمان کردووە.

بەڕێوەبەری پەیوەندییە گشتییەکان لە نووسینگەی خامنەیی: با هەموومان ئاگادار و وریا بین لە بەرنامە پڕوپاگەندەییەکانی دوژمن.

ئەوە لە کاتێدایە، کە ترەمپ ڕایگەیاندبوو، باوەڕم وایە کوژرانی خامنەیی ڕاست بێت.

ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس سکرتێری گشتیی نەتەوەیەکگرتووەکان گوتی، داوا لەسەر پابەندبوون بە بنەماکانی چارەسەری ئاشتیانە بۆ ئێران دەکەین.

گۆتێرێس گوتیشی، داوا لە هەمووان دەکەم بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکە.

کۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان سەبارەت بە ئێران دەستیپێکرد

سکای نیوز بڵاویکردەوە، دوو مووشەک لە ناوەندی تەلئەبیب لە ئیسرائیل کەوتن.

کۆشکی سپی بڵاویکردەوە، ترەمپ لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە لەگەڵ سەرکردەکانی بەریتانیا، کوەیت و تورکیا قسەی کرد.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە ئێن بی سی نیوزی گوت، ئێمە هەست دەکەین کە ڕاپۆرتەکان دەربارەی مردنی خامنەیی وردن.

وەزارەتی بەرگریی قەتەر ڕایگەیاند، ئێران 65 مووشەک و 12 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەی ئاراستەمان کرد.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە ئێن بی سی نیوزی ڕاگەیاند: زۆربەی ئەو کەسانەی لە ئێراندا هەموو بڕیارەکان دەدەن، کوژراون.

سوپای ئیسرائیل بڵاویکردەوە، هێزی ئاسمانیی ئیسرائیل ئەمڕۆ گەورەترین ئۆپەراسیۆنی لە مێژووی خۆیدا دژی ئێران ئەنجامدا.

عەلی لاریجانی لە تۆڕی ئێکس بڵاوی کردەوە، هێزە چەکدارەکانی ئێران و گەلی ئەو وڵاتە ڕێگە نادەن ستەمکارییە نێودەوڵەتییەکان بەبێ سزا تێپەڕن. ئێران لە تاوانبارانی ئیسرائیل و ئەمریکییە بێشەرمەکان خۆش نابێت و کارێک دەکات لە کردەوەکانیان پەشیمان ببنەوە.

بەپێی ڕێکخراوی چاودێریی نێتبڵۆکس، پچڕانی ئینتەرنێت لە ئێران ئێستا بۆ ماوەی 12 کاتژمێر بەردەوام بووە.

کۆشکی سپی ڕایگەیاند، ترەمپ دوای هێرشەکەی سەر ئێران، قسەی لەگەڵ سەرکردەکانی ئیمارات، سعودیە، قەتەر و سکرتێری گشتیی ناتۆ کرد.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا گوتی، چەندین ساڵی پێدەچێت تا ئێران لەم هێرشە چاک ببێتەوە.

میدیاکانی ئیسرائیل بڵاویان کردەوە، ئێران زیاتر لە 100 مووشەک و درۆنی ئاراستەی ئیسرائیل کردووە و زۆربەیان تێکشکێنراون.

زەنگی ئاگادار کردنەوە لێیدا و وەزارەتی ناوخۆی بەحرەین داوا لە هاووڵاتیانی دەکات بچنە شوێنە پەناگەکان.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە ڕێگای تەلەفۆن قسەی لەگەڵ سەرکردەکانی وڵاتانی کەنداو کردووە و دڵنیایی پێداون کە پاڵپشتیان دەکات.

بنیامین نەتانیاهوو سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل گوتی، زۆرێک لە سەرکردەکانی ئێرانمان لەناوبردووە.

ئەو گوتەیەی سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل لە کاتێکدایە تا ئێستا ئێران ئەو زانیارییەی پێشتڕاست نەکردووەتەوە.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند، بەهۆی هێرشەکانی ئەمڕۆی ئەمریکا و ئیسرائیل چەند سەرکردەیەکمان کوژراون.

ئاژانسی زە تایمز ئۆف ئیسرائیل: مەزەندە دەکرێت ئیسرائیل تا ڕۆژی یەکشەممە باڵادەستی بەسەر  ئاسمانیی ئێراندا هەبێت.

سی بی ئێس نیوز بە پشتبەستن بە دوو بەرپرسی ئەمریکی بڵاویکردەوە، سوپای ئەمریکا مووشەکی تۆماهۆکی بەکارهێناوە بۆ تێکدانی سیستەمەکانی بەرگریی ئاسمانیی ئێران و هەروەها فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی خۆکوژی بەکارهێناوە.

ئێران داوای کۆبوونەوەیەکی بەپەلەی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی دەکات بۆ گفتوگۆکردنی هێرشە ئەمریکی-ئیسرائیلییەکە.

عەباس عێراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران گوتی، ئێمە لە هۆکارەکانی پشت هێرشەکەی ئەمریکا بۆ سەر ئێران تێناگەین.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا گوتی، ئامانجم گۆڕینی دەسەڵاتی ئێران و بەدیهێنانی ئازادییە بۆ گەلەکەی.

وەزارەتی دەرەوەی عێراق ئیدانەی هێرشەکانی ئەمڕۆی سەر عێراق و هەرێمی کوردستانی کرد، بەبێ ئەوەی لایەنی هێرشکار دیاری بکات.

فەرماندەی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا (سێنتکۆم) بڵاویکردەوە، بە سەرکەوتوویی سەدان مووشەک و درۆنی ئێرانیان لە ئاسمانی ناوچەکە تێکشکاندووە، بەبێ ئەوەی هیچ زیانێکی گیانی لێ بکەوێتەوە.

دەسەڵاتی پەخشی ئیسرائیل، هێرشی هاوبەشیی ئیسرائیل و ئەمریکا بۆ سەر ئێران دەستیپێکرد

وەزیرى بەرگریی ئیسرائیل گوتی، هێرشێکی پێشوەختەمان کردەسەر ئێران

میدیای ئێران بڵاویکردەوە، یەکێک لە هێرشەکان پێگەیەکی نزیک لە سەرۆکایەتیی ئێرانی لە تاران کردووەتە ئامانج

میدیاى ئیسرائیل بڵاویکردەوە، کایەى ئاسمانیى ئیسرائیل داخرا

میدیاى ئێران بڵاویکردەوە، دەنگى سێ تەقینەوە لەناو تاران بیستراون و لە شەقامەکانى جمهورى و زانکۆی تاران مووشەک کەوتوونەتە خوارەوە و دووکەڵ لە دەوروبەرى شەقامى پاستوور لە ناوەڕاستى تاران بەرزبووەتەوە و هەروەها دوو تەقینەوە لە ناوچەى سەید خەندان لە ڕۆژهەڵاتى تاران ڕوویانداوە و دەنگى چەندین تەقینەوە لە تاران بیستران.

سوپاى پاسداران لەبارەی هێرشەکانەوە بڵاویکردەوە، 30 شوێن لە سەرانسەرى ئێران بۆردوومان کراون

بەرپرسێکى ئێرانى لەبارەی ژیان و سەلامەتیی ڕابەری ئێران بە ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرزی گوت، عەلى خامنەیى لە تاران نییە و بۆ ناوچەیەکى پارێزراو گواستراوەتەوە

لە کرماشان و ئیسفەهان و لوڕستان و قوم و کەرەج و تەبرێز و ئیلام دەنگى تەقینەوە بیستراوە و بنکە سەربازییەکانى چابهار و کۆنارک لە باشوور و ڕۆژهەڵاتى ئێران بۆردوومان کراون

کایەى ئاسمانیى عێراق و ئێران داخرا و گەشتەکانی فڕۆکەخانەی هەولێر بۆ ئێران ڕاگیران

بەرپرسێکى ئیسرائیل بڵاویکردەوە، لە قۆناغی یەکەمدا خۆمان بۆ چوار ڕۆژ هێرشی هاوبەشیی بەهێز بۆ سەر ئێران ئامادە دەکەین

بەرپرسێکى ئەمریکى: هێرشەکانى ئەمریکا بۆ سەر ئێران بەردەوامە و ئامانجى هێرشەکان هەڵوەشاندنەوەى سیستمى ئاسایشى ئێرانە.

بەرپرسێکى ئێران: چەندین وەزارەت لە تاران بە ئامانجگیراون و ئامادەکارى بۆ وەڵامدانەوەیەکى بەهێز دەکەین

بەرپرسێکى ئێران: ئامادەکارى بۆ وەڵامدانەوەیەکى بەهێز دەکەین

میدیاى ئیسرائیل: چاوەڕێی دڵنیابوونەوە لە کوژرانى بەرپرسانى باڵاى ئێران دەکەین

بەرپرسێکى ئەمریکى: ئەمریکا هێرشى ئاسمانى و دەریایى کردووەتە سەر ئێران

ترەمپ: هێرشێکى سەربازیى فراوانمان لە دژى ئێران دەستپێکرد

ترەمپ: ئامانجى هێرشەکان پاراستنى گەلى ئەمریکایە

میدیاى ئێران: بە حەوت مووشەک کۆشکى کۆماریى و کۆمەڵگەى ڕێبەرى باڵا کراوەتە ئامانج

حکومەتی ئەڵمانیا لەبارەی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران ڕایگەیاند، واشنتۆن بۆ ماوەی چەندین هەفتە بەدوای چارەسەرێکی دانوستانکاریدا دەگەڕا لەگەڵ ئێران، بەڵام تاران ڕازی نەبوو بە ڕێککەوتنێکی گشتگیر و باوەڕپێکراو و سەلمێنراو، کە ببێتە هۆی کۆتاییهێنان بە پرۆگرامی ئەتۆمیی سەربازیی.

ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆککۆماری تورکیا گوتی، داوا لە هەموو لایەنە کاریگەرەکان دەکەین هەنگاو بنێن بۆ ڕاگرتنی خوێنڕێژییەکە.

ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرز بڵاویکردەوە، میسر هاوردەی غاز لە ئیسرائیل ڕادەگرێت.

ئاژانسی هەواڵی مێهری ئێران بڵاویکردەوە، هێزە چەکدارەکانی ئێران شەپۆلێکی نوێی هێرشی مووشەکی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان دەستپێدەکەن، بە تیشکخستنە سەر مۆساد و بارەگا سەربازییەکانی ئەمریکا.

خاچی سووری ئێران بڵاویکردەوە، لە هێرشەکانی ئەمڕۆدا 201 کوژراو و 747 بریندار لە 24 هەرێمی سەرتاسەری وڵاتی ئێراندا هەیە، بەهۆی بۆردومانی ئەمریکی-ئیسرائیلییەوە.

دەسەڵاتدارانی فەڵەستینی بە توندی ئیدانەی هێرشەکانی ئێران دەکات بۆ سەر وڵاتانی عەرەبی.

سوپای ئیسرائیل هۆشدارییەک ئاڕاستەی دانیشتووانی نزیک کۆمەڵگەی پیشەسازیی ئیسفەهان دەکات کە لە ناوچەکە دوور بکەونەوە، پێش ئەوەی بۆمبارانى بکات.