بەغداد هەوڵەکانی بۆ یەکخستنی سیستمی گومرگی لەگەڵ هەرێمی کوردستان چڕکردووەتەوە و هۆشداری دەدرێت ئەگەر سیستمەکە یەک نەخرێت، بازرگانی لە هەرێمی کوردستان پەکیدەکەوێت و کێشەی "دوو گومرگی" سەرهەڵدەداتەوە.

ئامانجی نێودەوڵەتی لەپشت جێبەجێکردنی سیستمی ئەسیکۆدا

شاخەوان ئەبوبەکر، بەڕێوەبەری گومرگی دەروازەی نێودەوڵەتیی باشماخ ئاشکرای کرد کە هەرێمی کوردستان لەژێر فشاری ئەمریکا و نەتەوە یەکگرتووەکاندایە بۆ جێبەجێکردنی سیستمی جیهانیی ئەسیکۆدا. ئامانجی سەرەکی لەم فشارانە کۆنترۆڵکردنی جووڵەی ئەو دۆلارەیە کە بۆ مەبەستی بازرگانی دەچێتە دەرەوەی وڵات، تاوەکو ڕێگری لە سپیکردنەوەی پارە بکرێت و بە وردی بزانرێت حەواڵەکان بۆ چ وڵاتێک دەچن، کە ئاماژە بەوە کراوە مەبەستی سەرەکی وڵاتی ئێرانە.

کۆتاییهێنان بە کێبڕکێی دەروازەکان و جیاوازیی نرخ

سیستمی ئەسیکۆدا لە زیاتر لە 100 وڵاتی جیهاندا پەیڕەو دەکرێت و بەغداد دەیەوێت لە هەموو دەروازەکان، بە ئیبراهیم خەلیل، باشماخ و پەروێزخانیشەوە جێبەجێ بکرێت. بە گەڕانە نێو ئەم سیستمە، چیتر جیاوازی لە نرخ و ڕەسمی گومرگی لە نێوان دەروازەکاندا نامێنێت. پێشتر بازرگانان ڕوویان لەو دەروازانە دەکرد کە "ئاسانکاری" یان "پێناسەی کەمتری" هەبوو، بەڵام ئەسیکۆدا کۆتایی بەو کێبڕکێیە دەهێنێت و نرخەکان لە سەرتاسەری عێراق یەکدەخات.

کۆنترۆڵی ناوەندی و فشارەکان بۆ سەر داهاتی هەرێم

جێبەجێکردنی سیستمەکە بەو مانایەیە کە بەغداد لە ڕێگەی سێرڤەرە ناوەندییەکانەوە دەزانێت هەر چرکەیەک چەند بار هاتووە و چەند داهات کۆکراوەتەوە. ئەمەش دەبێتە فشارێکی دارایی بۆ سەر هەرێمی کوردستان، چونکە دەبێت داهاتەکان بە ڕوونی ڕادەستی بەغداد بکات یان لە پشکی بودجەدا جێگەیان بکاتەوە. هەرچەندە لە ئێستادا هەرێم خاوەنی سیستمی ئەلیکترۆنیی تایبەت بە خۆیەتی، بەڵام لە داهاتوودا ناچارە پابەندی ئەم سیستمە جیهانییە بێت.

مەترسییەکانی دوو گومرگی و پەککەوتنی بازرگانی

بەڕێوەبەری گومرگی باشماخ هۆشداری دەدات ئەگەر هەرێمی کوردستان نەچێتە ناو ئەم سیستمە، مەترسی هەیە بەغداد لە بازگەکانی نێوان هەرێم و شارەکانی دیکەی عێراق گومرگی دووبارە دابنێت. ئەم "دوو گومرگییە" دەبێتە هۆی گرانبوونی نرخەکان لە ناوخۆی کوردستان و هاندەرێک دەبێت بۆ بازرگانان تاوەکو پەنا ببەنە بەر ڕێگەی قاچاخ. هەروەها ڕێگری لەو کاڵایانە دەکرێت کە لە هەرێمەوە بەرەو ناوەڕاست و خوارووی عێراق دەچن، ئەمەش زیانی گەورە بە بازرگانانی ناوخۆ دەگەیەنێت.

ئەسیکۆدا؛ سیستمێکی جیهانی لەژێر چاودێری نەتەوە یەکگرتووەکان

ئەسیکۆدا (Asycuda) سیستمێکی جیهانیی گومرگییە و ڕاستەوخۆ لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە چاودێری دەکرێت. ئامانجی سەرەکیی سیستمەکە بریتییە لە ئۆتۆماتیکیکردنی ڕێکارە گومرگییەکان و بەستنەوەی ڕاستەوخۆی داهاتی دەروازە سنوورییەکان بە بانکی ناوەندییەوە. ئەمە نەک هەر شەفافیەت لە داهات و خەرجییەکاندا دروست دەکات، بەڵکو دەبێتە ئامرازێکی بەهێز بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی و یەکخستنی سیاسەتی دارایی وڵات.