بەهۆی کەمبوونەوەی کۆگاکانی چەک و تەقەمەنی لە ئەنجامی جەنگی ئێران، واشنتن هاوپەیمانە ئەوروپییەکانی ئاگادار کردووەتەوە کە ناردنی بارە چەکەکان دوادەکەوێت.

دواکەوتنی ناردنی بارە چەکەکان

بەرپرسانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە هاوپەیمانە ئەوروپییەکانیان ڕاگەیاندووە کە ناردنی بەشێک لەو بارە چەکانەی پێشتر گرێبەستیان لەسەر کراوە دوادەکەوێت. هۆکاری ئەم بڕیارە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە جەنگی ئێران کۆگاکانی چەک و تەقەمەنی ئەمریکای بەرەو بەتاڵبوون بردووە. جەنگەکە کە لە 28ـی شوباتی 2026 دەستیپێکرد، بڕێکی زۆر لە چەک و تەقەمەنی ستراتیژی واشنتنی تێدا بەکارهێنراوە.

وڵاتە زیانمەندەکان و کاریگەریی جەنگ

بەپێی ڕاپۆرتێکی ئاژانسی ڕۆیتەرز کە پشتی بە 5 سەرچاوەی ئاگادار بەستووە، وڵاتانی ناوچەی باڵتیک و سکاندیناڤیا زۆرترین کاریگەرییان لێدەکەوێت. وەزارەتەکانی بەرگریی ئیستۆنیا و لیتوانیا لە ڕۆژی هەینی، 17ـی نیسانی 2026، بە فەرمی ڕایانگەیاندووە کە ئەمریکا ئاگاداری کردوونەتەوە لە ئەگەری دواکەوتنی گەیشتنی کەلوپەلە سەربازییەکانیان.

هەڵوێستی فەرمیی پێنتاگۆن

گوتەبێژێکی وەزارەتی جەنگی ئەمریکا (پێنتاگۆن) ڕایگەیاند، سوپای ئەمریکا بەهێزترینە لە جیهاندا و دڵنیایی دەدەن کە هێزەکانیان و هاوپەیمانەکانیان هەموو شتێکی پێویستیان بۆ سەرکەوتن لەبەردەست دەبێت. بەڵام گوتەبێژەکە ئامادە نەبوو وردەکاریی زیاتر لەسەر جۆری ئەو چەکانە بدات کە ناردنیان بۆ ئەوروپا دواکەوتووە.

هۆکارەکانی بەتاڵبوونی کۆگاکانی چەک

کۆگاکانی چەکی ئەمریکا پێش دەستپێکردنی جەنگی ئێرانیش، بەهۆی دابینکردنی پێداویستییەکانی جەنگی ئۆکرانیا لە ساڵی 2022 و شەڕی غەززە لە کۆتایی 2023ـەوە تا ڕادەیەکی زۆر کەمی کردبوو. ئێستاش بەهۆی هێرشە مووشەکی و درۆنییەکانی ئێران بۆ سەر وڵاتانی کەنداو، ئەمریکا ناچار بووە بڕێکی زۆر لە مووشەکەکانی پاتریۆت PAC-3 بەکاربهێنێت، کە هەمان ئەو مووشەکانەن کە ئۆکرانیا بۆ پاراستنی ژێرخانەکەی پێویستییەتی.

نیگەرانییە ئەمنییەکان لە پایتەختە ئەوروپییەکان

ئەم پێشهاتە بووەتە هۆی نیگەرانیی پایتەختە ئەوروپییەکان. بەرپرسانی ئەمریکا دەڵێن ئەم چەکانە بۆ شەڕی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست پێویستترن و بەشێکی هۆکارەکە دەخەنە ئەستۆی ئەوروپا، چونکە هاوکاری ئەمریکا و ئیسرائیلیان نەکردووە بۆ کردنەوەی گەرووی هوورمز. بەهۆی ئەوەی بەشێک لەو وڵاتانەی ناردنی چەکەکانیان بۆ دواخراوە هاوسنوورن لەگەڵ ڕووسیا، زانیارییەکان لەسەر جۆر و کاتی گەیشتنی چەکەکان بە بابەتێکی هەستیار دادەنرێت. چەکە دواکەوتووەکان بڕێکی زۆر لە جۆرە جیاوازەکانی تەقەمەنی لەخۆدەگرن کە بۆ هێرشبردن و بەرگریش بەکاردەهێنرێن.