Peymanek sêalî li ser pirsa petrolê ya Herêma Kurdistanê dê di destpêka vê hefteyê de were îmzekirin.

Piştî çend mehan ji danûstandinan, hikûmeta Iraqê, hikûmeta Herêma Kurdistanê û şîrketên petrolê gihîştin rêkeftinek destpêkê ji bo ji nû ve destpêkirina hinardekirina petrolê ji Herêma Kurdistanê.

Tê payîn ku peymana sêalî di navbera Hikûmeta Herêma Kurdistanê, Hikûmeta Iraqê û şîrketên petrolê de di destpêka hefteya bê de were îmzekirin û dûv re dest bi bicihanîn û hinardekirina petrolê bo bazarên cîhanê bikin, ku ev yek wekî gavek girîng ji bo çareserkirina pirsgirêkên mayî yên di navbera Hewlêr û Bexdayê de tê dîtin.

HÛRGULIYÊN PEYMANÊ; DERBASKIRINA ASTENGIYAN

Çavkaniyekî ji Wezareta Petrolê ya Iraqê şeva pêncşemê, 18ê Îlona 2025an, ji Kanala 8 re got, Wezareta Çavkaniyên Xwezayî û şîrketên petrolê civiyan û şîroveyên Bexdayê pejirandin, dûvre jî pejirandina xwe ya peymanê wiha anîn ziman:

Hilberandina petrolê: Mîqdara petrolê ya ku ji xerckirina navxweyî dimîne tê hinardekirin

Pêdiviyên navxweyî: Rojane 50,000 bermîl petrol dê ji bo pêdiviyên navxweyî yên Herêma Kurdistanê were veqetandin.

Mafên darayî yên şîrketan: Hikûmeta Iraqê dê mecbûr be mafên darayî yên şîrketên petrolê, ku bi 16 dolar ji bo her bermîlê têne texmînkirin û di qanûna budçeyê de ne, bide.

AMADEKARIYÊN JI BO JI NÛ VE DESTPÊKIRINA HINARDEKIRINÊ

Kanala 8 hîn bûye ku hikûmeta Iraqê bi rêya Şirketa Bazarkirina Petrolê ya Iraqê (SOMO) hemî amadekarî û prosedurên pêwîst ji bo ji nû ve destpêkirina hinardekirinê temam kiriye. Çavkaniyê got, "Ger pirsgirêk dernekevin û di destpêka vê hefteyê de peymanek sêalî were îmzekirin, hinardekirina petrolê dê tavilê ji nû ve dest pê bike."

NIRXANDIN Û GARANTÎ; XEBAT JI BO PÊŞEROJEK GEŞTIR

Piştî îmzekirina peymanê, tê payîn ku tîmek şêwirmendiya pispor hemî bendên xebitandinê û peymanên şîrketan ji nû ve binirxîne. Ev gav armanc dike ku di pêşerojê de şefafiyet û hêsankirina ragihandinê di navbera hemî aliyan de misoger bike. Şîrketên petrolê israr dikin ku garantiyek qanûnî hebe da ku mafên xwe yên darayî bistînin, ku ev peymana sêalî wekî bersivek tê.

PERSPEKTÎFÊN ÇARESERKIRINA KRÎZA MÛÇEYAN

Çavkaniyê got ku ew hêvî dikin ku ti alî ji bo vê pêvajoyê pirsgirêkan çênekin, ji ber ku "ev pêvajo di berjewendiya gelê Iraqê bi giştî û Herêma Kurdistanê bi taybetî de ye. Ji nû ve destpêkirina hinardekirina petrolê û vegera dahatan beşek girîng e ji bo çareserkirina pirsgirêka mûçeyên karmendên Hikûmeta Herêma Kurdistanê û kêmkirina barê aborî yê ku ji ber rawestandina hinardekirinê çêbûye.

ZÊDETIR AGAHÎ LI SER MIJARA HINARDEKIRINA PETROLÊ JI HERÊMA KURDISTANÊ

Berê, di 16ê mijdarê de, Kanala 8 hûrguliyên pirsgirêka petrolê û peymana di navbera Hewlêr û Bexdayê de eşkere kiribû, ku du berpirsên pilebilind ên Hikûmeta Herêma Kurdistanê ev agahî piştrast kiribûn.

Hikûmeta Iraqê, bi taybetî Wezareta Petrolê ya Iraqê, pêşnûmeya peymanekê ji Herêma Kurdistanê re şandibû. Pêşnûmeya ku sê mehan di bin nîqaşê de bû, wekî peymanek sêalî di navbera hikûmeta Iraqê, Hikûmeta Herêma Kurdistanê û şîrketên hilberîna petrolê de dihat binavkirin.

Kanala 8 eşkere kir, pêşnûmeya ku ji hêla Bexdayê ve hatî şandin daxwazên Herêma Kurdistanê û Hikûmeta Iraqê dihewîne. Lê şîrketên petrolê hin pirsgirêkên piçûk hebûn ku niha hatine çareser kirin.

Ev rêkeftin li ser bingeha peymanên berê yên di navbera Herêma Kurdistanê û şîrketên petrolê de ye, ji ber vê yekê ji sedî 60’ê petrolê ji bo Herêma Kurdistanê û ji sedî 40 jî ji bo şîrketan tê hilberandin.

Piştî şandina reşnivîsê ji bo Herêma Kurdistanê, hikûmetê bi niyeteke baş biryar da û ji bo ku pirsgirêkên nehatine mûçeyên karmendan were çareserkirin, hikûmeta Kurdistanê amadebûna xwe nîşan da ku hilberîna petrola xwe radestî SOMO bike.

Ango, ji sedî 60ê petrola ku di peymanên wê yên bi şîrketan re heye, 50,000 ji bo karanîna navxweyî û rafineriyan û yên mayî, yên mayî, ji Wezareta Petrolê û SOMO re.

HIKÛMETA IRAQÊ RAZÎ BÛ

Kanal 8’ê da zanîn, berhema rojane ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê gihîştiye 230,000 bermîl petrol, ji van 230,000 bermîlan, Herêma Kurdistanê dê 50,000 li bazara navxweyî xerc bike.

180,000 bermîl petrola mayî, ku ji wan ji sedî 60 (100,000 bermîl) dê radestî SOMO were kirin û 80,000 bermîlên mayî dê ji bo şîrketan werin radestkirin.