Destûra Bingehîn a Îranê û rêziknameyên navxweyî yên Meclîsa Pisporên Rêberê Olî rêziknameyên piştî mirina Rêberê Komara Îslamî destnîşan kirine.

Piştî ku Rêberê Olî yê Îranê Elî Xamineyî di êrişên asmanî yên Îsraîl û Amerîkayê de hat kuştin, niha divê Îran Rêberekî nû hilbijêre.

Encûmena sê kesan

Li gorî xala 111emîn a Destûra Bingehîn, ji mirina Rêber heta ku Meclîsa Pisporan Rêberekî nû destnîşan bike, Encumeneke ji sê endaman pêk tê bi awayekî demkî erkên Rêber digire ser xwe. Endamên vê Encumenê Serokomar, Serokê Dadweriyê û hiqûqnasek ji Encumena Parêzvanan in, ku ji hêla Encumena Tesbîtkirina Berjewendiyan ve têne hilbijartin.

Lêbelê, ev encumen xwediyê desthilata tevahî nîne, û di rewşên jêrîn de, biryarên wê tenê bi erêkirina sê-çarîkên endamên Encumena Tesbîtkirina Berjewendiyê dikarin werin bicîhanîn:

1. Diyarkirina polîtîkayên giştî yên pergalê.

2. Derxistina biryarnameya referandûmê.

3. Ragîhandina şer an aştiyê.

4. Îstîzahakirina Serokomar.

5. Ji kar dûrxistin û tayînkirina Serokê Erkantiya Hevbeş, Fermandarê Giştî yê Supaya Pasdaran, an fermandarên payebilind ên leşkerî û sepandina qanûnê.

Eger rêber ji ber nexweşî an qezayê demkî nikaribe erkên xwe pêk bîne, ev encumen dê bi heman awayî erkên wî bigire ser xwe

Hilbijartina rêberê nû

Tayînkirina cîgirê serok berpirsiyariya Meclîsa Pisporan e ku 88 kursiyên wê hene.

Serokê vê meclîsê Mihemed Elî Movahedî Kermanî ye. Haşim Huseyînî Buşehrî û Elîreza Aarafî cîgirên serok in. Hemû endamên Meclîsa Pisporan berî ku werin hilbijartin, ji pêvajoya nirxandina Encûmena Parêzvanan derbas bûne.

Li gorî rêziknameyê, civîna Meclîsa Pisporan dema ku herî kêm du ji sêyan endamên wê (59 kes) amade bin, derbasdar e.

Hilbijartina rêberekî nû piraniya du ji sêyan ji dengên beşdarên civînê hewce dike. Ev tê vê wateyê ku heke tenê 59 endam amade bin, 40 deng ji bo hilbijartina rêberekî nû bes in.

Pêwîst e hemû endamên amade protokola hilbijartina serok îmze bikin.

Komîsyon dê namzedên potansiyel binirxînin

Meclîsa Pisporan komîsyonek heye ku karê wê nirxandina jêhatîbûnên kesên ku dikarin ji bo pozîsyona Serokatiyê werin nirxandin e.

Niha, endamên sereke yên vê komîsyonê ev in:

1. Ehmed Huseynî Xorasanî (endamê Lijneya Parêzvanên Hiqûqnasan)

2. Elîreza Aarafî (endamê Encumena Parêzvanan, serokê yekem ê Civaka El-Mustafa, rêxistineke ku ola Şîe li cîhanê pêş dixe û ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve bi tohmeta berhevkirina îstîxbaratê ji bo IRGC û peydakirina endaman ji bo komên çekdar ên girêdayî Hêza Qudsê hatiye cezakirin)

3. Mihemed Reza Modarresî Yezdî (endamê Encumena Parêzvanan ku li ser hicaba jinan û kêmneteweyên olî nerînên hişk nîşan daye)

4. Haşim Hisênî Buşehrî (Cîgirê Serokê Yekem ê Meclîsa Pisporan).

5. Mohsen Mihemedî Arakî (Rêveberê Giştî yê Berê yê Foruma Cîhanî ya Nêzîkbûna Olên Cîhanê, Serokê Dadgeha Şoreşê ya Abadan û Xuremşehr û paşê Xûzistanê di salên pêşîn ên piştî şoreşê de, nûnerê berê yê Ayetullah Xameneyî li Ewropayê).

6. Ebolhesen Mehdawî (Îmamê Demkî yê Înê yê Îsfehanê)

7. Ebas Keabî (endamê hiqûqnas ê Meclîsa Parêzvanan di dewra pêncemîn de, di salên 1980an de demekê li Lubnanê ma û di damezrandina Hizbullahê de rolek lîst. Piştî ku sepandina qanûna hicaba mecbûrî hate rawestandin, wî bi tundî rexne li vê rawestandinê kir)

8. Hesen Emelî (Îmamê Înê yê Erdebîlê, endamê sê-xalî yê Meclîsa Pisporan)

9. Ehmed Daneşzade Momen (Nûnerê Gera Pêncemîn a Pisporan)

10. Ebolxasem Wefî (Nûnerê dewra yekem û duyem a Meclîsa Şêwirmendiya Îslamî)

11. Xorbanalî Darî Nejafabadî (Nûnerê Rêberê Bilind li Parêzgeha Markazî, Serdozgerê Giştî yê berê û Wezîrê Îstîxbaratê yê berê ku piştî eşkerekirina rola ajanên wezaretê di kuştinên rêzefîlm de neçar ma ku îstifa bike.)

Hilbijartin çiqas dem digire?

Ji bo hilbijartina serokê nû di Meclîsa Pisporan de ti sînorek demê nehatiye destnîşankirin, û ji ber ku avakirina encûmenek demkî ya ji sê endaman pêk tê, bi kêmanî li ser kaxezê, valahiyek desthilatdariyê çênabe.

Lêbelê, ezmûna bûyerên piştî mirina Ayetullah Ruhullah Xumeynî, damezrînerê Komara Îslamî, nîşan dide ku endamên Meclîsa Pisporan di wan şert û mercan de girîngî dane leza çalakiyê.

Rûhulah Xumeynî di 4ê Hezîrana 1989an de, demek kurt piştî saet 22:00an mir û Meclîsa Pisporan sibeha din ji bo hilbijartina cîgirê wî civiya û di nav çend demjimêran de biryarek da.

Ev di demekê de bû ku destûr dihat sererastkirin û şertê desthilatdariyê hîn ji şertên serokatiyê nehatibû rakirin. Lêbelê, Meclîsa Pisporan Elî Xamineyî, ku wê demê bê guman ne otorîte bû, bi awayekî demkî wekî serok hilbijart û piştî sererastkirina destûrê, ev hilbijartin kir mayînde.

Lêbelê, xwezaya demkî ya hilbijartina Elî Xameneyî wê demê bi eşkereyî nehat ragihandin.