Celal Talebanî (Mam Celal) di 6ê Nîsana 2005an de wekî yekem Serokomarê Kurd ê Iraqê hat hilbijartin.

Di rêveberiya Iraqê de rojeke dîrokî

Di 6ê Nîsana 2005an de, Celal Talebanî, ku wekî Mam Celal jî tê nasîn, bi 227 dengan ji 248 dengan ji aliyê Meclîsa Neteweyî ve wekî yekem serokomarê hilbijartî yê Iraqa nû hate hilbijartin. Ev gav ji bo gelê Kurd wekî destkeftiyek mezin hate hesibandin, ji ber ku cara yekem di dîroka Iraqê de, Kurdek û Pêşmergeyek gihîştin Koşka Selam. Serokê wê demê yê Amerîkayê George W. Bush û gelek rêberên cîhanê ji bo vê serkeftinê pîrozbahî li Mam Celal û gelê Kurd kirin.

Semami Aman û berhevkarê pêkhateyan

Li hundirê Iraqê, Mam Celal wekî "Semamî Aman" (mekanîzmaya piştrastkirinê) dihat nasîn. Ew karîbû hevsengiyek di navbera civakên cûda yên wekî Kurd, Erebên Sunnî û Şîe, Tirkmen, Xiristiyan û yên din de biparêze. Li gorî heval û dijberên wî, Mam Celal misogeriya parastina hevsengiyê û pêşîgirtina li şerê navxweyî û mezhebî bû. Piştî nexweşiya wî di sala 2012an de, gelek çavdêran destnîşan kirin ku nebûna wî krîzek mezin a siyasî û ewlehiyê li welêt derxistiye holê.

Statuya navneteweyî û rola wî di aştiya herêmî de

Li ser asta navneteweyî, Mam Celal ji serokên dewletan rêzek taybetî digirt û karibû doza Kurd bi cîhanê bide nasîn. Ew ne tenê serokê Iraqê bû, di çareserkirina pirsgirêkên herêmî de, di nav de pirsgirêka Kurd li Tirkiyeyê jî, rolek lîst. Nivîskarê Tirk Cengîz Çandar dibêje ku Mam Celal di ragihandina agirbestê di navbera PKK û hikûmeta Enqerê de di sala 1993an de rolek sereke lîst û ji hêla welatên wekî Îran, Tirkiye û Erebistana Siûdî ve bawerî pê hat.

Jiyanname û destpêka têkoşîna siyasî

Celal Talebanî di havîna sala 1933an de li gundê Kelkanî li quntarên Çiyayê Kosrat ji dayik bû. Wî di sala 1946an de di 13 saliya xwe de dest bi çalakiyên siyasî kir û Komeleya Pêşvebirina Xwendinê damezrand. Paşê tevlî refên Partiya Demokrat a Kurd bû û di sala 1951an de bû endamê serokatiyê. Mam Celal ji Koleja Hiqûqê ya li Bexdayê derçû û wekî rojnamevan û nivîskarekî bi bandor di gelek kovar û rojnameyên wekî Rizgarî û Xebat de xebitî.

Damezrandina Yekîtîyê û qonaxên dawî yên jiyana wê

Mam Celal û komek hevalên wî di 1ê Hezîrana 1975an de li Şamê Yekîtîya Niştimanî ya Kurdistanê (YNK) damezrand û şoreşa nû ya gelê Kurd ji nû ve dest pê kir. Mam Celal heya 2014an di postê serokomariyê de ma.

Di 3ê Cotmeha 2017an de li nexweşxaneyeke li Berlîna Almanyayê çû ser dilovaniya xwe di wezîfeyê de ma û bi merasîmekê li Silêmaniyê hat veşartin.