DÎROKA TARÎ YA ŞER Û KÛPAYA CÎHANÊ
Dîroka Kûpaya Cîhanê tijî dijwarî û pevçûnan e; Ji pirsgirêkên barkirinê û zehmetiyên darayî bigire heya rawestandina 12 salan ji ber Şerê Cîhanê yê Duyem û bandora şerê li Ukraynayê li ser Kûpaya Cîhanê ya 2026an.
Federasyona Futbolê ya Cîhanê (FIFA) di sala 1904an de hate damezrandin, lê di destpêkê de ji aliyê Komîteya Olîmpiyadê ya Navneteweyî (IOC) ve rastî neqebûlkirinê hat ku destûr neda lîstikvanên pispor beşdar bibin. Serokê berê yê FIFAyê Jules Remy xwest ku şampiyonekê biafirîne ku hemî lîstikvanên pispor tê de bin û ev yek bû sedema biryara organîzekirina Kûpaya Cîhanê ya yekem di Kongreya FIFAyê ya 1928an de li Amsterdamê.
Di sala 1930an de, Uruguayê cara yekem mazûvaniya Kûpaya Cîhanê kir. Di wê demê de, pirsgirêkên navîgasyon û darayî astengiyên herî mezin ên hilbijartinan bûn. Uruguayê, ku berê du caran di salên 1924 û 1928an de şampiyonê Olîmpiyadê bû, di heman demê de yekem sernavê xwe yê Kûpaya Cîhanê jî bi dest xist.
Şerê Cîhanê yê Duyem di dîroka şampiyonê de şikestinek mezin nîşan da, Kûpaya Cîhanê ya 1942 û 1946an nehat lidarxistin. Her çend şer di sala 1945an de bi dawî bû jî, FIFA nikaribû di sala 1946an de ji ber mirina bi mîlyonan ciwan û lîstikvanan, wêrankirina stadyuman û veqetandina budçeyan ji bo ji nû ve avakirinê li şûna werzîşê, mazûvaniya şampiyonê bike.
Ji destpêka xwe ve, Kûpaya Cîhanê 23 caran hatiye organîzekirin. Îsal, Amerîka, Kanada û Meksîka dê mazûvaniya şampiyonê bikin, lê nakokiyên siyasî careke din bandor li werzîşê kirine; Rûsya ji ber şerê Ukraynayê hatiye derxistin û Îran bi pirsgirêkên vîzeyê re rû bi rû maye.
Dîroka Kûpaya Cîhanê:
1928: FIFA biryar da ku Kûpaya Cîhanê damezrîne.
1930: Şampiyona yekem li Uruguayê tê lidarxistin.
1942 û 1946: Kûpaya Cîhanê ji ber Şerê Cîhanê yê Duyem hate betalkirin.
2026: Ji ber şerê li Ukraynayê, Rûsya hate dûrxistin.
3 DEMJIMÊR BERÊ