Civîna Lûtkeya NATOyê ya li Enqereyê di roja duyemîn de ye. Serokên welatan dê li ser çar mijarên sereke bisekinin.

36emîn Lûtkeya NATOyê ku duh li Enqerê dest pê kir, îro derbasî civînên fermî dibe.

Serokên dewlet û hikûmetên 32 welatên endamên NATOyê biryar e ku îro di civînên xwe yên fermî de li ser çar mijarên sereke bisekinin.

1- Xercên Parastinê

Di Civîna NATOyê ya 2025an de, biryar hat dayîn ku xercên parastinê bigihînin %5ê hilberîna navxweyî ya giştî ya welatên endam. Civîna li Enqereyê dê bibe cihê ku pêşketina di vî warî de were piştrast kirin û pêvajoya wergerandina sozan bo kapasîteyên bicihkirinê were lez kirin. Estonya, Letonya, Lîtvanya û Polonya jixwe ji hedefê derbas bûne. Xercên parastinê yên Tirkiyeyê wekî rêjeyek ji hilberîna navxweyî ya giştî jî ji %2,33 zêde bûne û gihîştine %3,8ê.

2- Hilberînên Parastinê

Di 10 salên dawî de, endamên NATOyê li Ewropa û Kanadayê 1.2 trîlyon dolar li ser parastinê xerc kirine. Mesrefên parastinê yên van welatan tenê di sala 2025an de bi qasî ji sedî 20 zêde bûne. Armanca din a NATOyê ew e ku hêza aborî ya endamên xwe veguherîne şiyanên leşkerî. Ev ê bi derbaskirina nêzîkatiyên neteweyî yên cûda, rakirina astengiyên burokrasiyê û pêşîniya dayîna nûjeniyê were bidestxistin.

3- Serdama NATO 3.0 

Berpirsên NATOyê NATO 3.0 wekî avahiyek ku tê de Ewropa berpirsiyariya bêtir digire ser xwe, lêçûnên parastinê hevseng in û Amerîkayê bi tundî pabend dimîne, digire dest.

Serdema NATO 3.0 Çi ye?

Serdama NATO 3.0 qonaxeke nû ya stratejîk e ku tê de welatên Ewropayê berpirsiyariya sereke ya parastina xwe ya leşkerî digirin ser milê xwe. Di vê serdemê de, Amerîkayê bala xwe ya leşkerî zêdetir dibe ser herêma Asya û Çînê, ji ber vê yekê ji Ewropayê dixwaze ku dev ji piştbestina tam a bi Amerîkayê berde.

Dîroka NATOyê bi sê qonaxên sereke tê dabeşkirin

• NATO 1.0 (Serdema Şerê Sar): Hevpeymaniyeke leşkerî ya klasîk ku armanca wê tenê bergiriya li dijî Yekîtiya Sovyetê bû.
• NATO 2.0 (Piştî Şerê Sar): Serdema berfirehbûna NATOyê û operasyonên dervayî herêmê (wekî Efxanistan û Balkan) ku Ewropa bi giranî pişta xwe sipartibû budçe û hêza Amerîkayê. 
• NATO 3.0 (Serdema Nû): Vegerandina realîzma serbazî ku ji ber şerê Rûsya û Ûkraynayê lez qezenc kiriye. Ewropa rasterast berpirsê parastina sînorên xwe ye.

4- Piştgirî ji bo Ukraynayê

Civîna bilind dê hewl bide ku peyama ku piştgiriya ji bo Ukraynayê dê heya ku pêwîst be berdewam bike, bide. NATO dê piştgiriya xwe ji bo Ukraynayê bidomîne. Di helwestên heyî de derbarê endametiya muhtemel a Ukraynayê ya NATOyê de ti guhertinek tune.