Puxteya Nûçeyê

• Gelemperiya mirovan ji wan we ye ku daba teqandina tiliyan zirarê dide movikan û dibe sedema nexweşiyên wekî romatîzmayê. Lêkolînên zanistî û tecrûbeyên demdirêj nîşan didin ku ev bawerî tenê efsaneyeke gelêrî ye û teqandina tiliyan nabe sedema nexweşiya movikan (osteoarthritis) û zirarê nade hestiyan.
• Dengê ku di dema teqandina tiliyan de derdikeve, ne ji lêketina hestiyan e, lê ji teqîna peqilkên xazê yên di nav avika sînovyal (ava movikan) de pêk tê. Dema hûn movika xwe dikişînin an diçemînin, ev xaz teqînên biçûk ên mîna fîşekên esmanî derdixin.

Her çend teqandina tiliyan wekî dabeke bêziyan bê dîtin jî, pispor hişyariyeke tund didin ku divê mirov ji teqandina stû û piştê dûr bikeve. Destwerdana tund a li wan deverên hestyar dikare zirarên rasterê bide damaran û stûna piştê.

Daxuyaniyên Sereke û Mijarên Balkêş

Efsaneya Romatîzmayê û Rastiya Zanistî: Doktor Donald Unger ji bo ku nerîna malbata xwe pûç bike, bi qasî 50 salan rojê du caran tenê tiliyên destê xwe yê çepê teqandin. Di dawiyê de, wî bi (X-ray) da çespandin kir ku ti cudahî di navbera her du destan de tine ye û ev dab nabe sedema qalikgirtin an nexweşiya movikan. Lêkolînên nû jî vê yekê piştrast dikin.

Mekanîzmaya Dengê Teqînê: Di navbera movikan de avika bi navê "sînovyal" heye ku wekî rûn kar dike. Dema mirov tiliyên xwe diçemîne, ev valahî mezin dibe û pestoya avikê kêm dibe. Ev yek dibe sedem ku xaz bibin peqilk û biteqin. Dengê teqîna van peqilkan dikare bigihe 83 desîbelan, ku bi qasî dengê derbasbûna barhilgirekê bilind e.

Metirsiya Mezin li Ser Stûyê ye: Pizîşk û nojdar Jay Jagannathan hişyariyê dide ku tevî teqandina tiliyan bêziyan e, lê stû û pişt deverên pir hestiyar in. Di stûyê de damarên giring hene ku diçin ber bi mejî ve û her fişareke zêde dikare bibe sedema gêjbûnê û hestekî bi westînê. Teqandina stûyê bi destê xwe yan jî ji aliyê kesên din ve, netirsîdar e.

Çareserî ji bo Berdana vê Dabê: Tevî ku ziyaneke wê ya fîzîkî tine ye jî, ev dab dikare derdorê aciz bike. Ji bo kesên ku dixwazin dev ji vê dabê berdin, pispor pêşniyaz dikin ku mirov "dermankirina hizirî" bi kar bîne. Mirov dikare fêm bike bê ka di kîjan demên stres an bêkariyê de vê yekê dike û di wan deman de destên xwe bi pêlîstok an gogên stresê mijûl bike.

Ji Bo Agahdariya We

Ev zanyarî nîşan dide ku piraniya tirsên civakî yên li ser guhertina teşeyê destan an qelsbûna hêza girtina tiştan ji ber teqandina tiliyan, bêbingeh in. Lêkolînan çespandine ku teqandina tiliyan dibe sedema rihetbûneke demkî û vekirina movikan, lê ne sedema nexweşiyên mayînde. Peyama bingehîn a pizîşkan ew e ku cihê metirsiyê ne tiliyên we ne, lê belê divê hûn stû û pişta xwe ji vê daba tund biparêzin, da ku hûn rastî felc an zirarên sînirî neyên.