NEXŞERÊYA PÊVAJOYÊ DAWIYA ÎLONÊ NÎŞAN DIDE

Sidar Basut 2 DEMJIMÊR BERÊ

Puxteya Nûçeyê

  • Lijneya bilind a ku di çarçoveya "Qanûna Xurtkirina Hevgirtina Neteweyî û Yekbûna Civakî" de hatiye avakirin, mekanîzmayên îdarî lezandin.
  • 4 jêrkomîsyonên ku dê avahiya endamtiya wan heta dawiya meha Îlonê bi temamî zelal bibe, hatin diyarkirin.
  • Jêrkomîsyona Koordînasyona Karên Edlî û Hiqûqî: Jêrxaneya veger û darizandinê amade dike.
  • Jêrkomîsyona Şopandin û Tespîtkirinê: Dê pêvajoyên çekberdanê li ser erdê an bi an bişopîne.
  • Jêrkomîsyona Lihevhatina Civakî û Yekbûnê: Dê projeyên adaptasyona civakî û rehabilitasyonê bimeşîne.
  • Jêrkomîsyona Bêçekkirin û Koordînasyona Stratejîk: Dê qonaxên leşkerî û lojîstîk koordîne bike.

Dema ku li baskê parlamentoyê jî zemîna qanûnî tê xurtkirin, tê pêşbînîkirin ku planên çalakiyê yên demkurt û demnavîn ku dê ji aliyê komîsyonan ve werin amadekirin, ji meha Cotmehê pê ve bikevin meriyetê.

Werçerxa Mezin: Di Mehên Mijdar - Çileyê de Pejirandina MGKyê

Kilîta herî krîtîk a hiqûqî ya pêvajoyê dê ew be ku temambûna karên çekberdan û tasfiyeyê ji aliyê MGKyê (Lijneya Ewlekariya Neteweyî) ve were tomarkirin. Alîkarê Serokomar Cevdet Yilmaz daxuyand ku dema çekberdan bi biryara MGKyê hat piştrastkirin, mekanîzmaya darizandinê dê bi lez bikeve dewrê. Di kulîsan de tê axaftin ku piştî raporkirina tespîtên li ser erdê, di civîna MGKyê ya meha Mijdar an Çileyê de dê ev biryara dîrokî were girtin. Hema piştî vê tomarê, riya qanûnî ya vegera ji bo "dosyayên terorê" yên di nav çarçoveyê de, tehliyeyên ji girtîgehan û kesên li derveyî welat dê vebe.

Garê, Qendîl û Mexmûr li ser Masê ne

Li gorî daxuyaniya taybet a Berdevkê Fermandariya Giştî ya Hêzên Çekdar ên Iraqê Sebah Numan ku ji bo KANAL8ê kiriye, baskê leşkerî û dîplomatîk ê pêvajoya çekberdanê bi koordînasyona hikûmeta navendî ya Iraqê, rêveberiya Hewlêr û Silêmaniyê tê meşandin. Stratejiya Enqereyê ya li ser masê giranî daye ser van her sê herêman:

Herêm / KampRewşa Niha û Stratejiya Tê Plankirin
Qendîl & GarêJi bo bêçekkirin û vegera qonax bi qonax a bo Tirkiyeyê ya nêzî 3 hezar heta 4 hezar endamên rêxistinê yên ku ne rêveberên payeband in û rasterast tevli çalakiyên kuştinê nebûne, plankirina lojîstîk tê kirin.
Kampa MexmûrêTê plankirin ku nêzî 8 hezar penaberên sîvîl ên di kampa di bin parastina Neteweyên Yekbûyî de ne, hevterîbê salnameya bêçekkirinê, bi awayekî ewle û rêxistinkirî veguhastî Tirkiyeyê bibin.

Dahurandina Baskê Siyasî: "Derhozeke Dîrokî"

Parlementerê DEM Partiyê Cengîz Çandar ku refleksên pêvajoyê yên li ser zemîna Enqere û parlamentoyê ji KANAL8ê re nirxand, rêziknameya qanûnî ya ku ketiye meriyetê wekî "pêvajoyeke rênîşandana hiqûqî ya ber bi dawîbûna serhildana Kurd a herî mezin û herî dirêj a dîroka Komarê" pênase dike. Çandar bal kişand ku di nav raya giştî de gelek konsept tevlihev bûne û li ser sîfeta pêvajoyê û salnameya wê analîzên balkêş kirin:

"Ev pêvajo, wekî ku me ji serî de gotiye, ne pêvajoyeke wisa ye ku bersivê bide mijarên mîna mafê perwerdehiya bi zimanê dayikê, hevwelatiya wekhev, mijarên têkildarî rêveberiyên herêmî û mafên çandî. Lê bi serê xwe pir girîng e. Hûn tên dawiya serhildaneke siyasî û çekdarî ya ku çil salan dewam kiriye. Bidawîbûna pirsgirêka jimara yek a vê welatî ya ku nîv sedsal e bi awayekî şerkerî derketiye holê û çêkirina rêziknameya wê ya hiqûqî, tiştekî li derveyî xeyalan e. Bi hezaran mirov dê ji çiyê werin, dê ji girtîgehan derkevin û dê bikevin jiyana siyasî. Ez pêkhatina vê wekî mûcîzeyek, geşedaneke bi heyecan dibînim

"Ji bo ku Tren ji Rêyê Derkeve Dibe ku Provokasyon Çêbibin"

Çandar ku agahiyên kulîsan ên derbarê rûyê lojîstîk û salnameya pêvajoyê de jî parve kirin, diyar kir ku yasa di 10ê Tebaxê de bi 467 dengan di parlamentoyê re derbas bûye lê hîn neçûye ser sepandinê, û sepandin dikare du meh û nîv heta şeş mehan bikişîne. Çandar ê ku pêşbînî dike salnameya MGKê ya meha Cotmehê ya di kulîsan de tê axaftin dikare derengî meha Mijdarê bikeve, derbarê nazikiya di pêvajoyê de û reqamên ku dê li ser erdê xuya bibin ev agahî dan:

"Ji bo destpêkirina sepandinê divê Qendîl û kadroyên kevn bi awayekî veşartî an aşkere di dewrê de bin. Li gorî hesaban; tê hêvîkirin ku nêzî 7 hezar mirov ji Iraq, Sûriye û herêma Kurdistanê werin. Tê pêşbînîkirin ku nêzî 4 hezar mirov di girtîgehê de ne û bi giştî zêdetirî 10 hezar mirov dê di nav 6 mehên pêş de di nav vê pêvajoyê de cih bigirin. Lê belê divê her tişt li ser zemînekî pir nazik tevbigere. Di vê şahdamara jeopolîtîk de ku ji Îranê heta Îsraîlê gelek aktor lê hene, ji bo ku ev trena ku her çend giran be jî pêşve diçe ji rêyê derxin, dikare ji hundir û derve gelek provokasyon çêbibin. Zimanê yasayê û şêwaza rêziknameyan jî ji bo hilanîna hinek fikarên diyar guncan e; ji ber vê yekê hebûna rexneyan jî xwezayî ye."

Bangawaziya Sezaî Temellî ji bo Serokê Parlamentoyê: Bila Meha Cotmehê Neyê Sekinîn

Serokwekîlê DEM Partiyê Sezaî Temellî ku li ser avahiyên lijne û komîsyonê yên li baskê parlamentoyê yê pêvajoyê axivî, diyar kir ku wan ji bo lezkirina salnameyê bangeke aşkere li Serokê Parlamentoyê Numan Kurtulmuş kirine. Temelli destnîşan kir ku divê hêza temsîliyeta demokratîk a komîsyonê bilind be û weha got:

"Erê, me di vê mijarê de bang li Serokê Parlamentoyê Numan Kurtulmuş kir. Pêdivî bi sekinandina Cotmehê jî nîne. Di rastiyê de parlamento vekirî ye, tenê navberê dide xebatên Lijneya Giştî. Ji ber vê yekê dikaribû banga xwe bikira û ev lijne, ev komîsyon dikaribû bihata avakirin. Wusa xuya dike ku dê ji 21-22 kesan pêk bê. Hemû partî dê li gorî kotayên komîsyonê yên adetî endaman bidin. Bê guman em li benda banga birêz Numan in. Lê me ev bang li Serokê Parlamentoyê jî kir: Çawa ku berê komîsyoneke têkildarî pêvajoyê hatibû avakirin û di wê komîsyonê de vexwendin ji bo partiyên li derveyî partiyên ku komên wan hene hatibû kirin, di vê pêvajoyê de jî mirov dikare balê bide vê yekê. Ji ber vê yekê di wê komîsyonê de hem temsîliyeteke xurt û hem jî rûyê xebatê yê demokratîktir dikare were avakirin."

"Ev komîsyon dê çi bike?"

Temellî, mîsyona komîsyona ku tê plankirin were avakirin a di gavên demokratîkbûna serdema nû de û tevkariya wê ya ji bo aştiya civakî bi van gotinan nîşan da:

"Ev komîsyon, berî her tiştî dê bibe wesîle ku xwe li cihekî wisa bibîne ku dê tevkariyê li demokratîkbûna serdema nû, gihandina pêvajoyê bi civak, parlamento û siyasetê re bike. Ev pir girîng e. Çawa ku di komîsyona berê de rêxistinên sivîl, sazî û dezgehên cûda hatin vexwendin û nêrînên xwe anîn ziman û platformek hat avakirin, niha jî bi komîsyoneke wisa hem daxistina pêvajoyê di nav xebatên Meclisê de û hem jî dabînkirina tevkariya civakê ya ji bo vê pêvajoyê bi destê Meclisê giringiyeke mezin hildigire. Bi vê fêmkirinê komîsyon girîng e. Lê ez difikirim ku divê di wextê herî nêz de bikeve jiyanê û pir dereng nemîne."

Sidar Basut

2 DEMJIMÊR BERÊ