Puxteya Nûçeyê

• 34 sal di ser kuştina rojnamevan, nivîskar û rewşenbîrê Kurd Musa Anter (Apê Musa) re derbas bûn.
• Îro di salvegera kuştina wî de, li navçeya Yenîşehîr a Amedê ku lê hatibû kuştin û li ser gora wî ya li Nisêbîna Mêrdînê merasîmên bîranînê tên lidarxistin.

Tevî derbasbûna zêdetirî sê deheyan û hebûna lixwemikurhatinên eşkere yên têkildarî tora JÎTEMê, dosyaya kuştina wî di sala 2022an de ji ber "biseriveçûna demê" hat xistin, lê malbat û parêzeran di Tebaxa 2026an de ji bo dubare vekirina dosyayê serîlêdaneke nû kirine.

Daxuyaniyên Sereke û Mijarên Balkêş

• Bernameyên Bîranînê: Îro (20ê Îlonê) demjimêr 11:00an li semta Seyrantepe ya Amedê (cihê bûyerê) bi beşdariya rojnamevan, nûnerên saziyên sivîl û siyasetmedaran, û demjimêr 16:00an jî li ser gora wî ya li gundê Sitîlîlê ya Nisêbînê bernameyên bîranînê tên lidarxistin. Her wiha di 23yê Îlonê de li Amedê merasîma dayîna "Xelatên Rojnamegeriyê yên Musa Anter û Şehîdên Çapemeniyê" pêk tê.
• Jiyan, Berxwedan û Berhemên Wî: Apê Musa di sala 1920an de li gundê Zivingê yê Nisêbînê ji dayik bû. Bi helbesta "Qimil" di Doza 49an (1959) de hat darizandin û zindanîkirin. Di dema zindanê de pirtûka xwe ya Kurdî "Birîna Reş" nivîsand. Wî Kurdî ne tenê wekî xebateke wêjeyî, lê wekî têkoşîna parastina bîrdanka gelekî didît û berhemên wekî "Ferhenga Kurdî", "Hatıralarım", "Vakayiname" û "Çinara Min" li pey xwe hiştin.
• Sembola Çapemeniya Azad: Di salên 1990î de ku rojnamevanên Kurd rastî êrîşên sîstematîk dihatin, wî rojnamegerî wekî amûrekê ji bo nîşandana binpêkirinên mafan, kuştinên kiryar nediyar û valakirina gundan bikar anî. Wî di rojnameyên Yenî Ulke û Ozgur Gundemê de nivîsî û di 20ê Îlona 1992an de li Amedê di encama planeke kemînê de hat kuştin; di heman êrîşê de Parlamenterê berê yê AK Partiyê Orhan Mîroglu jî birîndar bû.
• Bêcezahiştin û Biseriveçûna Demê: Li gorî lixwemikurhatinên endamê JÎTEMê Abdulkadîr Aygan û rapora Susurlukê, ev kuştin ji aliyê Mahmut Yildirim (kod: Yeşil) ve hatibû plankirin. Tevî ku Dadgeha Mafên Mirovan (DMME) di sala 2006an de rola dewletê di kuştinê de tespît kiribû, dosyaya kuştina wî di 21ê Îlona 2022an de ji aliyê Dadgeha Enqereyê ve ji ber "biseriveçûna demê" hat girtin. Di Tebaxa 2026an de bi armanca pênasekirina dozê wekî "sûcê li dijî mirovahiyê" careke din serî li dadgehê hate xistin.

Ji Bo Agahdariya We

Bîranîna Musa Anter piştî 34 salan, nîşaneya berdewamiya bîrdank û têkoşîna rewşenbîrî ya Kurdî ye li hemberî hewldanên bêdengkirinê. Girtina dosyaya Apê Musa bi hinceta biseriveçûna demê, mînaka herî berbiçav a polîtîkaya "bêcezahiştinê" ye li Tirkiyeyê ku li hemberî sûcên kiryar-nediyar yên salên 1990î tê meşandin. Lê belê, pêngava hiqûqî ya nû di sala 2026an de û zindîhiştina navê wî bi rêya xelatên rojnamegeriyê nîşan dide ku pirsa rûbirûbûna li gel rabirdûyê hîn jî daxwazeke bingehîn a civakî ye û mîrateya wî ji nifşekî derbasî nifşê din bûye.

Bêtir bixwînin: Ev nûçe ji re hatine bijartin

Ji bo nûçeyên nû, bi berdewamî KANAL8ê bişopînin:

https://channel8.com/kurmanci/news/32943