12 SAL DI SER BÛYERÊN 6-8Ê COTMEHÊ RE DERBAS BÛN; DEM PARTIYÊ DAXUYANÎ DA
Puxteya Nûçeyê
- 12 sal di ser bûyerên 6-8'ê Cotmehê yên ku di dema êrişên DAIŞ'ê yên li ser Kobaniyê de dest pê kiribûn, derbas bûn.
- Di xwepêşandanên ku li Amed û bajarên din ên herêmê derketin de, bi giştî 46 kesan jiyana xwe ji dest da.
- Bi ser dema bûyeran re bi salan pişt re "Doza Kobaniyê" hate vekirin û cezayên giran ên girtîgehê li Hevserokên berê yên HDPyê Selahattîn Demîrtaş û Fîgen Yuksekdag hatin birîn.
- DEM Partiyê daxuyanî da û diyar kir divê siyasetmedarên di vê dozê de hatine girtin, demildest werin berdan.
Daxuyaniyên Sereke û Mijarên Balkêş
- Dorpêça DAIŞê û destpêka nerazîbûnan: Di Îlon û Cotmeha sala 2014an de, piştî ku DAIŞê êrişeke berfireh bir ser bajarê Kobaniyê da destpêkirin, nîgeraniyeke mezin li bajarên Kurdan ên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê çêbû. Ji bo ku alîkariya çek û lojîstîkê bigihêje Kobaniyê daxwaza vekirina "korîdoreke ewlehiyê" ji Tirkiyeyê hate kirin. Lê belê redkirina vê daxwazê û nedayîna destûrê, bû sedema destpêkirina xwepêşandanên girseyî.
- Bîlançoya bûyerên kolanan: Di navbera rojên 6 û 8ê Cotmeha 2014'an de li bajarên weke Amed, Riha, Şirnex, Bedlîs, Wan, Êlih û Mêrdînê xelk daket qadan. Piştî ku xwepêşandan ji kontrolê derketin û komên dijber hatin hemberî hev, tundiyeke mezin rû da. Li gorî amarên fermî û rapora Komeleya Mafên Mirov (ÎHD), di van bûyeran de zarok jî di nav de 46 kesan jiyana xwe ji dest dan û 682 kes jî birîndar bûn.
- Derbasbûna Pêşmergeyan Ji Xabûrê re: Piştî van pêşhateyan û zextên navdewletî, bi erêkirina hikûmeta Tirkiyeyê hêzên Pêşmerge ji bo piştgiriya Kobaniyê di 28' Cotmeha 2014'an de ji Hewlêrê bi rê ketin. Pêşmerge bi çekên xwe yên giran ji Deriyê Sînorî yê Xabûrê re derbasî Pirsûsê bûn û di 1'ê Mijdarê de çûn Kobaniyê.
- Doza Kobaniyê û sizayên siyasiyan: Piştî derbasbûna bi salan di ser bûyeran re, di 26ê Nîsana 2021an de li 22yemîn Dadgeha Cezayên Giran a Enqereyê "Doza Kobaniyê" dest pê kir. Di doza ku 108 kes tê de dihatin darizandin de, di rûniştina biryarê ya 16ê Gulana 2024an de hin siyasetmedarên weke Gultan Kişanak û Sebahat Tuncel hatin berdan. Lê belê bi hinceta daxuyaniyên wan ên ji bo piştgiriya Kobaniyê, cezayê 42 salan li Selahattîn Demîrtaş û cezayê 30 sal û 3 mehan jî li Fîgen Yuksekdag hate birîn. Siyasetmedarên Kurd ev 10 sal in li girtîgehê ne.
- Daxuyaniya DEM Partiyê: DEM Partiyê welatiyên ku di xwepûêşandanan de jiyana xwe ji dest dane bi bîr anî. DEM Partiyê got, "Tevî ku 12 sal derbas bûne jî, bangên me yên ji bo eşkerekirina tam a bûyerên 6-8ê Cotmehê bêbersiv man."
- Doza Komployê: DEM Partiyê ev doz wekî "Doza Komployê" bi nav kir û da zanîn, "Ji bo misogerkirina aştiya civakî û bidawîanîna darizandinên neheq û derhiqûqî, divê biryara Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) were bicihanîn û ew hevalên me yên ku di Doza Komploya Kobanî de tên darizandin, demildest bên berdan."
Ji Bo Agahdariya We
Bûyerên 6-8ê Cotmehê, di dîroka siyasî ya nêz a Tirkiyeyê de weke xaleke werçerxanê tê dîtin ku paşê bû yek ji sedemên têkçûna "Pêvajoya Çareseriyê" di sala 2015an de. Hikûmeta Tirkiyeyê kesayetên siyasî yên HDPyê ji ber bangawaziyên wan ên daketina kolanan, wek berpirsyarên jiyanjidestdana 46 kesan dîtin û bi vê hincetê ew dan darizandin. Ji aliyê din ve, siyasetmedarên Kurd, HDP (niha DEM Partî) û rêxistinên mafên mirov hertim tekez kirine ku ew bûyer ji aliyê hêzên tarî û provokatoran ve hatine gurkirin û daxwaz kiribûn ku komîsyoneke lêkolînê ya serbixwe bê avakirin, lê ev daxwaz li parlamentoyê hatibû redkirin. Doza Kobaniyê ji aliyê opozîsyonê ve weke "dozeke siyasî ya tolhildanê" tê pênasekirin.
Ji bo nûçeyên nû, bi berdewamî KANAL8ê bişopînin:
56 XULEK BERÊ