آینده زمین‌شناسی آفریقا ممکن است به طرز چشمگیری تغییر شکل دهد، اما نه به این زودی‌ها. دانشمندانی که فعالیت تکتونیکی را در امتداد شکاف شرق آفریقا مطالعه می‌کنند می‌گویند که این قاره به تدریج در حال جدا شدن است، فرآیندی که در نهایت می‌تواند یک اقیانوس جدید ایجاد کند و شاخ آفریقا را از سرزمین اصلی جدا کند.

این جدایی با سرعت تقریبی 0.3 اینچ (حدود 7 میلی‌متر) در سال در مناطق خاصی رخ می‌دهد، سرعتی به ظاهر آهسته، اما در مقیاس زمانی زمین‌شناسی سریع در نظر گرفته می‌شود.

محققان با استفاده از داده‌های GPS و ماهواره‌ای، حرکت صفحات تکتونیکی را در زیر شمال اتیوپی، جیبوتی و اریتره ردیابی کرده‌اند و نشانه‌های اولیه‌ای از یک حوضه اقیانوسی در حال توسعه را آشکار کرده‌اند.

در قلب این دگرگونی، فرورفتگی آفار، منطقه‌ای فعال از نظر زمین‌شناسی قرار دارد که در آن سه صفحه تکتونیکی، آفریقایی، عربی و سومالیایی در حال دور شدن از یکدیگر هستند.

ماگما از زیر پوسته زمین به سمت بالا حرکت می‌کند و باعث ترک خوردن، کشیده شدن و جابجایی زمین می‌شود.

دانشمندان خاطرنشان کردند: "این یکی از معدود مکان‌هایی روی زمین است که می‌توانید تولد یک اقیانوس را در زمان واقعی مطالعه کنید."

 فوران‌های آتشفشانی، شکستگی‌های سطحی و برآمدگی زمین نشان می‌دهد که این فرآیند گرچه از نظر انسانی کند است به طور فعال در حال تغییر شکل قاره است.

اگر این روند طی میلیون‌ها سال ادامه یابد، کارشناسان می‌گویند که اقیانوس هند در نهایت می‌تواند به این منطقه سرازیر شود و دریایی جدید تشکیل دهد که شرق آفریقا را به یک جزیره وسیع تبدیل کند.

این نوع شکاف تکتونیکی بی‌سابقه نیست. نیروهای زمین‌شناسی مشابهی میلیون‌ها سال پیش به تشکیل دریای سرخ و شبه جزیره عربستان کمک کردند.

در حالی که ایده شکافتن قاره‌ها و تشکیل اقیانوس‌ها ممکن است چشمگیر به نظر برسد، کارشناسان تأکید می‌کنند که هیچ تهدید فوری وجود ندارد. تخمین‌ها برای کل فرآیند شکافت از 1 تا 20 میلیون سال متغیر است.

با این حال، شکاف شرق آفریقا دریچه‌ای نادر به درون پویای زمین فراهم می‌کند، به دانشمندان و ناظران نگاهی اجمالی به رانش قاره‌ای می‌دهد، همانطور که در بالای زمین اتفاق می‌افتد، نه در زیر کف اقیانوس.