به‌رغم پایان درگیری‌های مسلحانه و توقف فعالیت‌های پ‌ک‌ک، ارتش ترکیه شروط دشواری را برای بازگشت آوارگان مرزی زاخو و دهوک تعیین کرده و ساعات تردد آن‌ها را محدود نموده است.

شروط جدید ارتش ترکیه

ارتش ترکیه چندین شرط را برای بازگشت روستاییان مناطق مرزی زاخو و دهوک تعیین کرده است. طبق این شروط، روستاییان نباید هنگام بازگشت سلاح به همراه داشته باشند و اجازه ندارند آذوقه اضافی با خود به داخل روستاها ببرند. همچنین روستاییان تنها مجاز به اقامت در محدوده روستای خود هستند و اجازه خروج از آن را ندارند. ارتش ترکیه ساعات تردد را نیز مشخص کرده است؛ رفت و آمد تنها از ساعت ۷ صبح تا ۶ عصر مجاز است و پس از آن تردد کاملاً ممنوع می‌باشد.

آمار روستاهای آواره‌ شده در زاخو و آمیدی

بر اساس آمار رسمی، در سطح اداره مستقل زاخو تاکنون ساکنان ۲۵ روستا به دلیل شرایط امنیتی به زادگاه خود بازنگشته‌اند. در محدوده شهرستان آمیدی وضعیت دشوارتر است؛ به‌طوری که از مجموع ۳۰۶ روستای منطقه، ۲۰۶ روستا به‌طور کامل تخلیه شده‌اند و تنها به ساکنان ۳۰ روستا اجازه داده می‌شود برای امور کشاورزی به باغ و زمین‌های خود سر بزنند. به‌رغم تجمعات اعتراضی مکرر و درخواست برای بازگشت، مطالبات ساکنان این روستاها تاکنون نادیده گرفته شده است.

انحلال پ‌ک‌ک و فرآیند خلع سلاح

این شروط سخت‌گیرانه ترکیه در حالی وضع می‌شود، که حزب کارگران کوردستان (PKK) در دوازدهمین کنگره خود که از ۵ تا ۷ مه ۲۰۲۵ برگزار شد، تصمیم به انحلال خود و پایان دادن به فعالیت‌های مسلحانه گرفت. همچنین در ژوئیه ۲۰۲۵، تعدادی از گریلاهای پ‌ک‌ک در غار"جاسنه" به نشانه خلع سلاح و آغاز فرآیند صلح، سلاح‌های خود را سوزاندند؛ با این حال، ارتش ترکیه همچنان به بهانه‌های مختلف از بازگشت عادی روستاییان جلوگیری می‌کند.

هیمنه نظامی ترکیه در اقلیم کوردستان

طبق آمارهای سازمان آمریکایی CPT، ارتش ترکیه در حال حاضر ۷۱ پایگاه نظامی در داخل خاک اقلیم کوردستان دارد. به دلیل بمباران‌ها و عملیات‌های نظامی ترکیه در مناطق مرزی، تنها در سال ۲۰۲۴، ۹ شهروند غیرنظامی جان خود را از دست داده‌اند. این مناطق که سال‌هاست به میدان درگیری تبدیل شده‌اند، خسارات بزرگی به بخش کشاورزی و محیط زیست منطقه وارد کرده‌اند.