پنج سوال که توافق آمریکا و ایران را در ابهام باقی گذاشته است

پرنگ ایوب زادە ۳ ساعت پیش
پرچم ایران و آمریکا
پرچم ایران و آمریکا

به‌رغم امضای یادداشت تفاهم میان واشنگتن و تهران، مجموعه‌ای از پرونده‌های حساس و مبهم وجود دارند که آینده این توافق را در برابر آزمونی سخت قرار می‌دهند.

۱. آیا تفاهم‌نامه وارد فاز اجرایی شده است؟

نخستین سوالی که اظهارات متناقضی درباره آن وجود دارد، زمان آغاز توافق است. دونالد ترامپ اعلام کرده که توافق فوراً اجرایی می‌شود، اما مقامات ایران می‌گویند، وضعیت میدانی در جاهایی مانند تنگه هرمز همچنان دست‌نخورده باقی مانده و هیچ تغییری رخ نداده است. مقرر شده که پس از مراسم رسمی روز جمعه در ژنو، جزئیات اجرایی روشن شود.

۲. آیا تنگه هرمز به وضعیت پیش از جنگ بازمی‌گردد؟

آیا پس از گشایش تنگه هرمز، تردد کشتی‌ها مانند سال‌های گذشته عادی خواهد شد؟ در یادداشت تفاهم به بازگشت به وضعیت پیش از جنگ اشاره شده است، اما رسانه‌های ایران گزارش داده‌اند، که تهران به آسانی دست‌بردار کنترل این تنگه نخواهد بود. گفته می‌شود، که ایران قصد دارد از کشتی‌هایی که از این تنگه عبور می‌کنند، "عوارض محیط زیستی و ایمنی" دریافت کند که این امر مغایر با شروط بین‌المللی است.

۳. ایران چه دستاوردی از این توافق خواهد داشت؟

توقف جنگ و لغو تحریم‌های صادرات نفت، دو دستاورد آشکار ایران هستند. اما موضوع بازپس‌گیری دارایی‌های بلوکه‌شده ایران همچنان محل بحث است؛ تهران می‌گوید، اموال خود را پس می‌گیرد، اما مقامات آمریکایی تأکید دارند که بازگشت هرگونه وجهی، مشروط به رفتار و پایبندی ایران در مدت ۶۰ روز آینده است.

۴. آیا اسرائیل به توافق پایبند خواهد بود؟

یکی از بزرگ‌ترین تهدیدها علیه این توافق، موضع اسرائیل است. آیا تل‌آویو حملات خود را به لبنان و حزب‌الله متوقف می‌کند؟ وزیر دفاع اسرائیل پیش از این اعلام کرده بود، که به طور کامل از لبنان عقب‌نشینی نخواهند کرد و حق پاسخگویی را برای خود محفوظ می‌دانند؛ امری که می‌تواند منجر به فروپاشی آتش‌بس ۶۰ روزه شود.

۵. آیا توافق هسته‌ای امضا خواهد شد؟

مهم‌ترین نکته‌ای که آینده منطقه را تعیین می‌کند، برنامه هسته‌ای ایران است. در این تفاهم‌نامه آمده است که باید ظرف مدت ۶۰ روز, مذاکرات فنی برای دست‌بابی به توافق نهایی انجام شود. سوال اینجاست که آیا دو طرف می‌توانند بر سر جزئیات فنی به توافق برسند، یا اینکه بار دیگر منازعات شعله‌ور خواهند شد؟

پرنگ ایوب زادە

۳ ساعت پیش