آلودگی رودخانه‌های دجله و فرات یک بحران شدید زیست‌محیطی، اقتصادی و انسانی در عراق ایجاد کرده است. عوامل اصلی این آلودگی متعدد هستند؛ از جمله ورود فاضلاب‌های تصفیه‌نشده به رودخانه‌ها، مواد شیمیایی صنعتی، فلزات سنگین، پسماندهای پزشکی و آلودگی ناشی از بخش کشاورزی. علاوه بر این، کاهش سطح آب به دلیل سدها و تغییرات اقلیمی نیز باعث افزایش خطرناک غلظت مواد سمی در این دو رودخانه شده است.

بیماری‌های باکتریایی و خطر شیوع وبا

آلودگی و کاهش کیفیت آب و منابع آب آشامیدنی، یک بحران جدی سلامت عمومی ایجاد می‌کند و باعث بروز بیماری‌های مختلف در انسان می‌شود. از جمله این بیماری‌ها می‌توان به عفونت‌های باکتریایی اشاره کرد که موجب مشکلات گوارشی و روده‌ای می‌شوند.

افزایش سطح آلودگی‌های باکتریایی همچنین می‌تواند باعث شیوع بیماری‌های منتقله از آب مانند وبا (کولرا)، تیفویید و اسهال شدید در کودکان شود.

پسماندهای پزشکی و بروز بیماری‌های مزمن

این آلودگی‌ها همچنین می‌توانند به بروز بیماری‌های مزمن و شدید منجر شوند. متخصصان و سازمان‌های بهداشتی، درباره عوامل مؤثر در ابتلا به سرطان هشدار داده‌اند و معتقدند دفع پسماندهای پزشکی و مواد شیمیایی تصفیه‌نشده می‌تواند از عوامل مؤثر در افزایش نرخ سرطان، بیماری‌های عصبی و نارسایی کلیه باشد.

تأثیر کادمیوم و سرب بر بدن انسان

آلودگی فلزات سنگین و تجمع عناصری مانند سرب، کادمیوم و کروم در آب، باعث ورود آن‌ها به بدن انسان می‌شود. این موضوع می‌تواند منجر به مسمومیت و بروز علائم بیماری‌های مزمن و طولانی‌مدت گردد.

پیامدهای منفی بر بخش کشاورزی عراق

آلودگی آب این دو رودخانه مهم که ستون اصلی بخش کشاورزی عراق هستند، باعث اختلال و وارد شدن خسارت‌های جدی به بخش کشاورزی و اقتصاد این کشور می‌شود.

از بین رفتن حاصل‌خیزی خاک و آسیب به محصولات کشاورزی

افزایش شدید میزان کل مواد جامد محلول در آب (TDS) و ورود آن‌ها به رودخانه‌ها، باعث کاهش حاصل‌خیزی خاک می‌شود. این وضعیت همچنین به محصولات خرما و سایر محصولات کشاورزی آسیب جدی وارد می‌کند.

زیان‌های بخش دامداری و فشار اقتصادی بر خانواده‌ها

بخش دیگری از این بحران، وارد شدن خسارت به تولیدات دامداری است. در بسیاری از مناطق، آب رودخانه‌ها دیگر برای آبیاری دام‌ها قابل استفاده نیست و این موضوع باعث می‌شود هزاران خانواده روستایی مجبور به ترک دامداری شده، به‌صورت دسته‌جمعی به شهرها مهاجرت کنند.

بدون شک این وضعیت بر زندگی انسان‌ها نیز تأثیر مستقیم دارد. در نتیجه تبدیل شدن منابع آب سطحی به منابع غیرقابل شرب، ساکنان مجبور به خرید آب آشامیدنی می‌شوند که این امر فشار اقتصادی زیادی بر خانواده‌های کم‌درآمد وارد می‌کند.

اختلال در تعادل زیستی و مرگ‌ومیر گسترده ماهی‌ها

رودخانه‌های دجله و فرات پیش‌تر به دلیل تنوع زیستی منحصربه‌فرد، به‌ویژه تالاب‌ها، شناخته می‌شدند؛ اما اکنون با تهدید جدی نابودی روبه‌رو هستند. علاوه بر این، ورود فسفات‌ها و نیترات‌ها از طریق فاضلاب و مواد شیمیایی باعث رشد بی‌رویه جلبک‌های سمی می‌شود. این پدیده میزان اکسیژن آب را کاهش داده و موجب مرگ‌ومیر گسترده ماهی‌ها می‌گردد؛ رخدادی که هر سال در این رودخانه‌ها تکرار می‌شود.

از سوی دیگر، کاهش جریان آب شیرین اجازه می‌دهد آب شور خلیج فارس به عمق اروندرود نفوذ کند. این مسئله باعث نابودی زیستگاه‌های ماهی‌ها و از بین رفتن گونه‌های گیاهی بومی این مناطق می‌شود.