طریقت حق؛ نخستین جنبش فکری که خواستار برابری زن و مرد شد
مرقد طریقت حق در روستای شدله از توابع منطقه میرگپان اقلیم کوردستان، بهعنوان یکی از آثار تاریخی این منطقه همچنان پابرجاست؛ جریانی که در سده بیستم از یک مکتب دینی به جنبشی اجتماعی در مخالفت با ستم و تبعیض طبقاتی تبدیل شد.
زمینه شکلگیری از بطن طریقت نقشبندی
طریقت حق در آغاز سده بیستم میلادی از دل طریقت نقشبندی شکل گرفت. آغاز این جریان به شیخ عبدالكریم شدله در حدود سال ۱۹۲۰ بازمیگردد. پیروان این طریقت به دلیل تکرار مداوم واژه "حق، حقه" در ذکرهای خود، در میان مردم با این نام شناخته شدند.
بنیانهای فکری و اجتماعی اهل حق
این جریان تنها در قالب یک طریقت صوفیانه باقی نماند، بلکه به یک جنبش اجتماعی تبدیل شد. اهل حق دارای اندیشههایی پیشرو برای آن دوره بودند؛ از جمله مطالبه برابری حقوقی میان زن و مرد، توزیع عادلانه خوراک و دارایی و مخالفت با نابرابریهای طبقاتی. یکی از ویژگیهای برجسته این جریان، رد مفهوم مالکیت خصوصی بود؛ بهگونهای که از نوعی زندگی جمعی و اشتراکی حمایت میکردند.
آثار و وضعیت کنونی طریقت
در حال حاضر، مرقد این طریقت در روستای شدله از توابع منطقه میرگهپان حفاظت شده و برخی از مریدان این جریان از آن بازدید میکنند. بابان شدلهای، نویسنده کتاب دانشنامه اهل حق، اشاره میکند که این جنبش توانست مرزهای تصوف را پشت سر بگذارد.
هرچند امروز این طریقت بهعنوان یک تشکل قدرتمند در جامعه وجود ندارد، اما آثار فکری و تاریخی آن همچنان زنده باقی مانده است.
اهمیت تاریخی در کوردستان
طریقت حق در تاریخ معاصر کورد بهعنوان نخستین جنبش فکری–اجتماعی شناخته میشود، که در برابر ستم طبقاتی در روستاهای کوردستان صدای اعتراض خود را بلند کرد. این جریان توانست در دورهای تاریک و سرشار از ستم، الگویی متفاوت از روابط اجتماعی ارائه دهد که بر پایه عدالت و برابری بنا شده بود.
۳ ساعت پیش