حسین حزنی مکریانی؛ از پیشگامان تاریخنگاری کوردی
خلاصه خبر
- حسین حزنی مکریانی از پیشگامان ثبت و نگارش تاریخ کوردها به زبان کوردی بود.
- او برای گردآوری اطلاعات تاریخی درباره کوردها به مناطق مختلف کوردستان و منطقه سفر کرد.
- حزنی مکریانی در سال ۱۹۱۵ در حلب چاپخانهای برای خدمت به زبان، تاریخ و ادبیات کوردی تأسیس کرد.
- او در کنار تاریخنگاری، در روزنامهنگاری، ادبیات، شعر، نقاشی، خوشنویسی و سکهشناسی نیز فعالیت داشت.
حسین حزنی مکریانی از چهرههای برجسته تاریخ و فرهنگ کوردی در نیمه نخست قرن بیستم بود که فعالیت خود را در چند حوزه فرهنگی، از تاریخنگاری و چاپ تا مطبوعات و ادبیات، دنبال کرد. پژوهشگران او را از شخصیتهایی میدانند که توجه ویژهای به ثبت و نگارش تاریخ کوردها به زبان کوردی داشت.
از مهاباد تا گردآوری روایتهای تاریخی
حزنی مکریانی با نام کامل سید حسین، فرزند سید عبداللطیف، فرزند شیخ اسماعیل، ۱۲ سپتامبر ۱۸۹۳ در مهاباد متولد شد. او از کودکی استعداد ویژهای در فراگیری دانش داشت و در ۱۲سالگی مهاباد را ترک کرد.
مراغه، تبریز و ایروان از نخستین مقصدهای او بودند و بعدها به مناطق مختلف کوردستان و دیگر بخشهای منطقه سفر کرد تا اطلاعات تاریخی درباره کوردها گردآوری کند. منابع از سفرهای گسترده او، از جمله سفر با لباس مبدل، نیز یاد کردهاند.
در پژوهشهای مربوط به روش تاریخنگاری او، آثاری مانند «تاریخ امیران سوران» از نظر شیوه گردآوری اطلاعات، تنظیم زمانی رویدادها، خلاصهسازی و روایت تاریخی بررسی شدهاند.
تاریخنگاری در کنار چاپ و مطبوعات
حزنی مکریانی در سال ۱۹۱۵ در حلب چاپخانهای با هدف خدمت به زبان، تاریخ و ادبیات کوردی تأسیس کرد. این چاپخانه بعدها به رواندز منتقل شد و فعالیت آن بین سالهای ۱۹۲۵ تا ۱۹۴۷ ادامه یافت.
او در حوزه مطبوعات نیز فعال بود. مجله «زاری کرمانجی» را در رواندز منتشر کرد که بین سالهای ۱۹۲۶ تا ۱۹۳۲، ۲۴ شماره از آن انتشار یافت. «رووناکی» نیز در سالهای ۱۹۳۵ و ۱۹۳۶ در اربیل منتشر شد و ۱۱ شماره داشت.
حزنی مکریانی بین سالهای ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۷ در بغداد سردبیر «دەنگی گێتیی تازە» (صدای نوین جهان) بود.
میراث ادبی
از آثار او میتوان به «تاریخ امیران سوران»، «کوردستان مکریان»، «مشاهیر کورد»، «صفحهای از تاریخ کوردستان مکری»، «خلاصهای از رویدادهای تاریخی»، «چمنزار دلها»، «غنچه بهارستان»، «پیشرفت» و «نگاهی به گذشته» اشاره کرد. منابع تعداد آثار او را حدود ۲۰ کتاب ذکر کردهاند.
«تاریخ امیران سوران» دستکم در سال ۱۹۶۲ در اربیل و توسط چاپخانه کوردستان به چاپ دوم رسید و نسخهای از آن در آرشیو مرکز کوردستان برای هنر و فرهنگ ثبت شده است.
حزنی مکریانی علاوه بر تاریخنگاری و روزنامهنگاری، در ادبیات، شعر، نقاشی، خوشنویسی و سکهشناسی نیز فعالیت داشت.
اطلاعات بیشتر
او ۲۰ سپتامبر ۱۹۴۷ در بغداد درگذشت. بنا بر وصیتش، پیکر او به اربیل منتقل و در گورستان امام محمد به خاک سپرده شد. مجموعه فعالیتهای حزنی مکریانی در تاریخنگاری، چاپ و مطبوعات، از بخشهای مهم کارنامه فرهنگی او در نیمه نخست قرن بیستم به شمار میرود.
لینکهای مرتبط
محمد امین زکی بیگ، از تاریخنگاران برجسته کورد
گیوی موکریانی.. لە سایەی مێژووی چاپەمەنیی کوردییدا
۴۳ دقیقه پیش