خلاصه خبر

• ۱ اکتبر، به‌عنوان سالروز درگذشت حمه جزا، خواننده و ترانه‌سرای نامدار سلیمانیه، ثبت شده است.

• او در کنار اجرای مقام و موسیقی سنتی کوردی، ترانه‌های میهنی و مبارزاتی نیز اجرا می‌کرد.

• حمه جزا در دوره‌ای از فعالیت خود در صفوف پیشمرگه حضور داشت و با گروه هنری شهید کارزان همکاری کرد.

• او پس از سال‌ها فعالیت در کوردستان و مهاجرت به دانمارک، در سال ۲۰۱۰ در سلیمانیه درگذشت.

حمه جزا از خوانندگانی بود که مسیر هنری‌اش با تحولات سیاسی و اجتماعی کوردستان در نیمه دوم قرن بیستم گره خورد. صدای او از اجرای مقام و موسیقی سنتی تا ترانه‌هایی درباره آزادی، مبارزه و زندگی پیشمرگه‌ها امتداد یافت و بخشی از فضای فرهنگی آن دوره را ثبت کرد.

از مقام تا ترانه‌های ملی

حمه جزا فعالیت هنری خود را از دوران کودکی آغاز کرد و در سال ۱۹۵۸، زمانی که دانش‌آموز بود، نخستین اجرای خود را در مراسم مدرسه انجام داد.

او در سال ۱۹۶۹ به جمعیت هنر و ادبیات سلیمانیه پیوست و در اوایل دهه ۱۹۷۰ فعالیت حرفه‌ای خود را گسترش داد. بخشی از آثارش از رادیو و تلویزیون کوردی پخش شد.

انتشار کاست «عشق و آزادی» بر اساس شعر هیمن موکریانی در سال ۱۹۷۷، از نقاط مهم کارنامه هنری او بود.

در کنار این فعالیت‌ها، حمه جزا در اجرای مقام کوردی نیز معروف بود و به‌ویژه در اجراهای سوزناک شهرت داشت.

موسیقی در سال‌های مبارزه

بخش دیگری از کارنامه حمه جزا با مبارزات کوردی و جنبش کوردستان پیوند داشت. او با گروه هنری شهید کارزان همکاری کرد و شماری از ترانه‌های میهنی و انقلابی او از رادیو صدای کوردستان پخش شد. «ای برادر پیشمرگه» و «مرثیه شرافت» از جمله آثاری هستند که در منابع به این دوره از فعالیت او نسبت داده شده‌اند.

آزادی، زندان، شکنجه، اعدام، مبارزه و سرنوشت مردم کوردستان از جمله موضوعاتی بود که در بخشی از آثار او بازتاب داشت.

مهاجرت و بازگشت به سلیمانیه

حمه جزا بعدها همراه خانواده‌اش به دانمارک مهاجرت کرد و فعالیت موسیقایی خود را در خارج از کوردستان ادامه داد. او در کشورهای مختلف اروپایی و همچنین کانادا و آمریکا به اجرای موسیقی پرداخت.

پس از قیام ۱۹۹۱ در اقلیم کوردستان، به سلیمانیه بازگشت و در این شهر ساکن شد. او در ۳ اکتبر همان سال نیز در باشگاه معلمان اربیل کنسرت برگزار کرد. او در سال‌های بعد نیز میان اروپا و کوردستان در رفت‌وآمد بود و سرانجام سال‌های پایانی زندگی خود را در سلیمانیه گذراند.

وزارت فرهنگ و جوانان حکومت اقلیم کوردستان در ۲۶ اکتبر ۲۰۰۹ از خدمات هنری او تقدیر کرد.

آخرین سال‌ها و میراث حمه جزا

حمه جزا در سال‌های پایانی زندگی با سرطان مبارزه کرد و در سال ۲۰۱۰ در سلیمانیه درگذشت. پیکر او در گورستان گردی سیوان به خاک سپرده شد.

میراث او تنها به ترانه‌های میهنی محدود نمی‌شود؛ مقام‌خوانی، موسیقی سنتی، ترانه‌های سیاسی و تجربه سال‌های مهاجرت، بخش‌های مختلف کارنامه هنری او را شکل داده‌اند.

آثار حمه جزا به همین دلیل، در کنار ارزش موسیقایی، بازتابی از فضای اجتماعی و سیاسی دوره‌ای از تاریخ معاصر کوردستان نیز به شمار می‌روند.

اطلاعات بیشتر

سال تولد حمه جزا در منابع ۱۹۴۹ ثبت شده است؛ گولان مدیا تاریخ دقیق ۳ فوریه ۱۹۴۹ را ذکر می‌کند. درباره روز درگذشت نیز اختلافی جزئی وجود دارد: مؤسسه کوردی پاریس تاریخ درگذشت او را ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۰ ثبت کرده، در حالی که کوردپیدیا و جیان ۱ اکتبر ۲۰۱۰ را ذکر کرده‌اند.

حمه جزا هنگام مرگ ۶۱ سال داشت.