خلاصه خبر

• انتشارات آوستا، ناشر آثار مرتبط با فرهنگ و ادبیات کوردی در ترکیه، برنده جایزه بین‌المللی آزادی نشر انجمن ناشران آمریکا در سال ۲۰۲۶ شد.

• آوستا پیش‌تر در سال ۲۰۰۵ نیز این جایزه را دریافت کرده بود و اکنون نخستین ناشری است که دو بار برنده آن می‌شود.

• این انتشارات طی سال‌های فعالیت خود با ممنوعیت کتاب‌ها، پرونده‌های قضایی، تهدید و محدودیت دسترسی به وب‌سایتش روبه‌رو بوده است.

• بنیان‌گذار آوستا می‌گوید این جایزه انگیزه‌ای تازه برای ادامه فعالیت در زمینه ادبیات، پژوهش و فرهنگ کوردی است.

انجمن ناشران آمریکا جایزه بین‌المللی آزادی نشر سال ۲۰۲۶ را به انتشارات آوستا در ترکیه اعطا کرد؛ ناشری که نزدیک به سه دهه در زمینه انتشار آثار مرتبط با کوردها فعالیت کرده و با وجود فشارها و محدودیت‌ها به کار خود ادامه داده است.

جایزه‌ای برای پایداری در برابر سانسور

انجمن ناشران آمریکا اعلام کرد که آوستا برنده جایزه امسال آزادی نشر شده است. این جایزه به ناشرانی خارج از ایالات متحده تعلق می‌گیرد که برای دفاع از آزادی بیان، شجاعت و پایداری نشان داده‌اند.

آوستا نخستین بار در سال ۲۰۰۵ این جایزه را دریافت کرد. انجمن ناشران آمریکا همچنین در سال ۲۰۱۹ از این انتشارات در بخش ناشرانِ جوایز آزادی اندیشه و بیان انجمن ناشران ترکیه تقدیر کرده بود.

ماریا پالانته، رئیس و مدیرعامل انجمن ناشران آمریکا، در بیانیه‌ای گفت با وجود تهدیدها و ارعاب مستمر، تعهد آوستا به انتشار کتاب نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه تقویت شده است. او تأکید کرد که دفاع از آزادی بیان مبارزه‌ای مستمر است و هیچ‌گاه نمی‌توان آن را برای همیشه پایان‌یافته دانست.

نزدیک به سه دهه انتشار آثار کوردی

انتشارات آوستا در سال ۱۹۹۵ در استانبول با هدف معرفی «فرهنگ‌های فراموش‌شده» تأسیس شد. این انتشارات تاکنون بیش از ۹۰۰ کتاب به زبان‌های مختلف منتشر کرده که بخش مهمی از آن‌ها به ادبیات کوردی و پژوهش درباره تاریخ و سنت‌های کوردها اختصاص دارد.

بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی انجمن ناشران آمریکا، حدود ۲۰ عنوان از آثار آوستا بین سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۷ در دادگاه‌های امنیت دولتی ترکیه با پرونده قضایی روبه‌رو شدند و برخی از آن‌ها ممنوع شدند.

در سال ۲۰۱۶ نیز انبار این انتشارات در منطقه سورِ دیاربکر هدف خرابکاری قرار گرفت؛ حادثه‌ای که به سوختن یا غیرقابل استفاده شدن بیش از ۳ هزار کتاب و تعطیلی کتاب‌فروشی آن در این منطقه انجامید.

مقام‌های ترکیه در سال ۲۰۲۳ وب‌سایت آوستا را با اتهام انتشار «تبلیغات تروریستی» مسدود کردند. همچنین، بنا بر اعلام انجمن ناشران آمریکا، بیش از ۲۰ عنوان از کتاب‌های این انتشارات بین سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵ با ممنوعیت قضایی روبه‌رو شدند.

جایزه‌ای تازه، بدون تغییر محسوس در شرایط فعالیت

عبدالله کسکین، بنیان‌گذار انتشارات آوستا، دریافت دوباره جایزه آزادی نشر را تقویت‌کننده مأموریت این مجموعه در حمایت از ادبیات، پژوهش و فرهنگ کوردی دانست. او گفت این جایزه به ادامه مسیر آوستا در سال‌های پیش رو کمک می‌کند.

این تقدیر در شرایطی صورت می‌گیرد که کوردها، بزرگ‌ترین اقلیت قومی ترکیه، دهه‌هاست بر سر حقوق فرهنگی و زبانی، از جمله گسترش استفاده از زبان کوردی در آموزش و خدمات عمومی، با دولت این کشور اختلاف دارند.

در تحولی مرتبط با این زمینه سیاسی، حزب کارگران کوردستان (پ‌ک‌ک) در سال ۲۰۲۵ از پایان دادن به مبارزه مسلحانه و کنار گذاشتن سلاح خبر داد. پس از آن، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه، قانونی را تأیید کرد که امکان عفو هزاران عضو این گروه را، مشروط به تأیید خلع سلاح و انحلال آن از سوی مقام‌های ترکیه، فراهم می‌کند.

با این حال، سخنگوی آوستا گفته است که تاکنون تغییر محسوسی در نحوه برخورد دولت با این انتشارات مشاهده نشده، هرچند به بهبود شرایط امیدوار است.

اطلاعات بیشتر

جایزه بین‌المللی آزادی نشر انجمن ناشران آمریکا در سال ۲۰۰۲ بنیان‌گذاری شد و به ناشرانی خارج از ایالات متحده تعلق می‌گیرد که برای دفاع از آزادی بیان با سانسور، فشار یا تهدید روبه‌رو شده‌اند. از دریافت‌کنندگان پیشین این جایزه می‌توان به انتشارات داهبار در ونزوئلا و انتشارات ژانوشکویچ بلاروس اشاره کرد که اکنون در لهستان فعالیت می‌کند.