پژوهشگران در غار شاندر شواهدی از خشونت مرگبار نئاندرتال‌ها یافتند
خلاصه خبر
- بقایای یک نئاندرتال حدود ۷۵ هزارساله در غار شاندر در اقلیم کوردستان، نشانه‌های جراحتی را آشکار کرده است که احتمالاً بر اثر ضربه نیزه‌ای چوبی ایجاد شده و به مرگ او انجامیده است.
- سوراخی به قطر حدود ۱۵ میلی‌متر در استخوان کتف چپ این فرد، با جراحت ناشی از جسمی نوک‌تیز سازگار است.
- آثار آسیب شدید به دندان‌ها نشان می‌دهد این فرد پیش از مرگ، از جراحتی جدی در صورت جان سالم به در برده بود.
- پژوهشگران احتمال می‌دهند او در دوران بهبودی به کمک اعضای گروه خود نیاز داشته باشد؛ با این حال، علت دقیق جراحت مرگبار مشخص نیست.
کشف بقایای تازه در غار شاندر، شواهدی از دو جنبه متفاوت زندگی نئاندرتال‌ها به دست داده است: احتمال حمایت از افراد آسیب‌دیده و وقوع خشونت مرگبار. بررسی استخوان‌های یک فرد حدود ۷۵ هزارساله نشان می‌دهد او پیش‌تر از جراحت شدیدی در صورت جان سالم به در برده بود، اما احتمالاً بر اثر ضربه‌ای نافذ به قفسه سینه جان باخته است.
جراحتی مرگبار در استخوان کتف
پژوهشگران بقایای فردی موسوم به «شاندر A» را در غار شاندر، در رشته‌کوه زاگرس در اقلیم کوردستان، بررسی کرده‌اند. سن این فرد هنگام مرگ حدود ۴۵ سال برآورد شده است؛ با این حال، جنسیت او مشخص نیست.
در استخوان کتف چپ این نئاندرتال، سوراخی تقریباً دایره‌ای به قطر ۱۵ میلی‌متر شناسایی شده است. شکل سوراخ، شکستگی‌های اطراف آن و قطعات جابه‌جاشده استخوان نشان می‌دهد جسمی نوک‌تیز با نیروی زیاد به بدن وارد شده است.
به گفته پژوهشگران، مسیر جراحت با برخورد نیزه‌ای چوبی از جلوی قفسه سینه سازگار است. این ضربه احتمالاً به بافت‌های قفسه سینه و ریه آسیب رسانده و به مرگ سریع فرد انجامیده است.
با این حال، نوع سلاح و چگونگی وقوع حادثه با قطعیت اثبات نشده است. پژوهشگران احتمال می‌دهند جراحت در جریان درگیری میان نئاندرتال‌ها ایجاد شده باشد، اما وقوع حادثه‌ای هنگام شکار نیز به‌طور کامل رد نشده است.
آیا نئاندرتال‌ها از یکدیگر مراقبت می‌کردند؟
یکی از یافته‌های مهم این پژوهش، شواهد جراحت قدیمی در دندان‌های شاندر A است. بررسی دندان‌ها نشان می‌دهد این فرد پیش از مرگ، ضربه شدیدی به صورت خود تحمل کرده بود که باعث شکستن یا از دست رفتن دندان‌های جلویی و جابه‌جایی برخی دندان‌های دیگر شده بود.
الگوی آسیب و آثار ساییدگی دندان‌ها نشان می‌دهد فرد پس از این جراحت زنده مانده و احتمالاً دست‌کم یک سال با پیامدهای آن زندگی کرده است.
اما پومروی، نویسنده اصلی پژوهش از دانشگاه کمبریج، می‌گوید این آسیب احتمالاً غذا خوردن و نوشیدن را برای فرد دشوار کرده بود. به همین دلیل، احتمال دارد او در دوران بهبودی برای تأمین برخی نیازهای روزمره به کمک دیگر اعضای گروه نیاز داشته باشد.
این یافته شواهدی درباره احتمال وجود حمایت اجتماعی میان نئاندرتال‌ها ارائه می‌کند، اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که اعضای گروه چگونه یا تا چه اندازه از فرد آسیب‌دیده مراقبت کرده‌اند.
اهمیت کشف تازه در غار شاندر
شاندر A یکی از پنج نئاندرتالی است که بقایای آن‌ها در محدوده‌ای کوچک از غار شاندر شناسایی شده است. این مجموعه شامل چهار فرد بالغ و یک کودک خردسال است که بقایای آن‌ها به دوره‌ای حدود ۷۰ تا ۷۵ هزار سال پیش تعلق دارد.
قرار گرفتن بقایا در یک محدوده محدود و در نزدیکی یک ستون سنگی، از موضوعات مورد بررسی باستان‌شناسان درباره نحوه مواجهه نئاندرتال‌ها با مردگان است. پژوهشگران این الگو را با احتمال رفتار تدفینی معنادار مرتبط می‌دانند، هرچند تفسیر دقیق آن همچنان نیازمند بررسی است.
کشف جراحت نافذ در استخوان کتف شاندر A نیز به شواهد محدود موجود درباره آسیب‌های مرگبار در بقایای انسان‌تباران باستانی اضافه می‌کند. شکل این جراحت با استفاده از نیزه چوبی سازگار است؛ یافته‌ای مهم، زیرا آثار ابزارهای چوبی به‌دلیل پوسیدگی به‌ندرت در محوطه‌های باستانی باقی می‌مانند.
اطلاعات بیشتر
نتایج این پژوهش با عنوان «شواهدی از رفتار تدفینی و جراحت مرگبار در یک فرد جدید نئاندرتال از غار شاندر» در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ در مجله علمی Scientific Reports منتشر شد. اما پومروی نویسنده اصلی مقاله است و گراهام بارکر، باستان‌شناس دانشگاه کمبریج، نیز در این پژوهش مشارکت داشته است.
لینکهای مرتبط
تعدادی مقبره در شمال کردستان پیدا شده است که قدیمی‌تر از اهرام مصر هستند
چگونه باستان‌شناسان گذشته کوردستان را کشف و حفظ می‌کنند
تعدادی از آثار باستانی مربوط به 350000 سال گذشته در ماردین کشف شده است
۲ ساعت پیش