خلاصه خبر

• جفری ساکس، اقتصاددان آمریکایی و استاد دانشگاه کلمبیا، کشتن رهبران ایران در جریان مذاکرات را اقدامی نادرست دانست.

• او گفت نمایندگی‌های چین، روسیه و ایران از او خواسته بودند در نشست شورای امنیت درباره حمله به ایران اظهارنظر کند، اما بریتانیا مانع این کار شد.

• به گفته ساکس، بریتانیا که ریاست نشست را بر عهده داشت، اجازه نداد او به‌عنوان شاهد سخن بگوید.

• ساکس از عملکرد لندن انتقاد کرد و گفت بریتانیا همچنان خود را در جایگاه امپراتوری می‌بیند.

• ساکس از موضع نمایندگان اروپایی در نشست انتقاد کرد و گفت آن‌ها حملات ایران به کشورهای منطقه را محکوم کردند، اما به آغاز حمله از سوی آمریکا و اسرائیل اشاره‌ای نکردند.

• او همچنین توصیف حمله ایران به بحرین به‌عنوان اقدامی «تحریک‌نشده» را زیر سؤال برد.

جفری ساکس در سخنرانی خود در پارلمان اروپا، ضمن انتقاد از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و کشتن رهبران ایران، عملکرد بریتانیا و دیگر کشورهای اروپایی در نشست شورای امنیت را به چالش کشید و گفت واکنش آن‌ها به جنگ، نقش طرف آغازکننده حمله را نادیده گرفته است.

ساکس چگونه از اظهارنظر در شورای امنیت بازماند؟

ساکس در سخنرانی ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ خود در پارلمان اروپا در بروکسل گفت در روز حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، نمایندگی‌های چین، روسیه و ایران در سازمان ملل از او خواستند در نشست شورای امنیت درباره این حمله اظهارنظر کند.

او دلیل موافقت خود با این درخواست را مخالفت با کشتن رهبران یک کشور در جریان مذاکرات عنوان کرد. به گفته ساکس، مقام‌های ایرانی در محل اقامت رهبر ایران گرد هم آمده بودند تا درباره موضع تهران در مذاکراتی که قرار بود هفته بعد در وین ادامه یابد، گفت‌وگو کنند.

این اقتصاددان آمریکایی گفت پس از حضور در محل برگزاری نشست شورای امنیت، متوجه شد بریتانیا که ریاست جلسه را بر عهده داشت، اجازه اظهارنظر به او نمی‌دهد.

ساکس در توصیف این اتفاق گفت به او اعلام شده است که در جلسه شاهدی حضور نخواهد داشت و او نیز نقشی در بحث ندارد.

او با انتقاد از این تصمیم افزود: «من در طول ۵۰ سال گذشته بریتانیا را به‌خوبی شناخته‌ام؛ آن‌ها هنوز هم فکر می‌کنند امپراتوری بریتانیا هستند.»

چرا ساکس موضع نمایندگان اروپا را یک‌طرفه می‌داند؟

ساکس در ادامه سخنانش گفت نمایندگان کشورهای اروپایی در نشست شورای امنیت، حملات ایران به کشورهای همسایه را محکوم کردند، اما به نقش آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ اشاره‌ای نکردند.

او به‌طور مشخص از مواضع نمایندگان فرانسه، بریتانیا و یونان نام برد و گفت سخنان آن‌ها عمدتاً بر محکومیت ایران متمرکز بود.

ساکس این رویکرد را نشانه‌ای از نادیده گرفتن زمینه آغاز درگیری دانست. او معتقد بود واکنش ایران به حمله اولیه باید در بستر کامل رویدادها بررسی شود، نه اینکه بدون اشاره به آغاز جنگ، تنها اقدامات بعدی تهران مورد انتقاد قرار گیرد.

این اقتصاددان آمریکایی در جمع‌بندی انتقاد خود گفت هیچ‌یک از نمایندگان اروپایی به‌صراحت نگفتند که آمریکا نباید جنگ علیه ایران را آغاز می‌کرد.

انتقاد از توصیف حمله ایران به بحرین

ساکس برای توضیح انتقادهای خود، به اظهارات سفیر بحرین در نشست شورای امنیت اشاره کرد. به گفته او، بحرین نخستین کشوری بود که نماینده‌اش در آن جلسه سخن گفت و حمله ایران به این کشور را «تحریک‌نشده» توصیف کرد.

ساکس با اشاره به میزبانی بحرین از ناوگان دریایی آمریکا در خلیج فارس، این توصیف را زیر سؤال برد. او گفت ایران در واکنش به حمله آمریکا و اسرائیل، مواضع و ناوگان نظامی آمریکا در منطقه را هدف قرار داده بود؛ از این رو، به باور او، توصیف حمله ایران به بحرین به‌عنوان اقدامی بدون تحریک قبلی، زمینه درگیری را نادیده می‌گرفت.

ساکس حمله به ایران را نقض معیارهای بین‌المللی دانست

ساکس در بخش دیگری از سخنان خود، حمله آمریکا به ایران را نقض آشکار معیارهای بین‌المللی توصیف کرد و از رهبران اروپایی به‌دلیل واکنش نشان‌ندادن به آن انتقاد کرد.

او با انتقاد از سیاست خارجی کشورهای اروپایی گفت این کشورها باید موضع مستقل‌تری در برابر تصمیم‌های نظامی آمریکا اتخاذ کنند و به‌جای تمرکز صرف بر واکنش‌های ایران، درباره قانونی بودن و پیامدهای حمله اولیه نیز اظهارنظر کنند.

ساکس تأکید کرد که به باور او، حمله به ایران در شرایطی که مذاکرات دیپلماتیک در جریان بود، اقدامی نادرست و مغایر با معیارهای بین‌المللی بود.

اطلاعات بیشتر

شورای امنیت سازمان ملل در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، نشست اضطراری برگزار کرد. بریتانیا در آن ماه ریاست دوره‌ای شورا را بر عهده داشت.

حملات در شرایطی انجام شد که ایران و آمریکا دور سوم مذاکرات غیرمستقیم هسته‌ای را با میانجی‌گری عمان در ژنو برگزار کرده بودند. بر اساس گزارش رویترز، دو طرف درباره ادامه گفت‌وگوها توافق کرده بودند و قرار بود مذاکرات فنی هفته بعد در وین برگزار شود؛ با این حال، مذاکرات ژنو بدون دستیابی به توافق نهایی پایان یافت.

سخنرانی ساکس در پارلمان اروپا در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ انجام شد. متن کامل این سخنرانی در وب‌سایت شخصی او منتشر شده است.

لینکهای مرتبط

پوتین: کشته شدن خامنه‌ای نقض تمامی قوانین بین‌المللی است

حضور سران 40 کشور در مراسم وداع و تشییع رهبر ایران

بریتانیا: جنگ علیه ایران اشتباه بود

وزیر دفاع بریتانیا: حملات هوایی علیه ایران را رد نمی‌کنم