غیبت علی‌اف در نشست آنکارا تنش با ترکیه را برجسته کرد
خلاصه خبر
الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان، با وجود دعوت شخصی رجب طیب اردوغان، در نشست سران سازمان کشورهای ترک‌تبار در آنکارا شرکت نکرد.
جیحون بایراموف، وزیر خارجه آذربایجان، به نمایندگی از کشورش در این نشست حضور یافت.
رسانه‌های آذربایجانی غیبت علی‌اف را به برنامه‌های از پیش تعیین‌شده او در باکو نسبت دادند.
اختلاف بر سر محدودیت حجاب در مدارس آذربایجان، روابط با اسرائیل و انتقادهای متقابل، در هفته‌های اخیر به تنش میان دو متحد دامن زده است.
غیبت رئیس‌جمهوری آذربایجان از مهم‌ترین گردهمایی کشورهای ترک‌تبار در ترکیه، در شرایطی توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرده که روابط آنکارا و باکو با اختلافات سیاسی و دیپلماتیک روبه‌رو شده است.
دعوت اردوغان بی‌پاسخ ماند
سیزدهمین نشست سران سازمان کشورهای ترک‌تبار روز جمعه، ۳۰ اکتبر، در آنکارا برگزار شد؛ اما الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان، برخلاف انتظار در این نشست حضور نیافت و جیحون بایراموف، وزیر خارجه این کشور، به نمایندگی از باکو شرکت کرد.
بر اساس گزارش رسانه‌های آذربایجانی، علی‌اف به دلیل برنامه‌های کاری از پیش تعیین‌شده در باکو، از جمله حضور در مراسم پایانی مسابقات جام جهانی فوتبال زیر ۱۵ سال، نتوانست در این نشست شرکت کند.
با این حال، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که اردوغان شخصاً از علی‌اف برای حضور در نشست دعوت کرده بود. به همین دلیل، غیبت رئیس‌جمهوری آذربایجان به گمانه‌زنی‌ها درباره وضعیت روابط دو کشور دامن زد.
خبرگزاری رویترز نیز این غیبت را نشانه‌ای از افزایش تنش میان دو متحد سنتی ارزیابی کرده است.
اختلاف بر سر حجاب و روابط با اسرائیل
یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف اخیر، مقررات جدید دولت آذربایجان درباره پوشش دانش‌آموزان در مدارس دولتی است. این مقررات که در سپتامبر ۲۰۲۶ تصویب شد، پوشیدن لباس‌هایی مغایر با ضوابط لباس متحدالشکل و اصول آموزش سکولار را ممنوع می‌کند؛ محدودیتی که در عمل به جلوگیری از ورود برخی دختران محجبه به مدارس منجر شده است.
این تصمیم با انتقاد شماری از کاربران شبکه‌های اجتماعی و برخی چهره‌های سیاسی ترکیه روبه‌رو شد. اکتای سارال، مشاور اردوغان، نیز از منتقدان این سیاست بود و موضع‌گیری او واکنش تند مقام‌ها و جریان‌های سیاسی نزدیک به حکومت آذربایجان را به دنبال داشت.
باکو این انتقادها را دخالت در امور داخلی خود دانست. در ادامه این اختلافات، وزارت خارجه آذربایجان اعلام کرد ۳۱ شهروند ترکیه را به دلیل مواضع انتقادی در شبکه‌های اجتماعی، عنصر نامطلوب اعلام کرده است.
اختلافات فراتر از مسئله حجاب است
اختلاف دیدگاه آنکارا و باکو درباره اسرائیل نیز از دیگر موضوعات تأثیرگذار بر روابط دو کشور است. ترکیه از منتقدان جدی عملیات نظامی اسرائیل در غزه است، در حالی که آذربایجان روابط نزدیک سیاسی، اقتصادی و انرژی با اسرائیل دارد.
به گفته گونول تول، مدیر برنامه ترکیه در مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، اختلاف بر سر حجاب تنها نشانه‌ای از شکاف عمیق‌تر میان دو کشور است؛ شکافی که موضوعاتی مانند حاکمیت ملی آذربایجان، میزان نفوذ ترکیه در باکو و رویکرد متفاوت دو کشور به اسرائیل را نیز در بر می‌گیرد.
اردوغان بر وحدت جهان ترک تأکید کرد
رجب طیب اردوغان در سخنرانی افتتاحیه نشست آنکارا، بر ضرورت حفظ وحدت میان کشورهای ترک‌تبار تأکید کرد و گفت در خانواده جهان ترک جایی برای اختلاف، چنددستگی و مناقشه وجود ندارد.
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که ریاست دوره‌ای سازمان کشورهای ترک‌تبار نیز از آذربایجان به ترکیه منتقل شد.
با وجود اختلافات اخیر، همکاری‌های نظامی، انرژی و اقتصادی دو کشور همچنان از پایه‌های اصلی روابط آنکارا و باکو به شمار می‌رود.
اطلاعات بیشتر
ترکیه و جمهوری آذربایجان روابط خود را با عبارت «یک ملت، دو دولت» توصیف می‌کنند. پیمان شوشا که در سال ۲۰۲۱ میان دو کشور امضا شد، چهارچوب همکاری راهبردی و دفاعی آن‌ها را تقویت کرد. از این رو، افزایش اختلافات میان آنکارا و باکو علاوه بر روابط دوجانبه، می‌تواند بر معادلات قفقاز جنوبی و برنامه‌های منطقه‌ای ترکیه نیز تأثیر بگذارد.
