جیاوازییەکانی پێدانی مۆڵەتی درێژخایەن لە نێوان هەولێر و بەغداد
پووختەی هەواڵەکە:
- بەغداد بە یاسا مۆڵەتی 5 ساڵ بە نیوەی مووچەی بنەڕەتی دەداتە فەرمانبەران.
- لە هەرێمی کوردستان مۆڵەتەکە تەنیا بۆ 2 ساڵە و بەبێ مووچە دەدرێت.
- مۆڵەتی فەرمانبەر لە عێراق بۆ خانەنشینی ئەژمار دەکرێت بەڵام لە هەرێم ئەژمار ناکرێت.
- یاسا نوێیەکەی بەغداد فەرمانبەرانی گرێبەستیش بۆ وەرگرتنی مۆڵەت دەگرێتەوە.
زانیارییەک گەیشتووەتە کەناڵ8 کە ئاماژە بە جیاوازییەکی گەورە لە نێوان مافەکانی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان و عێراق دەکات لە پرسی وەرگرتنی مۆڵەتی درێژخایەندا. لە کاتێکدا بەغداد بە یاسا و بە نیوەی مووچە مۆڵەت دەدات، لە هەرێمی کوردستان تەنیا وەک مۆڵەتی بێ مووچە و بۆ ماوەیەکی کەمتر مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت و بۆ خزمەتی خانەنشینیش هەژمار ناکرێت.
سیستمی مۆڵەتی درێژخایەن لە حکومەتی فیدراڵ (بەغداد):
- پێدانی مۆڵەتەکە بە یاسا ڕێکخراوە و لە ئەنجوومەنی نوێنەران خوێندنەوەی بۆ کراوە.
- ماوەی مۆڵەتەکە لە یەک ساڵ کەمتر نییە و تاوەکو 5 ساڵ و زیاتر درێژ دەکرێتەوە.
- بڕی 50%ی مووچەی بنەڕەتی لە کاتی مۆڵەتەکەدا دەدرێتە فەرمانبەر.
- ماوەی مۆڵەتەکە وەک خزمەت بۆ کاتی خانەنشینی هەژمار دەکرێت.
- فەرمانبەر سەرپشک دەکرێت لە کاتی مۆڵەتەکەدا لە کەرتی تایبەت کار بکات.
- فەرمانبەرانی گرێبەستیش دەتوانن بەپێی ڕێنمایی وەزارەتی دارایی داوای مۆڵەت بکەن.
سیستمی مۆڵەت لە حکومەتی هەرێمی کوردستان:
پێدانی مۆڵەتی بێ مووچە لە هەرێمی کوردستان تەنیا بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیران ڕێکخراوە و نەبووەتە یاسا. ماوەی مۆڵەتەکە تەنیا بۆ 2 ساڵە و هیچ بڕە پارەیەک یان مووچەیەک لەو ماوەیەدا نادرێتە فەرمانبەر. جیاواز لە بەغداد، ئەم ماوەیە وەک خزمەت بۆ خانەنشینی هەژمار ناکرێت و ڕێنماییەکان فەرمانبەرانی گرێبەست ناگرێتەوە.
بەراوردی مۆڵەتی درێژخایەن لە نێوان هەردوو لایەن:
لە بەغداد فەرمانبەر دەتوانێت دوای تەواوبوونی نیوەی ماوەی مۆڵەتەکەی، داوای هەڵوەشاندنەوەی بکات و بگەڕێتەوە سەر کارەکەی، هەروەها بژاردەی مۆڵەتی بێ مووچە بۆ ماوەی شەش مانگیش بوونی هەیە. بەڵام لە هەرێمی کوردستان پڕۆسەکە تەنیا لە چوارچێوەی مۆڵەتی بێ مووچەی 2 ساڵیدا کورتکراوەتەوە و فەرمانبەر سەرجەم شایستە داراییەکانی و مافی هەژمارکردنی خزمەتەکەی لەدەست دەدات.
زانیاری زیاتر بۆ تۆ
ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان: مۆڵەتی بێ مووچە تەنیا بۆ دووساڵە
2 کاتژمێر پێش ئێستا