ÇÎFTYUREK: LI ROJAVA ENTEGRASYON AN ASÎMÎLASYON?
Puxteya Nûçeyê
- Siyasetmedar û nivîskar Sînan Çîtyurek, di gotara xwe de rewşa siyasî ya piştî fesixkirina HSDyê di Tebaxa 2026'an de û peymana bi hikûmeta Sûriyeyê re dinirxîne.
- Çîftyurek destnîşan dike ku tişta niha li Sûriyeyê li ser Kurdan tê ferzkirin ne "entegrasyon" e, lê belê "asîmîlasyon" e.
- Bi tasfiyekirina statuya xweseriyê ya 13 salî re, têkoşîna Kurdan êdî derbasî qonaxeke nû ya sîvîl û demokratîk bûye, ku divê li ser naskirina destûrî û perwerdeya zimanê zikmakî bê avakirin.
Daxuyaniyên Sereke û Mijarên Balkêş
- Asîmîlasyon li şûna Entegrasyonê: Entegrasyona rasteqîn parastina cudahiyan û xweseriyê di nav pergaleke federal de ye (wekî Amerîka, Rûsya, Îraq, Spanya). Lê modela ku niha li Sûriyeyê tê sepandin, entegrasyona takekesî ye ku armanca wê asîmîlasyon e. Hikûmet, meclîs û ala Xweseriyê bi vê armancê hatin tasfiyekirin.
- Metirsiya "Bloka Sunnî" li Dijî Kêmneteweyan: Tifaqa "Ereb-Kurd a Sunnî" ya ku rejîma HTŞyê qala wê dike, dikare bibe amûrek ji bo zextkirina li ser gel û baweriyên mîna Durzî, Elewî û Xiristiyanan. Çîftyurek hişyarî dide ku divê siyaseta Kurd hevbeşiya van îcraatan neke û têkiliyên xwe yên dîrokî bi van pêkhateyan re biparêze.
- Paşveçûna Zimanê Kurdî: Di dema Xweseriyê de Kurdî zimanê perwerdeya mecbûrî bû. Niha ev maf daketiye asta "dersa bijartî" ya hefteyê 3 saetan. Heke Ereb û Kurd wekhev bin, divê zimanê Kurdî jî wekî Erebî di destûrê de fermî û mecbûrî be.
- Berpirsyariya Tasfiyeyê: Di tasfiyekirina statuya Rojava de siyaseta Amerîka-Îngiltereyê û zextên dewletên mêtîngeh (bi taybetî Tirkiye) rol lîstin. Lê belê, siyaseta Kurd (PYNK û ENKS) jî ji ber nebûna tifaqa neteweyî û şaşitiyên di manevrayên siyasî de xwedî berpirsyarî ne.
- Sê Xetên Sor ji bo Pêşerojê: Çîftyurek diyar dike ku ji niha pê ve divê siyaseta Kurd li ser sê armancên sereke bisekine:
- Naskirina neteweya Kurd di Destûra Bingehîn de.
- Qebûlkirina zimanê Kurdî wekî zimanê perwerdeya mecbûrî (ji seretayî heta zanîngehê) û zimanê duyemîn ê fermî.
- Xurtkirina rêveberiyên herêmî û şaredariyan li ser bingeha desentralîzasyonê.
Ji Bo Agahdariya We
Ev gotar ji bo amadekirina nûçe-analîzên kûr ên li ser guhertinên dawî yên siyasî li Sûriye û Rojavayê Kurdistanê, çarçoveyeke têgînî ya bihêz pêşkêş dike. Veguherîna statuya Rojava ji sîstemeke xweser ber bi têkoşîneke sîvîl-siyasî ve, pêwîstî bi edîtoryalyeke baldar heye. Tevî ku guhertinên leşkerî û îdarî li pêş in, tekezkirina gotarê ya li ser cudahiya navbera "dersa bijartî" û "perwerdeya mecbûrî", dikare ji bo xwînerên malperên nûçeyan bibe xaleke navendî ya balkêş. Siyaseta ku dixwaze serkirdeyên Kurd bi postên "şêwirmendiyê" ji siyaseta aktîf dûr bixe jî, hêjayî şopandinê ye.
Bêtir bixwînin: Ev nûçe ji we re hatine bijartin
Ji bo nûçeyên nû, bi berdewamî KANAL8ê bişopînin:
https://channel8.com/kurmanci/news/35821
1 DEMJIMÊR BERÊ