Puxteya Nûçeyê

• Şer û milmilaneya 6 mehî ya di navbera Washington û Tehranê de ne tenê rûbirûbûneke leşkerî ye, di heman demê de şerekî aborî yê giran e.
• Lêçûna şerê Amerîkayê li dijî Îranê 37.5 mîlyar dolar derbas kir û deynên giştî yên Washingtonê gihîştin 40.7 trîlyon dolaran.
• Li aliyê din, nirxê tûmenê Îranê li hemberî dolar bi temamî têk çû û rêjeya enflasyonê ya wî welatî di meha Tebaxê de gihîşt %84.4.
• Ji ber van milmilaneyan, îndeksa dolar ji 110 xalan daket 99 xalan û nirxê sotemeniyê li Amerîkayê biha bû.
• Tê pêşbînîkirin ku di sala 2026an de qebareya deyndariya cîhanî 2 trîlyon dolaran zêde bibe û bigihîje 29 trîlyon dolaran.

Daxuyaniyên Sereke û Mijarên Balkêş

• Aliyê Amerîkayê û Zirarên Aborî: Amerîkayê di vê milmilaneyê de 37.5 mîlyar dolar wekî lêçûna şer xerc kiriye (hinek çavkanî qala 113.3 mîlyar dolaran jî dikin). Îndeksa dolar di bazarên cîhanî de ji 110 xalan daketiye 99 xalan; ev jî bûye sedem ku nirxê yek galon benzîn li Amerîkayê ji 2.98 dolaran bo 4.12 dolaran bilind bibe. Zêdebûna deynên giştî yên Amerîkayê bo 40.7 trîlyon dolaran, bandoreke neyînî li ser baweriya veberhêneran û rêjeya faîza bankî kiriye. Daketina nirxê dolar bûye sedem ku veberhêner ji bo parastina sermayeyên xwe berê xwe bidin kirîna zêr.
• Aliyê Îranê û Bandora Zextan: Tûmenê Îranê bi temamî nirxê xwe ji dest daye û 100 dolar asta 21 mîlyon tûmenan derbas kiriye. Rêjeya enflasyonê li Îranê ji bo meha Tebaxê gihîştiye %84.4. Deynên derve yên Îranê ji ber dorpêçan tenê 4.5 mîlyar dolar e, lê deynê navxweyî yê Fona Pêşveçûna Niştimanî ya wî welatî 127 mîlyar dolar e. Qutbûna Îranê ji sîstema deyndariya navneteweyî ji ber cezayan, bûye sedem ku deynên wê yên derve li gorî welatên din kêmtir bin.
• Deynên Cîhanî û Pêşbîniyên 2026an: Qebareya deynên cîhanê di sê mehên destpêkê yên îsal de gihîştiye 353 trîlyon dolaran. Amerîka bi 40.7 trîlyon dolaran di rêza yekem de ye; piştre Çîn (22.3 trîlyon), Japonya (9 trîlyon), Brîtanya (4.4 trîlyon) û Fransa (4.3 trîlyon) tên. Tê pêşbînîkirin ku sala 2026an bibe sala deyndariya mezin û kompanî û hikûmet dê 29 trîlyon dolaran deyn bikin (2 trîlyon dolar ji sala 2025an zêdetir).

Ji Bo Agahdariya We

Ev rapor nîşan dide ku şerê di navbera Washington û Tehranê de, bandorên wêranker ne tenê li ser aboriya Îranê, lê belê li ser budceya Amerîkayê û bazarên darayî yên cîhanî jî heye. Pêşbîniya zêdebûna deynên cîhanî ji bo sala 2026an, hişyariyek e derbarê paşketineke aborî û enflasyoneke nû ya gerdûnî de.

Bêtir bixwînin: Ev nûçe ji re hatine bijartin

Ji bo nûçeyên nû, bi berdewamî KANAL8ê bişopînin:

https://channel8.com/kurmanci/news/35969

https://channel8.com/kurmanci/news/29781