Puxteya Nûçeyê

• Hevserokê Giştî yê DEM Partiyê Tuncer Bakirhan, ji rojnameya Evrenselê re qala hûrgiliyên pêvajoya aştî û çareseriyê ya du salî, rola Abdullah Ocalan û nîqaşên destûra nû kir.
• Bakirhan hişyarî da ku divê amadekariyên teknîkî yên ji bo bêçekkirinê nebin hincet ji bo paşxistina siyasî, û mînaka Îrlandaya Bakur da ku nediyarî çawa zirarê dide pêvajoyê.
• Têkildarî rola Ocalan, hate xwestin ku şert û mercên azad ên ragihandin û xebatê werin pêkanîn û ew di 'Jêrkomîteya Bêçekkirin û Koordînasyona Stratejîk' de bi nasnava 'koordînator' cih bigire.
• Di mijara vegeran de Bakirhan destnîşan kir ku tenê derxistina Yasaya Çarçoveyî ne bes e, pêwîstî bi garantiyên hiqûqî heye û divê beriya zivistanê destpêka vegeran pêk were.
• Derbarê nîqaşên destûra nû û girtiyên siyasî de, Bakirhan tekez kir ku Tirkiye pêwîstî bi destûreke demokratîk a ji bo 86 milyonî heye, û azadkirina Demîrtaş ne xêrek e, lê deynê edalet û hiqûqê ye.

Daxuyaniyên Sereke û Mijarên Balkêş

• Nirxandina du salên pêvajoyê û mînaka Îrlandaya Bakur: Tuncer Bakirhan pêvajoya ku di 1'ê Cotmeha 2024'an de bi silavdayîna Devlet Bahçelî dest pê kiribû û 2 salên xwe tije kirine, nirxand. Bakirhan daxuyanî da ku di van du salan de hem Rojhilata Navîn û hem jî Tirkiye gelek guherî ye. Wî pêngavên weke biryara fesixkirin û şewitandina çekan a PKKyê, rapora komîsyona meclîsê û derxistina yasayê, weke "destpêkeke bihêz, ne xala dawî" pênase kir. Li ser nîgeraniyên derengketinê Bakirhan hişyarî da û got; "Pêwîstiya amadekariya teknîkî ya ji bo çawaniya danîna çekan tiştek e, lê paşxistina siyasî tiştekî din e. Heke dema teknîkî veguhere bipaşxistina siyasî, ev dê zirarê bide pêvajoyê. Weke mînak li Îrlandaya Bakur, nîqaşên bêçekkirinê 7 salan ajot û encamên pir xirab derketin. Aştî bîhnfirehiyê dixwaze, lê nediyarî dijberên aştiyê xurt dike. Pêwîst e komîsyon û mekanîzmayên yasayê bilez werin karkirin."
• Rola Abdullah Ocalan û daxwaza mercên azad: Bakirhan tekez kir ku Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk, bi temamî li ser serkirdayetiya siyasî ya Ocalan dimeşe û diyar kir ku "Ji bilî wî kesekî din nedikarî banga 27ê Sibatê bike û heman encamê bi dest bixe." Ji bo cîbicîkirina vê rolê, Bakirhan daxwazên partiya xwe wiha rêz kirin: "Ji bo ku Birêz Ocalan bikaribe beşdariyê di avakirina aştî û demokrasiyê de bike, berî her tiştî divê hiqûqa wî bê naskirin. Kesê ku hiqûqa wî bê naskirin, dikare siyaseta xwe û avakirina demokratîk pêk bîne. Em çaverê ne ku ew bi nasnava 'koordînator' di Jêrkomîteya Bêçekkirin û Koordînasyona Stratejîk de bixebite. Ji bo vê jî mercên azad ên ragihandin û xebatê jêr re lazim in."
• Vegerên bo Tirkiyeyê û cîbicîkirina Yasaya Çarçoveyî: Têkildarî dema destpêkirina vegeran a piştî derxistina yasayê, Bakirhan diyar kir ku wan hêvî dikir ev yek di meha Cotmehê de dest pê bike û got; "Em li bendê ne ku vegerên destpêkê zivistan nehatî dest pê bikin." Lê wî derbarê mercên vegerê de daxuyaniyên girîng dan û got; "Derxistina Yasaya Çarçoveyî ji meclîsê deriyê hiqûqî vekir, lê vekirina derî nayê wê wateyê ku dê hemû kes yekser têkevin hundir. Ji ber ku kes venagere nava nediyariyê. Mirov naçin cihê ku nizanin sibe dê çi bê serê wan. Pêwîst e ewil statu, garantiya hiqûqî û mercên civakî werin amadekirin û astengiyên îdarî rabin." Bakirhan herwiha daxuyandina MGKyê ya 30'yê Îlonê jî weke pîvanekê bi bîr xist û giringiya pêvemayîna bi nexşerêya diyarkirî re dubare kir.
• Nîqaşên Destûra Bingehîn: Derbarê banga Serokomar Erdogan a ji bo destûreke nû û têkiliya wê bi pêvajoyê re, Bakirhan anî ziman ku Meclîsa Partiyê û Desteya Rêveber a Navendî (MYK) ya DEM Partiyê hêj bi awayekî fermî ev yek gotûbêj nekirine, lê helwesta wan a prensîbî diyar e: "Tirkiye hewcedarê destûreke nû û demokratîk e. Nabe ku ev pirs tenê di nava nîqaşên 'kî dikare bibe namzed an na' de bê asêkirin. Divê destûra nû pirsgirêkên dîrokî, aborî û siyasî çareser bike, demokrasiya herêmî û veqetandina hêzan (cudabûna desthilatan) xurt bike. Destûreke wiha ji bo pêbaweriya paşeroja 86 milyon mirovî zerûrî ye. Di vê pirsê de em hêvî didin ku em nekevin nava apolîtîkbûna 'ez xeyidîm û nalîzim'."
• Rewşa Selahattîn Demîrtaş: Di hevpeyvînê de pirsa peyamên dawî yên Selahattîn Demîrtaş û nîqaşên li ser îdiayên nerazîbûna wî jî hatin kirin. Bakirhan ev guman bi tundî red kirin û got; "Demîrtaş rastî neheqiyeke mezin hatiye û biryarên AYM û AÎHMê nehatine cîbicîkirin. Azadkirina wî ne xêr e, lê deynê hiqûqê ye." Bakirhan parastina Demîrtaş kir û diyar kir; "Bêguman dibe ku rexneyên wî li ser pêşveçûnê hebin, yên me jî hene. Lê kesên ku vê weke dijberiya pêvajoyê şîrove dikin, neheqiyê dikin. Demîrtaş rêhevalê me ye û ji bo serkeftina pêvajoyê berpirsyarî girtiye. Rexnekirina rê, nayê wateya devjêberdana ji meşê."

Ji Bo Agahdariya We

Ev daxuyaniyên berfireh ên DEM Partiyê, piştî derbasbûna du salan di ser destpêka nermbûna siyasî ya 1'ê Cotmeha 2024'an re, nexşeya rewşa niha ya "Pêvajoya Nû" li Tirkiyeyê radixe pêş çavan. Ji daxuyaniyan diyar dibe ku aliyê Kurd, tevî pejirandina yasayên weke "Yasaya Çarçoveyî" li Parlamentoyê, ji kêmbûna gavên pratîkî, bi taybetî derbarê zelalkirina statuya hiqûqî ya Ebdullah Ocalan û avakirina komîsyonên fermî yên li meclîsê de, nîgeran e. Metirsiya ku DEM Partî balê dikişîne ser, dubarebûna senaryoyên berê ye ku tê de pêvajo di nava hincetên teknîkî û burokratîk de tê asêkirin û derfet bo dijberên aştiyê tê dayîn daku pêvajoyê têk bibin. Her wiha girêdana azadkirina kesayetên siyasî yên weke Selahattîn Demîrtaş û avakirina destûreke demokratîk a giştgîr, weke şertên sereke yên cîbicîkirina rasteqîn a edaletê û misogerkirina aştiyeke mayînde tên dîtin, ne ku tenê weke bazarên siyasî yên demkî.

Bêtir bixwînin: Ev nûçe ji we re hatine bijartin

Ji bo nûçeyên nû, bi berdewamî KANAL8ê bişopînin:

https://channel8.com/kurmanci/news/36731

https://channel8.com/kurmanci/news/33382