تداوم محدودیت جنسیتی در جانشینی امپراتوری ژاپن: زنان همچنان محروم‌اند
خلاصه خبر
اصلاح قانون خاندان امپراتوری ژاپن در ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ تصویب، در ۲۴ ژوئیه منتشر و از ۲۴ اکتبر اجرایی شد.
شاهزاده آیکو، دختر امپراتور ناروهیتو، همچنان از جانشینی تاج‌وتخت محروم است.
قانون جدید امکان پذیرش برخی مردان از شاخه‌های پیشین خاندان امپراتوری را از طریق فرزندخواندگی فراهم می‌کند.
شاهزاده‌های زن می‌توانند پس از ازدواج با افراد خارج از خاندان، جایگاه خود را حفظ کنند؛ اما همسران و فرزندانشان عضو خاندان امپراتوری نمی‌شوند.
هرچند مقام امپراتور در ژاپن عمدتاً تشریفاتی است و اداره کشور در اختیار دولت و پارلمان قرار دارد، اصلاح قانون خاندان امپراتوری با هدف جلوگیری از کاهش شمار اعضای این خاندان، محدودیت جانشینی زنان را همچنان حفظ می‌کند.
اصلاح قانون برای حفظ شمار اعضای خاندان
قانون اصلاح‌شده خاندان امپراتوری ژاپن روز ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ اجرایی شد. این قانون که در ۱۷ ژوئیه به تصویب پارلمان رسید و در ۲۴ ژوئیه منتشر شد، با هدف حفظ شمار اعضای خاندان و تضمین تداوم انجام وظایف رسمی آنان تدوین شده است.
بر اساس مقررات جدید، امکان پذیرش مردان مجرد ۱۵ ساله و بالاتر از نسل پدری شاخه‌های پیشین خاندان امپراتوری، در صورت نداشتن همسر و فرزند و با طی مراحل قانونی، فراهم می‌شود. مردانی که از این طریق به خاندان می‌پیوندند، خود واجد شرایط جانشینی امپراتوری نیستند.
همچنین، شاهزاده‌های زن می‌توانند پس از ازدواج با مردانی خارج از خاندان، جایگاه رسمی خود را حفظ کنند. بااین‌حال، همسران و فرزندان آنان عضو خاندان امپراتوری نخواهند شد.
شاهزاده آیکو همچنان از جانشینی محروم است
بر اساس ماده نخست قانون خاندان امپراتوری، تاج‌وتخت به فرزند پسر از تبار پدری خاندان امپراتوری منتقل می‌شود. در نتیجه، شاهزاده آیکو، دختر امپراتور ناروهیتو، در صف جانشینی قرار ندارد.
ترتیب فعلی جانشینی از امپراتور ناروهیتو به برادر کوچک‌ترش، شاهزاده آکیشینو، و سپس به پسر او، شاهزاده هیساهیتو، می‌رسد.
این اصلاحات با انتقادهایی درباره تداوم محدودیت‌های جنسیتی روبه‌رو شده است. مخالفان می‌گویند تغییرات جدید مسئله برابری زنان در جانشینی را حل نمی‌کند؛ در مقابل، حامیان قانون بر ضرورت جلوگیری از کاهش بیشتر اعضای خاندان امپراتوری تأکید دارند.
هیساهیتو؛ وارث دوم تاج‌وتخت ژاپن
شاهزاده هیساهیتو، فرزند شاهزاده آکیشینو و شاهدخت کیکو، در ۶ سپتامبر ۲۰۰۶ متولد شد و پس از پدرش در جایگاه دوم جانشینی امپراتوری ژاپن قرار دارد. او در دانشگاه تسوکوبا در رشته علوم زیستی تحصیل می‌کند و در کنار تحصیلاتش، به‌تدریج در مراسم و فعالیت‌های رسمی خاندان امپراتوری حضور می‌یابد.
هیساهیتو در حال حاضر تنها مرد نسل جوان خاندان امپراتوری است که در صف جانشینی قرار دارد. محدودیت قانونی جانشینی به مردانِ دارای تبار پدری امپراتوری، اهمیت جایگاه او را در بحث‌های مربوط به آینده این خاندان افزایش داده است.
ژاپن؛ دموکراسی پارلمانی با امپراتوری تشریفاتی
ژاپن یک پادشاهی مشروطه و دموکراسی پارلمانی است، نه دیکتاتوری. قانون اساسی این کشور در ۳ نوامبر ۱۹۴۶ منتشر شد و از ۳ مه ۱۹۴۷ به اجرا درآمد. بر اساس این قانون، حاکمیت به مردم تعلق دارد و امپراتور نماد کشور و وحدت مردم است.
پارلمان ژاپن، موسوم به «دایِت»، از دو مجلس تشکیل شده است. نخست‌وزیر را پارلمان انتخاب می‌کند و دولت اداره امور اجرایی کشور را بر عهده دارد. امپراتور اختیارات مستقل حکومتی ندارد و وظایف رسمی او، از جمله انتصاب تشریفاتی نخست‌وزیر منتخب پارلمان و ابلاغ قوانین، باید مطابق قانون اساسی و با توصیه و تأیید دولت انجام شود.
بنابراین، امپراتور ژاپن برخلاف پادشاهان دارای قدرت اجرایی، مستقیماً حکومت نمی‌کند. بااین‌حال، جانشینی موروثی این مقام همچنان بر اساس تبار پدری و جنسیت تعریف شده است؛ موضوعی که بحث درباره اصلاح سنت‌های خاندان امپراتوری را ادامه می‌دهد.
اطلاعات بیشتر
در تاریخ ژاپن، هشت زن در مجموع ده دوره بر تخت امپراتوری نشستند؛ از جمله امپراتریس سویکو که در سال ۵۹۲ میلادی به سلطنت رسید و امپراتریس گو-ساکوراماچی که در قرن هجدهم حکومت کرد. بااین‌حال، این زنان عمدتاً در دوره‌هایی به سلطنت رسیدند که جانشین مرد واجد شرایط در دسترس نبود و هیچ‌یک از آنان سلسله‌ای از طریق فرزندان خود ایجاد نکردند. قانون فعلی جانشینی که پس از جنگ جهانی دوم تثبیت شد، برخلاف برخی دوره‌های تاریخی، جانشینی را به مردانِ دارای تبار پدری خاندان امپراتوری محدود می‌کند.
