خلاصه خبر

• جریان صادرات نفت از تنگه هرمز در روزهای اخیر به نزدیک ۱۰ میلیون بشکه در روز رسیده است.

• صادرات نفت تولیدکنندگان اصلی خاورمیانه در سپتامبر به ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز افزایش یافته، یعنی بالاترین سطح از آغاز جنگ در فوریه.

• با وجود افزایش جریان نفت، صادرات منطقه همچنان حدود ۶ میلیون بشکه در روز کمتر از سطح پیش از جنگ است.

• تردد کشتی‌های LNG مرتبط با قطر افزایش یافته، اما صادرات گاز این کشور هنوز به شرایط عادی بازنگشته است.

صادرات نفت از تنگه هرمز در روزهای اخیر افزایش یافته و به نزدیکی ۱۰ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ با این حال، تجارت انرژی در این آبراه هنوز با وضعیت پیش از جنگ فاصله دارد.

بازگشت تدریجی صادرات نفت

افزایش جریان نفت از تنگه هرمز همزمان با رشد صادرات کشورهای اصلی تولیدکننده خاورمیانه در سپتامبر ٢٠٢٦ رخ داده است. داده‌های کشتیرانی نشان می‌دهد بخشی از نفتی که در ماه‌های گذشته از مسیرهای جایگزین منتقل می‌شد، دوباره به مسیر تنگه هرمز بازگشته است.

برآوردهای اخیر درباره جریان نفت از تنگه هرمز در محدوده چند میلیون بشکه در روز متفاوت است. در تازه‌ترین داده‌های مورد استناد، میانگین هفت‌روزه جریان نفت به حدود ۹ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ رقمی که با توجه به روش‌های غیرقابل‌ردیابی حمل‌ونقل، می‌تواند در برآوردهای دیگر به «نزدیک ۱۰ میلیون بشکه» برسد.

در همین حال، طبق داده‌های اولیه کپلر، صادرات نفت خام کشورهای اصلی منطقه شامل عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عراق، عمان، قطر، کویت و ایران در سپتامبر به ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ بالاترین سطح از زمان آغاز جنگ در فوریه.

هنوز ۶ میلیون بشکه کمتر از قبل جنگ

با وجود این افزایش، صادرات منطقه هنوز به سطح پیش از جنگ بازنگشته است. صادرات کشورهای یادشده در فوریه حدود ۱۸.۸ میلیون بشکه در روز بود؛ بنابراین رقم سپتامبر حدود ۶ میلیون بشکه در روز پایین‌تر از سطح آن زمان قرار دارد.

افزایش صادرات تا حدی به رشد محموله‌های عربستان سعودی و امارات متحده عربی مربوط است. عربستان در سپتامبر در مسیر صادرات حدود ۵.۴ میلیون بشکه در روز قرار گرفته؛ در حالی که این رقم در اوت حدود ۲.۴۴۶ میلیون بشکه بود.

صادرات از پایانه رأس‌التنوره عربستان نیز در سپتامبر به حدود ۳.۶ میلیون بشکه در روز افزایش یافته، در حالی که این رقم در اوت حدود ۹۲۹ هزار بشکه و در فوریه ۶.۴۱۱ میلیون بشکه در روز بود.

مسیرهای جایگزین هنوز فعال‌اند

افزایش استفاده از تنگه هرمز به معنای کنار گذاشتن مسیرهای جایگزین نیست. پس از اختلال در تردد این تنگه، کشورهای حاشیه خلیج فارس از خطوط لوله و مسیرهای دریایی دیگر برای انتقال بخشی از نفت استفاده کردند.

بر اساس گزارش AP، بخشی از جریان نفت اکنون از طریق یک مسیر دریایی تحت حمایت آمریکا در نزدیکی عمان و همچنین خطوط لوله‌ای که تنگه هرمز را دور می‌زنند، منتقل می‌شود. این روش‌ها به حفظ صادرات کمک کرده‌اند، اما هزینه حمل‌ونقل را به‌شدت افزایش داده‌اند.

AP گزارش داده است که در این مسیرهای جایگزین، هزینه حمل نفت در مقاطعی به حدود ۲۵ درصد قیمت نفت رسیده، در حالی که این سهم در شرایط معمول حدود ۱ تا ۳ درصد است.

نفتکش‌ها دوباره در تنگه هرمز دیده می‌شوند

طبق داده‌های کپلر، هفته گذشته ۱۹ نفتکش بسیار بزرگ حامل نفت عربستان از تنگه هرمز خارج شدند. ظرفیت هر یک از این نفتکش‌ها حدود ۲ میلیون بشکه است.

با این حال، این آمار همه ترددها را شامل نمی‌شود؛ زیرا برخی کشتی‌ها برای پنهان کردن مسیر خود، سامانه شناسایی خودکار AIS را خاموش می‌کنند. بنابراین حجم واقعی عبور نفتکش‌ها می‌تواند بیشتر از رقم ثبت‌شده در سامانه‌های ردیابی باشد.

تردد LNG قطر بیشتر شده، اما صادرات عادی نیست

در بخش گاز نیز نشانه‌هایی از افزایش تردد دریایی دیده می‌شود. چندین کشتی مرتبط با قطر انرژی در هفته گذشته دوباره از تنگه هرمز عبور کرده‌اند و برخی کشتی‌های حامل محموله‌های LNG قطر نیز در خارج از تنگه مشاهده شده‌اند.

با این حال، این تحولات به معنای بازگشت صادرات LNG قطر به شرایط عادی نیست. قطر انرژی روز دوشنبه اعلام کرد فورس‌ماژور برای تحویل برخی محموله‌ها را تمدید کرده است؛ از جمله اینکه شرکت ایتالیایی ادیسون تا ابتدای دسامبر محموله LNG دریافت نخواهد کرد و برخی مشتریان آسیایی نیز با تمدید این وضعیت تا نوامبر روبه‌رو هستند.

داده‌های ردیابی نیز ممکن است تصویر کاملی از تردد ارائه نکنند؛ زیرا بخشی از کشتی‌ها می‌توانند با خاموش کردن AIS از دید سامانه‌های ردیابی خارج شوند.

بازار هنوز به تنگه هرمز حساس است

افزایش صادرات منطقه نتوانسته نگرانی بازار درباره اختلال در عرضه را از بین ببرد. قیمت نفت برنت در معاملات روز سه‌شنبه ۲۹ سپتامبر با ۱.۷۱ دلار افزایش به ۱۰۶.۹۹ دلار برای هر بشکه رسید. رویترز علت تداوم قیمت‌های بالا را علاوه بر تنش‌های منطقه‌ای، هزینه و ناکارآمدی روش‌های جایگزین انتقال نفت عنوان کرده است.

تنگه هرمز پیش از جنگ مسیر عبور حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت خام و LNG بود و روزانه حدود ۱۲۵ شناور تجاری بزرگ از آن عبور می‌کردند.

لینکهای مرتبط

طرح جامع و هفت‌روزه تهران برای رفع بحران و گشایش تنگه هرمز به واشنگتن ارائه شد

شمار کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز به زیر ۱۰ فروند رسید

تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز به ۱۲ فروند رسید

گلدمن ساکس: جریان نفت از تنگه هرمز به ۷ تا ۸ میلیون بشکه در روز رسید