خلاصه خبر

• مقام‌های سوری از بازداشت علی کیالی، معروف به معراج اورال، فرمانده شبه‌نظامیان متحد حکومت بشار اسد، خبر داده‌اند.

• علی کیالی به دست داشتن در کشتار غیرنظامیان در بیضا و بانیاس در سال ۲۰۱۳ متهم است؛ سازمان‌های حقوق بشری صدها قربانی را در این رویدادها ثبت کرده‌اند.

• دمشق می‌گوید او هنگام تلاش برای فرار از کشور بازداشت شده، اما گزارش‌های لبنان حاکی از آن است که او را در محل اقامتش در این کشور دستگیر کرده‌اند.

• مقام‌های قضایی لبنان درباره چگونگی خروج علی کیالی از این کشور تحقیق می‌کنند.

بازداشت علی کیالی، از فرماندهان شبه‌نظامیان وابسته به حکومت پیشین سوریه، پرونده کشتار غیرنظامیان در مناطق ساحلی این کشور را دوباره مطرح کرده است؛ در همین حال، اختلاف روایت‌ها درباره محل بازداشت او به تحقیقات قضایی در لبنان انجامیده است.

دو روایت متفاوت درباره بازداشت کیالی

اداره اطلاعات عمومی سوریه روز پنج‌شنبه، ۱۵ اکتبر، اعلام کرد که علی کیالی را هنگام تلاش برای فرار از کشور بازداشت کرده است. خبرگزاری رسمی سوریه، سانا، او را از متهمان اصلی کشتار بانیاس در سال ۲۰۱۳ معرفی کرد.

در مقابل، مقام‌های قضایی لبنان می‌گویند دادستانی این کشور تحقیقاتی را برای روشن شدن چگونگی انتقال کیالی از لبنان به سوریه آغاز کرده است. به گفته این مقام‌ها، واحدهای اطلاعاتی ارتش و پلیس مأمور شده‌اند تماس‌های مخابراتی را بررسی کنند تا مشخص شود او پس از بازداشت به سفارت سوریه در نزدیکی بیروت منتقل شده یا مستقیماً از لبنان خارج شده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از مقام‌های قضایی و امنیتی لبنان گزارش داده است که کیالی در منطقه منصوریه، جایی که در آن اقامت داشت، دستگیر شده است. این مقام‌ها که نخواستند نامشان فاش شود، گفته‌اند تحقیقات درباره جزئیات عملیات همچنان ادامه دارد.

یک مقام سوری نیز در پاسخ به پرسش آسوشیتدپرس درباره ادعای ربوده‌شدن کیالی، بلافاصله اظهارنظری نکرده است. بنابراین، تا زمان روشن شدن نتیجه تحقیقات، محل دقیق بازداشت و چگونگی انتقال او از لبنان به سوریه قطعی نیست.

کشتارهای سال ۲۰۱۳؛ صدها غیرنظامی کشته شدند

اتهام‌های مطرح‌شده علیه کیالی به کشتارهای ماه مه ۲۰۱۳ در روستای بیضا و محله راس‌النبع در شهر بانیاس، در استان طرطوس، مربوط است. در آن زمان، نیروهای حکومتی سوریه و شبه‌نظامیان متحد آن‌ها به مناطق مسکونی یورش بردند و شمار زیادی از غیرنظامیان را کشتند.

شبکه حقوق بشر سوریه در گزارشی که در مه ۲۰۱۳ منتشر کرد، شمار قربانیان این رویدادها را در مجموع ۴۹۵ نفر اعلام کرد. این شبکه در همان گزارش، ۲۶۴ کشته در بیضا و ۱۹۵ کشته در راس‌النبع را ثبت کرده است. این دو رقم در مجموع ۴۵۹ نفر می‌شوند و با آمار کلی ۴۹۵ نفر هم‌خوانی ندارند؛ ازاین‌رو، نمی‌توان بدون توضیح این ارقام را یکسان تلقی کرد.

در گزارشی جداگانه، سازمان دیده‌بان حقوق بشر که در سپتامبر ۲۰۱۳ منتشر شد، کشته شدن دست‌کم ۲۴۸ نفر را در این دو منطقه مستند کرد: ۱۶۷ نفر در بیضا و ۸۱ نفر در بانیاس. این سازمان با استناد به مصاحبه با شاهدان و بررسی شواهد تصویری اعلام کرد که بیشتر قربانیان پس از پایان درگیری‌ها و عقب‌نشینی نیروهای مخالف حکومت اعدام شده بودند. دیده‌بان حقوق بشر همچنین احتمال داد که شمار واقعی قربانیان بیش از آمار ثبت‌شده باشد.

این ارقام به گزارش‌ها و روش‌های مستندسازی متفاوت مربوط‌اند. هر دو نهاد از کشتار گسترده غیرنظامیان خبر داده‌اند، اما آمارهای آن‌ها باید جداگانه و با انتساب دقیق به منبع منتشر شوند.

کیالی به نقش داشتن در این کشتارها متهم است؛ بااین‌حال، اتهام مطرح‌شده علیه او به‌تنهایی به معنای اثبات مسئولیت کیفری‌اش نیست و تعیین این مسئولیت به شواهد و روند قضایی بستگی دارد.

علی کیالی چه کسی است؟

علی کیالی در سال ۱۹۵۶ در استان هاتای ترکیه متولد شد و در اوایل دهه ۱۹۸۰ به سوریه رفت. او پس از دریافت تابعیت سوریه، نام معراج اورال را نیز به کار برد.

علی کیالی در جریان جنگ داخلی سوریه فرماندهی گروه مسلح «مقاومت سوریه» را بر عهده داشت؛ گروهی که در کنار نیروهای وفادار به بشار اسد فعالیت می‌کرد. نام او در گزارش‌های مربوط به کشتارهای مناطق ساحلی سوریه مطرح شده است.

ترکیه نیز علی کیالی را به نقش داشتن در بمب‌گذاری‌های سال ۲۰۱۳ در شهر ریحانلی، در استان هاتای، متهم کرده بود. این حملات ۵۳ کشته بر جای گذاشت. اتهام‌های مربوط به این پرونده و کشتارهای سوریه موضوعاتی جداگانه‌اند و باید بر اساس شواهد مربوط به هر پرونده بررسی شوند.

پیگرد متهمان دوران حکومت اسد

بازداشت علی کیالی در شرایطی صورت می‌گیرد که مقام‌های سوری از ادامه پیگرد افرادی خبر می‌دهند که به ارتکاب جنایت در دوران حکومت بشار اسد متهم‌اند.

خبرگزاری رسمی سوریه، سانا، چهارم اکتبر از بازداشت جمال طرابلسی خبر داده بود؛ فردی که مقام‌های سوری او را معاون کیالی معرفی کرده‌اند و به مشارکت در عملیات نظامی در کنار نیروهای حکومت پیشین متهم است.

پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، مقام‌های سوری رسیدگی به پرونده‌های مربوط به نقض حقوق بشر در دوران جنگ داخلی را از اولویت‌های خود اعلام کرده‌اند. بااین‌حال، موفقیت این روند به شفافیت تحقیقات، دسترسی به شواهد و برگزاری دادرسی منصفانه وابسته است.

اطلاعات بیشتر

گزارش دیده‌بان حقوق بشر در سال ۲۰۱۳ بر پایه مصاحبه با شاهدان و بررسی شواهد تصویری تهیه شده بود. این سازمان در آن زمان از شورای امنیت سازمان ملل خواست برای پاسخ‌گو کردن عاملان اعدام‌های میدانی در بیضا و بانیاس اقدام کند.

پرونده کیالی اکنون علاوه بر اتهام‌های مربوط به کشتار غیرنظامیان، با پرسش‌هایی درباره نحوه اجرای عملیات امنیتی در خاک لبنان نیز روبه‌رو است. نتیجه تحقیقات لبنان می‌تواند به روشن شدن چگونگی انتقال او کمک کند؛ اما تعیین مسئولیت کیفری او در کشتارهای سال ۲۰۱۳ به روند قضایی و بررسی شواهد مربوط بستگی دارد.

لینکهای مرتبط

اسناد کشته شدن 1000 زندانی سوری منتشر شد

زخم‌های سوریه؛ آغاز محاکمه بشار اسد و دستیارانش به اتهام جنایت علیه بشریت