نهێنی دروستکردنی بەنزین لە هەرێم؛ نەفتا و ماددەی مەترسیدار
پووختەی هەواڵەکە:
- بەنزینی هەرێمی کوردستان تێکەڵەیەکە لە نەفتا و ماددەی کیمیایی نەک بەنزینی ڕاستەقینە.
- ماددەی مەترسیداری وەک "تۆتالین" تێکەڵی سووتەمەنی دەکرێت و دەبێتە هۆی سووتانی ئۆتۆمبێل.
- تێچووی لیترێک بەنزینی ڕاستەقینە 1500 دینارە، بۆیە بازرگانان پەنا بۆ تێکەڵکردنی نەفتا دەبەن.
زانیارییەک گەیشتووەتە کەناڵ8 کە پەردە لەسەر نهێنی ئەو سووتەمەنییە لادەبات ڕۆژانە دەیکەینە تانکی ئۆتۆمبێلەکانمانەوە؛ ئەوەی لە زۆربەی بەنزینخانەکان دەفرۆشرێت بەنزین نییە، بەڵکو تێکەڵەیەکی ئاڵۆزی "نەفتا" و چەندین ماددەی کیمیایی مەترسیدارە کە لە وڵاتانی دراوسێوە هاوردە دەکرێن و هەندێکیان دەبنە هۆی تەقینەوە و سووتانی بزوێنەری ئۆتۆمبێلەکان.
بەهجەت ئەحمەد، شارەزای وزە
- هەرێمی کوردستان کارگەی پترۆکیمیایی نییە و پاڵاوگەکان تەنیا یەک قۆناغی سەرەتایی پاڵاوتن ئەنجام دەدەن.
- شارەدێی قادرکەرەم و چەمچەماڵ باشترین شوێنن بۆ دروستکردنی کارگەی پترۆکیمیایی بەهۆی بوونی غازی کۆرمۆر.
- بەنزینی ڕاستەقینە تێچووی زۆرە و دەگاتە نزیکەی 1500 دینار، بۆیە بۆ کەمکردنەوەی تێچوو، ماددەی باشکەر (ئۆکتان بوستەر) تێکەڵی نەفتا دەکرێت.
- ئەو بەنزینەی لە هەرێم بەرهەم دێت، بە یەکەی ئاڵۆزی "ئەزمەرە"دا تێناپەڕێت، بۆیە کوالێتییەکەی زۆر نزمە و زیان بە بزوێنەر دەگەیەنێت.
- حکومەتی کاربەڕێکەر نەیتوانیوە کۆنترۆڵی نرخی سووتەمەنی بکات، کە بەشێکی پەیوەندی بە گرانبوونی ماددە باشکەرە هاوردەکراوەکانەوە هەیە.
بازاڕ و ماددە کیمیاییەکان
ئەو ماددە باشکەرانەی وەک (MTBE، ئیسانۆڵ، میسانۆڵ، ڕافانێت و تۆتالین) لە ئێران و تورکیاوە دەهێنرێن. ماددەی "تۆتالین" بە یەکێک لە مەترسیدارترینەکان دادەنرێت؛ چونکە ئەگەر ڕێژەکەی کەمێک زیاد بکات، دەبێتە هۆی سووتانی فیول پەمپ و ئاگرکەوتنەوە لە ئۆتۆمبێل. نرخی ئەم ماددانە لە بازاڕە جیهانییەکاندا بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە، بۆ نموونە یەک تۆن MTBE لە چوار هەزار دۆلارەوە بووەتە شەش هەزار دۆلار، ئەمەش کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر گرانبوونی نرخی بەنزین لە هەرێم هەبووە.
زانیاریی لەسەر بابەتەکە
وەزارەتی سامانە سروشتییەکان لە ڕێگەی پشکنینەوە هەوڵی کۆنترۆڵکردنی ڕێژەی تێکەڵکردنی ئەم ماددانە دەدات، بەڵام هێشتا بەنزینەکە ناگاتە ئاستی ستانداردی جیهانی. ماددەی وەک ئیسانۆڵ و میسانۆڵ دەکرێت لە غازی سروشتیی کێڵگەی کۆرمۆر بەرهەم بهێنرێت، بەڵام بەهۆی نەبوونی پیشەسازیی پترۆکیمیایی، هەرێم ساڵانە بڕێکی زۆر پارە بۆ هاوردەکردنیان خەرج دەکات.
زانیاری زیاتر بۆ تۆ
https://channel8.com/kurdish/news/221813
https://channel8.com/kurdish/news/77432
