پووختەی بابەت:

• ڕووفاتی جەنگیزخان، بە پەنهانی ماوەتەوە و یەکێکە لە دیارترین نهێنییەکانی مێژوو

• چەندین چیرۆک و ئەفسانەی جیاواز لەبارەی ناشتنەکەی هەن ئەمەش دۆزینەوەکەی سەخت کردووە

• نەبوونی سەرچاوەی پشتڕاستکراو وای کردووە شوێنەوارەکانی ون ببن

• گومان دەکرێت لە ناوچەیەکی شاخاویدا بەخاک سپێردرابێت

شارەزایانی شوێنەوار، بۆ جارێکی دیکە، لێکۆڵینەوەکانیان لەبارەی دۆزینەوەی گۆڕ و ڕووفاتی جەنگیز خان چڕکردووەتەوە، ئەوان گومان دەکەن گۆڕی ئەم ڕابەرە باڵایەی مەنگۆلەکان، لە ناوچەیەکی شاخاویدا بێت.

ئەفسانەی شاردنەوەی ڕووفاتی جەنگیز خان چییە؟

• هاوژینەکەی ڕۆڵی سەرەکی هەبووە لە ئامادەکردنی ڕێوڕەسمی ناشتنەکەی

• بەنزیکەی هەزار سەرباز گۆڕەکەیان بەرەو ناوچەیەکی شاخاویی پەنهان بردووە

• بەدرێژایی 40 ڕۆژ هەر کەسێک لەسەر ڕێگەی بردنی ڕووفاتەکەی بووبێت، کوژراوە

• بەدرێژایی ڕێگا، سەربازەکان ئاژەڵیان بۆ کردووە بە قوربانی

• وشتریان لەگەڵ ڕووفاتەکەی زیندەبەچاڵ کردووە

• سەدان پارچە زێڕ و زیو و خشڵی لەگەڵدا نێژراوە

بۆ شاردنەوەی تەواوەتی گۆڕەکەی سەربازەکان چیان کردووە؟

• بە ئەندازەی ڕووبەرێکی فراوان، بە ئەسپ غاریان داوە بۆ شاردنەوەی شوێنەواری ناشتنەکەی

• ئاڕاستەی ڕێڕەوی ڕووباریان گۆڕیوە و بە ئاو دایانپۆشیوە

• تەواوی ئەو سەربازانەی لە ڕێوڕەسمەکەدا بوون کوژراون

تاوەکو ئێستا، هیچ مێژووناس و شارەزایەکی شوێنەوار، بەشێوەیەکی ئەکادیمی و زانستی، نەیانتوانیوە ئەو خاڵانەی سەرەوە پشتڕاست بکەنەوە و بە ئەفسانە ناسێنراون.

بەهێزترین بەڵگە مێژووییەکان پێشنیازی کام شوێنانە دەکەن؟

چوار وڵاتی سەرەکی هەن لە جیهاندا کە وەکو پێگەی پێشبینیکراوی گۆڕی جەنگیز خان دەستنیشان کراون:

• مەنگۆلیا

• چین

• کازاخستان

• ڕووسیا

بەهێزترین بەڵگەش، لەبارەی چیای بورخان خەلدونە لە مەنگۆلیا، ئەم چیایە، بە چیای خوداش ناسراوە.

بۆچی چیای بورخان خەلدون بەهێزترین بەربژێرە؟

• جەنگیز خان نزیک لەم چیایە لەدیکبووە

• لەم ناوچەیە بەردەوام ڕاوی کردووە

• لەم چیایە خوداوەندی تێنگری پەرستووە

• بۆ دەربازبوون لە دوژمنەکانی پەنای بردووەتە بەر ئەم چیایە

• پاش مردنی بە ماوەیەکی کورت، کراوە بە ناوچەیەکی قەدەغەکراو

• هۆزی دەرخاد بەتایبەتی تەرخان کراون بۆ پاراستنی ناوچەکە و لە بەرامبەردا هیچ باجێکیان نەداوە و نەچوونەتە خزمەتی سەربازییەوە

ساڵی 2010 گەورەترین بەدواداچوون بۆ ڕووفاتەکەی کرا:

• دەیان فۆتۆی بورخان خەلدون بە هاوکاریی مانگە دەستکردەکان تۆمار کران

• فۆتۆکان بە یارمەتیی زیاتر لە 10 هەزار خۆبەخش شیکردنەوەیان بۆ کرا

• زیاتر لە 30 هەزار کاتژمێر گەڕان بەناو فۆتۆکاندا کرا

• 55 شوێنەواری جیاواز دۆزرانەوە

• بەڵام گۆڕەکەی جەنگیز خان نەدۆزرایەوە

لەبارەی جەنگیز خان:

• لە سەروبەندی ساڵی 1162ی زایینی لە مەنگۆلیا و بە ناوی تیمۆجین لەدایکبووە

• منداڵییەکی سەختی هەبووە و بە گەنجی بووە بە کۆیلە

• هۆزە مەنگۆلییەکانی یەکخستووە و بووە بە ئیمپراتۆر

• ساڵی 1206ی زایینی نازناوی جەنگیز خانی وەرگرتووە کە بە واتای حوکمڕانی گەردوون دێت

• ساڵی 1227ی زایینی کۆچی دوایی کردووە

• بەنزیکەی هەزار ساڵە نازانرێت ڕووفاتەکەی لەکوێیە