ئەمریکا: سەختترین سزای ئابووری بەسەر ئێراندا دەسەپێنین

محەمەد عەلی 3 کاتژمێر پێش ئێستا
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە کاتی پێشکەشکردنی یەکێک لە لێدوانەکانیدا. فۆتۆ: AFP
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە کاتی پێشکەشکردنی یەکێک لە لێدوانەکانیدا. فۆتۆ: AFP

پووختەی هەواڵەکە

  • ئەمریکا بڕیاری داوە ڕۆژی دووشەممە سەختترین سزاکانی مێژوو بەسەر ئێراندا بسەپێنێت و داوا لە چین دەکات وەک کڕیاری 80%ـی نەوتی تاران هاوکاری جێبەجێکردنیان بێت.
  • گەرووی هوورمز بەڕووی کەشتییە نەوتهەڵگرەکاندا داخراوە و تاران تەنیا بە مۆڵەتی تایبەت ڕێگەی بە تێپەڕبوونی ژمارەیەک کەشتیی نەوتی وڵاتی عێراق داوە کە پێشتر قالیباف بەڵێنی پێدابوون.
  • بەرپرسانی باڵای ئێران لە نێوان هەڕەشەی وەڵامی وێرانکەری سەربازی و داوای چارەسەری دیپلۆماسیدان، هاوکات سەرۆکی پەرلەمانی وڵاتەکەش دان بە بوونی گوشارێکی زۆری ئابووریدا دەنێت.

سکۆت بێسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریکا، ڕۆژی دووشەممە (24/8/2026) سەختترین سزاکانی مێژوو دژی ئێران ڕادەگەیەنێت، لە کاتێکدا دۆناڵد ترەمپ هۆشداریی داوەتە هەر وڵاتێک کە بیەوێت لە ڕێگەی کڕینی نەوتەوە ببێتە هێڵی ڕزگاری بۆ تاران.


ئامارەکان و دۆخی گەرووی هوورمز

  • چین زیاتر لە 80%ـی نەوتی ئێران دەکڕێت و واشنتن دەیەوێت لە ڕێگەی سزا نوێیەکانەوە ئەو بازرگانییە بەتەواوی ڕابگرێت.
  • تێپەڕبوونی نەوت بە گەرووی هوورمزدا وەستاوە و تاران هەڕەشەی لێدانی هەر کەشتییەک دەکات کە بەبێ مۆڵەت هەوڵی تێپەڕین بدات.
  • تاران دوای داواکارییەکانی بەغداد و سەردانەکەی قالیباف، ڕێگەی بە تێپەڕبوونی چەند کەشتییەکی نەوتهەڵگری عێراقی بە گەرووەکەدا داوە.
  • لە ماوەی 6 مانگی جەنگدا، ئەمریکا کوژرانی 18 کەس و برینداربوونی زیاتر لە 750 سەربازی دیکەی وڵاتەکەی ڕاگەیاندووە.

هەڵوێستی ئەمریکا و هێزە سەربازییەکان

کریس ڕایت، وەزیری وزەی ئەمریکا، ئاشکرای کردووە کە هێزی سەربازیی وڵاتەکەیان هاوکار بووە لە تێپەڕاندنی تێکڕای ڕۆژانەی 8 ملیۆن بەرمیل نەوت لە ماوەی هەفتەیەکدا. دۆناڵد ترەمپ جەخت دەکاتەوە کە ئێران ئامادەی ڕێککەوتنی ڕاست نییە، بۆیە گەمارۆ خراوەتە سەر بەندەرەکان و هێزی دەریایی و ئاسمانیی ئەو وڵاتە تاوەکو ڕادەیەکی زۆر وێران کراون، بەڵام تاران هێشتا بە مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان مەترسی بۆ سەر کەشتییەکان دروست دەکات.

پەرچەکرداری بەرپرسانی ئێران بەرامبەر سزاکان

مەسعود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئێران، داوای چارەسەری دیپلۆماسی دەکات، بەڵام لیوا عەلی عەبدوڵڵاهی، فەرماندەی سوپا، هەڕەشەی وەڵامی وێرانکەری سەربازی دەکات. هاوکات محەممەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمان، دانی بەوەدا ناوە کە بەبێ گەشەی ئابووری و سووڕی دارایی، ناتوانن تەنیا بە پشت بەستن بە توانای سەربازی ڕزگاریان ببێت، لە کاتێکدا وەزارەتی دەرەوەی وڵاتەکە سزاکانی ئەمریکا بە پێچەوانەی یاسا نێودەوڵەتییەکان ناودەبات.

زانیاریی زیاتر لەسەر بابەتەکە

جەنگی نێوان ئەمریکا و ئێران شەش مانگی تێپەڕاندووە و دۆخی بەرنامە ئەتۆمییەکەی تاران بەهۆی دەرکردنی پشکنەرانی نەتەوەیەکگرتووەکان لە ساڵی 2025ـدا بە نادیاری ماوەتەوە. ئێستا گەرووی هوورمز وەک ناوەندی ململانێکان ماوەتەوە و هەزاران دەریاوان لەسەر سەدان کەشتی گیریان خواردووە، چونکە تاران وەک کارتی گوشار بەکاری دەهێنێت. وێڕای وێرانبوونی ژێرخانی ئابووری و سەربازیی ئێران بەهۆی هێرشەکانەوە، تاران هێشتا داواکانی واشنتن بۆ هەڵوەشاندنەوەی پڕۆژە ئەتۆمییەکەی ڕەت دەکاتەوە و دۆناڵد ترەمپیش نەگەیشتووەتە ئەو ئامانجانەی لە سەرەتای جەنگەکەدا دەستنیشانی کردبوون.

زانیاریی زیاتر بۆ تۆ

قالیباف: وڵاتانی دراوسێ پەیامیان ناردووە بۆ داڕشتنی ڕێکار ئەمنی نوێ

ترەمپ: هەر وڵاتێک مامەڵەی بازرگانی لەگەڵ ئێران بکات سزا دەدرێت

محەمەد عەلی

3 کاتژمێر پێش ئێستا