پشکی ئاوی عێراق لە لایەن تورکیاوە دیاری کرا
پووختەی هەواڵەکە:
- عێراق و تورکیا بۆ یەکەمجار لەسەر هاوکێشەیەکی گۆڕاو بۆ دیاریکردنی پشکی ئاو ڕێککەوتن.
- تورکیا بڕی ئاوی بەردراو بۆ عێراق قۆناغ بە قۆناغ دەگەیەنێتە 1 ملیار مەتر سێجا.
- کۆمپانیا تورکییەکان بۆ ماوەی 5 ساڵ پڕۆژە و بەنداوەکانی عێراق بەڕێوەدەبەن و نۆژەنی دەکەنەوە.
- پسپۆڕان دەڵێن ڕێککەوتنەکە تەنیا نیوەی پێداویستییە ئاوییەکانی عێراق بۆ تێپەڕاندنی وشکەساڵی دابین دەکات.
بۆ یەکەمجار لە مێژوودا عێراق و تورکیا لەسەر هاوکێشەیەکی نوێ بۆ دیاریکردنی پشکی ئاو ڕێککەوتن کە تێیدا بڕی ئاوەکە جێگیر نابێت و بەپێی پێداویستی وەرزەکان دەگۆڕێت. ئەم ڕێککەوتنە نەک تەنیا پرسی ئاو، بەڵکو کەرتی وەبەرهێنان و داهاتی نەوتیش دەگرێتەوە، بەجۆرێک تورکیا بەرامبەر بەردانەوەی ئاو، ژێرخانی ئاویی عێراق نۆژەن دەکاتەوە. ئەم هەنگاوە لە کاتێکدایە عێراق بە خراپترین وشکەساڵی 90 ساڵی ڕابردوودا تێدەپەڕێت و ئاستی ئاوی کۆگاکان بۆ 10% دابەزیوە.
میکانیزمی ڕێککەوتنەکە و پشکی ئاو
- دیاریکردنی پشکی ئاو لەسەر بنەمای "ڕێککەوتنی چوارچێوە" دەبێت کە لە نێوان هەردوو وڵاتدا واژۆ کراوە.
- عێراق پابەند کراوە بە ناردنی داتای وردی پێداویستییەکانی لە بوارەکانی کشتوکاڵ، پیشەسازی و ژینگە بۆ تورکیا بۆ دیاریکردنی بڕی ئاوەکە.
- بڕی ئاوی بەردراو بەگوێرەی وەرزەکانی ساڵ و ئاستی بەکارهێنان زیاد و کەم دەکات و پشکێکی جێگیر نابێت.
- ڕێککەوتنەکە لە 29ـی تەممووزی 2026 لە نێوان وەزیرانی دەرەوەی هەردوو وڵات واژۆ کراوە و تورکیا بڕی ئاوەکە زیاد دەکات بۆ 1 ملیار مەتر سێجا.
تێڕوانینی پسپۆڕان و پێداویستییەکان
سەبارەت بە کاریگەریی ئەم ڕێککەوتنە، پسپۆڕانی وەزارەتی سەرچاوە ئاوییەکانی عێراق ئاماژە بەوە دەکەن کە وڵاتەکە پێویستی بە 2 ملیار مەتر سێجا ئاو هەیە بۆ تێپەڕاندنی قەیرانی وشکەساڵی. بەوپێیەی ڕێککەوتنە نوێیەکە تەنیا گەیشتن بە 1 ملیار مەتر سێجا گەرەنتی دەکات، بۆیە تەنیا نیوەی پێداویستییە ڕاستەقینەکانی عێراق دابین دەکرێت، ئەمەش وا دەکات مەترسییەکانی سەر ناوچەکانی هۆڕ و کەرتی کشتوکاڵ بە تەواوی کۆتاییان نەیەت.
وەبەرهێنانی تورکیا و ژێرخانی ئاوی
لە لایەکی دیکەوە، ڕێککەوتنەکە ڕێگە بە کۆمپانیا تورکییەکان دەدات لە کەرتی بەڕێوەبردنی ئاو و دروستکردنی ژێرخانی ئاویی لە عێراق وەبەرهێنان بکەن. تێچووی ئەم پڕۆژانە لە داهاتی نەوتی عێراق دابین دەکرێت و تورکیا بۆ ماوەی 5 ساڵ سەرپەرشتی بەڕێوەبردنی بەنداو و پڕۆژە ئاوییەکان دەکات و دواتر ڕادەستی عێراقیان دەکاتەوە. ئەم ڕێکارە بۆ نۆژەنکردنەوەی ئەو سیستمە ئاوییانەیە کە ساڵانێکی زۆرە بەهۆی کۆنییانەوە بڕێکی زۆر ئاو تێیاندا بەفیڕۆ دەچێت.
زانیاریی زیاتر بۆ تۆ
تورکیا بەردانەوەی بڕی ئاوی ڕووباری فوراتی زیاد کرد
لە عێراق هۆشدارى لە گەیشتنى ئاوى بەنداوە سەرڕێژبووەکانى تورکیا دەدرێت
گوتەبێژی ئیدارەی خۆجێی ئەنبار: ئاستی ئاوی ڕووباری فورات بۆ زیاد لە 2 مەتر بەرزبووەتەوە
2 کاتژمێر پێش ئێستا