ا.د دیار محمد صدیق رشید

دوای تەمەنی 40 ساڵ ئەم گۆڕانکارییانە بە شێوەی زانستی ڕوودەدەن:

1. کەمبوونەوەی خێرای ماسۆلكە
2. خاو بوونەوەی سووتاندنی جەستە (میتابۆلزم)
3. زیادبوونی چەوری ناوخۆیی، بە تایبەتی لە ناوچەی سک .
4. کەمبوونەوەی هۆرمۆنی پیاوانە و هۆرمۆنی گەشە
5. کەمبوونەوەی قەبارەی ئێسکەکان.
6. زیادبوونی مەترسی شەکر، فشاری خوێن و چەوری خوێن.
   بۆیە: دوای چل ساڵ، خواردن تەنها بۆ چێژ نییە، بەڵکو بۆ تەندروستی و مانەوەی هێزە.
   یاساکانی زێڕین بۆ خواردن دوای تەمەنی 40 ساڵ
7. پرۆتین بنەمای سەرەکیە
   پرۆتین گرنگە بۆ پاراستنی ماسولکەکان و ڕێگری داڕمان.
   سەرچاوەکانی باش: مریشک، ماسی، هێلکە، فاسولیا، نیسک، شیر، ماست، پەنیر
   ڕێژەی پێویست: 1.2 بۆ 1.6 گرام پرۆتین بۆ هەر کیلۆگرامێک لە کێشی جەستە لە ڕۆژێکدا.
8. کەمکردنەوەی شەکر و کاربۆهای درووستکراو
   دوای چل ساڵ جەستە شەکر زوو هەڵدەگرێت و وەک چەوری هەڵیدەگرێت.
   پێویستە کەم بکرێنەوە: شەکری سپی، نان و شیرینی، نانی سپی، ئاوی میوەی درووستکراو
   جێگریکردنەوە بە: شوفان، نانی خاوەن، برنجی قاوی، پەتاتەی کوڵاو
9. چەوری تەندروست پێویستە
   چەوری تەندروست دوژمنی دڵ نییە، بەڵکو یارمەتی دڵ و هۆرمۆنەکان دەدات.
   چەوری باش: زەیتی زەیتوون، بندق و بادەم، ئەڤۆکادۆ، ماسی
   پێویستە دووربین لە: خواردنی سورەوکراو،ڕۆنر خۆماڵی، چەوری سووتاو
10. ئاو خواردن بنەمای گەنجی دوای چل ساڵە
    2.5 بۆ 3 لیتر ئاوی خواردن لە ڕۆژێکدا پێویستە یارمەتی کەمکردنەوەی ئازاری جومگەکان دەدات، پێست باشتر دەکات و وزە زیاد دەکات
11. ڤیتامینە گرنگەکان دوای تەمەنی 40 ساڵ
    ڤیتامینی D بۆ ئێسکان و بەرگری
    B12 بۆ مێشک و وزە
    ئۆمیگا 3 بۆ دڵ و جومگە
    مەگنێسیۆم بۆ خەو و ماسولکە
    زینک بۆ هۆرمۆن و بەرگری
    نموونەی سیستەمی خواردن بۆ یەک ڕۆژ دوای چل ساڵ
    نانی بەیانی:
    دوو هێلکەی کوڵاو، یەک پارچە نان، سەوزە، چا یان قاوە بێ شەکر
    نانی نێوان:
    یەک میوە و چەند دانە بادەم
    نانی نیوەڕۆ:
    مریشک یان ماسی برژاو برنجی یان پەتاتە زولاتەی سەوز + زەیتی زەیتوون
    نانی عەسر:
    ماست یان شیر دوو دانە خورما
    نانی ئێوارە:
    هێلکە یان پەنیر سەوز تەنها بێ نانی قورس
    چەند جار بخۆین دوای چل ساڵ؟
    سێ نانی سەرەکی یەک تا دوو نانی نێوان خواردن پێش خەوتن قورسه و پێویست نییە
    وەرزشە پێویستەکان دوای چل ساڵ
    وەرزشی ئاسن بە ئاگاداری گەشتکردنی خێرا وەرزشی
    دووربین لە: بازدان بە توندی بارێکی زۆر قورس وەرزش بێ گەرم کردن
    شەش هەڵەی مەترسیدار دوای چل ساڵ:
12. پشتگوێخستنی پرۆتین
13. زۆربوونی شەکر
14. کەمبوونی خەو
15. بەجێهێشتنی وەرزشی ئاسن
16. کەمبوونی خواردنی ئاو
17. دانیشتنی درێژ
    بەکورتی گرنگ:
    دوای چل ساڵ نابێت بۆ قەبارەی ماسول تەنها بیر بکەیتەوە بەڵکو بۆ: تەندروستی هێزی کارکردن جومگەی تەندروست دڵی بەهێز کێشی هاوسەنگ

بەشی دووەم …….
گرنگی وەرزش، خواردن و خەو لە پاراستنی تەندروستی و گەنجی
لە ڕوانگەی زانسەی فیسیۆلۆجیا و تەندروستی مرۆڤ، یەک فاکتەرێک ناتوانێت جەستەی مرۆڤ بە تەواوی پارێزێت، بەڵکو سێ بنەمای سەرەکی هەن کە پێکەوە سیستەمی مانەوە، گەشە و گەنجی دروست دەکەن، ئەوانیش:

1. وەرزشکردن
2. خواردنی تەندروست
3. خەوی باش و ڕێک
   یەکەم: وەرزشکردن و کاریگەرییەکانی لەسەر ماسول و ئێسک
   وەرزشکردن بە شێوەی زانستی و بەردەوام:
   پانای ماسولەکان دەپارێزێت و ڕێگری لە داڕمانیان دەکات
   هێزی ئێسکەکان زیاد دەکات و مەترسی شکاندن کەم دەکات
   هۆرمۆنی گەشە و هۆرمۆنی پیاوانە بەرز دەکات
   نەخۆشی دڵ، شەکر و فشاری خوێن کەم دەکات
   توانای کارکردنی مێشک بەرز دەکات
   لە زانستدا بە ڕوونی دەڵێن: وەرزش تەنها بۆ دابەزاندنی کێش نییە، بەڵکو بۆ مانەوەی سیستەمی هەناسە، دڵ، مێشک، ماسول و ئێسکەکانە.
   دووەم: خواردن و ڕۆڵی زۆر گرنگی لە گەشە و چاکسازی
   خواردن تەنها بۆ تێرکردن نییە، بەڵکو بۆ:
   نۆژەنکردنەوەی ماسولەکان
   دروستکردنی هۆرمۆن
   پاراستنی ئێسکەکان
   بەرزکردنەوەی بەرگری جەستە
   هێنانەوەی وزە بۆ مێشک و ماسولکە
   خواردنی هەڵە و شێوەی خواردنی نادروست ڕاستەوخۆ دەبێتە هۆکاری:
   چەوری زۆر
   شەکر
   فشاری خوێن
   لاوازی ماسول و ئێسک
   و دڵ و مێشک
   سێیەم: خەو و کاریگەرییە فیسیۆلۆجیەکانی
   خەو کاتێکە جەستە:
   ماسولەکان چاک دەکاتەوە
   هۆرمۆنی گەشە دەریدەدات
   سیستەمی مێشک دڵنیایی دەبینێت
   بەرگری جەستە نوێ دەبێتەوە
   کەمبوونی خەو، ڕاستەوخۆ پەیوەندی هەیە بە:
   لەناچوونی هێزی ماسول
   زیادبوونی چەوری
   لاوازبوونی مێشک
   زیادبوونی مەترسی نەخۆشی دڵ
   گرێدانی ئەم سێ بنەمايە بە تەمەنی 40+
   دوای تەمەنی 40 ساڵ، بەهۆی گۆڕانکاری هۆرمۆنی و خاو بوونەوەی میتابۆلزم:
   وەرزش نابێت بوەستێت
   خواردن نابێت بێ ڕێگولیشن بێت
   خەو دەبێت ڕێکبێت
   بەردەوامی لەسەر ئەم سێ هۆکارە دەتوانێت مرۆڤ:
   لە تەمەنی 40 بگەیەنێتە ئاستی کارایی 30 ساڵ
   جەستەی بەهێز، هۆشیار و نەخۆشینەهاتوو بهێڵێتەوە
   ژیانی بەتەمەن و بەهێزی زیاتری بۆ دروست بکات
   کورتەی زانستی
   وەرزش، خواردن و خەو پێکەوە تریانگڵی مانەوە و گەنجی مرۆڤن.
   هەر کەسێک لێیان پشتیوانی بکات، دەتوانێت تەمەنی تەواو لە هێز، هۆشیاری و تەندروستی بژیت.