پیسبوونی هەوا بریتییە لە تێکەڵبوونی ماددە کیمیاییەکان، تەنۆلکە ڕەقەکان یان دڵۆپە شلەکان لەگەڵ بەرگەهەوادا. ئەم دیاردەیە تەنها مەترسی بۆ سەر تەندروستیی مرۆڤ، ئاژەڵ و ڕووەکەکان دروست ناکات، بەڵکو دەتوانێت زیانی ماددی بە باڵەخانەکانیش بگەیەنێت. سەرچاوەکانی ئەم پیسبوونە دابەش دەبن بۆ دوو جۆری سەرەکی کە بریتین لە چالاکییە مرۆییەکان و دیاردە سروشتییەکان.

پیسکەرە سەرەکییەکان و ناوەندییەکان؛ جیاوازییەکانیان لە چییدایە؟

پیسکەرە سەرەکییەکان ئەو ماددانەن کە ڕاستەوخۆ لە سەرچاوەکەیانەوە دەچنە ناو هەواوە. لە لایەنی سروشتییەوە، خۆڵەمێشی گڕکانەکان، دووکەڵی دارستانە سووتاوەکان، تۆز و خۆڵ و خوێیەکانی دەریای تێدایە. لە بەرانبەردا، چالاکییە مرۆییەکان یەکانۆکسیدی کاربۆن، دووکەڵی کارگەکان و پاشماوەی ئیگزۆزی ئۆتۆمبێلەکان بەرهەم دەهێنن کە بە سەرچاوەی سەرەکیی تێکچوونی کوالێتی هەوا لە شارە جەنجاڵەکاندا دادەنرێن.

ئۆزۆنی سەر زەوی؛ گازێکی پارێزەر لە ئاسمان و ژەهراوی لەسەر زەوی

جۆرێکی دیکەی پیسکەرەکان بە "پیسکەرە ناوەندییەکان" دەناسرێن، کە لە ئەنجامی کارلێکی نێوان پیسکەرە سەرەکییەکان یان تێکەڵبوونیان لەگەڵ ماددە سروشتییەکانی وەک هەڵمی ئاودا دروست دەبن. ئۆزۆنی نزیک لە ڕووی زەوی یەکێکە لە مەترسیدارترین ئەم پیسکەرانە، چونکە لە ئەنجامی کارلێکی تیشکی سەروو بنەوشەیی خۆر لەگەڵ پاشماوەی ئیگزۆزی ئۆتۆمبێلەکان پەیدا دەبێت. لە کاتێکدا گازی ئۆزۆن لە چینی ستراتۆسفێردا پارێزەری زەوییە، بەڵام لەسەر ڕووی زەوی دەبێتە گازێکی ژەهراوی و کاریگەریی خراپ لەسەر تەندروستیی زیندەوەران دروست دەکات.

هۆکارەکانی گواستنەوە و پیشەسازی؛ گەورەترین سەرچاوەی پیسبوونی هەوان

هۆکارەکانی گواستنەوە وەک یەکێک لە کاریگەرترین سەرچاوە مرۆییەکانی پیسبوونی هەوا هەژمار دەکرێن، بە جۆرێک 10% تا 20%ـی پیسبوونی هەوا بەهۆی بەکارهێنانی ئۆتۆمبێلەکانەوەیە. ئیگزۆزی ئۆتۆمبێلەکان ئۆکسیدی نایترۆجینی تێدایە کە دەبێتە هۆی دروستبوونی تەمی دووکەڵاوی و ترشە باران. هەروەها وێستگەکانی کارەبا، پاڵاوگەکانی نەوت و کارگە پیشەسازییەکان، بەتایبەت ئەوانەی پشت بە سووتاندنی سووتەمەنی هەڵکەنراوی وەک خەڵووزی بەردین دەبەستن، بڕێکی زۆر لە ماددە پیسکەرەکان دەڕێژنە ناو هەواوە و زۆرجار مەرجە نێودەوڵەتییەکانی پاراستنی ژینگە پشتگوێ دەخەن.