هاوڕێ شەریف

لە جیهانێکدا کە پڕە لە دەرفەتی جیاواز بۆ وەرزشکردن، دیاردەیەک هەیە کە هەموو سنوورەکانی بەزاندووە. تۆپی پێ چیتر تەنها "یارییەک" نییە، بەڵکو بووەتە ئایینێکی عەلمانی، زمانێکی جیهانی، و گەورەترین هێزی نەرمی سەدەی بیست و یەک. بەڵام ئەم هەژموونە ڕەهایە چۆن دروست بوو؟ و بۆچی وەرزشەکانی تر لە ژێر سێبەری ئەم زەبەلاحەدا خەریکە دەخنکێن؟

ڕەهەندی مێژوویی: "وەرزشی گەل" تۆپی پێ لە بنەڕەتدا وەرزشی "کۆڵان و کارگەکان" بوو. بە پێچەوانەی تێنس یان ئەسپسواری کە پێویستیان بە پاوان و یانەی تایبەت هەبوو، تۆپی پێ تەنها پێویستی بە "شوێنێکی چۆڵ" هەبوو. ئەم سادەییە وای کرد لە سەردەمی شۆڕشی پیشەسازیدا ببێتە تاکە کات بەسەربردنی کرێکاران. ئەم ڕەگ و ڕیشە میللییە وای کردووە کە مرۆڤەکان هەست بکەن ئەم وەرزشە هی "خۆیانە" و بەشێکە لە ناسنامەی تێپەڕاندنی هەژاری.
مادەگەرایی و ملیارەکان": کاتێک پارە دەبێتە بزوێنەر ئەمڕۆ، تۆپی پێ گەورەترین کۆمپانیا و پشکە لە بازاڕی جیهاندا.

پیشەسازیی گواستنەوە: کاتێک نیوەی دانیشتووانی گۆی زەوی سەیری یارییەکی مۆندیال دەکەن، مانای وایە گەورەترین بازاڕی ڕیکلام لەوێدایە. ئەمە وای کردووە "تەلەفزیۆنەکان" تەنها پارە بۆ تۆپی پێ خەرج بکەن، چونکە هیچ وەرزشێکی تر ئەو ژمارە خەیاڵییەی بینەری نییە.

سپۆنسەریی سیاسی: وڵاتە دەوڵەمەندەکان و کۆمپانیا زەبەلاحەکان تۆپی پێ وەک "پەنجەرەیەک" بەکاردەهێنن بۆ سپیکردنەوەی ناوبانگی خۆیان و نیشاندانی هێزی ئابوورییان.

ڕەهەندی دەروونی: "جەنگی بێ فیشەک"تۆپی پێ تاقە وەرزشە کە دەتوانێت هەستی نەتەوایەتی بوروژێنێت بەو شێوەیەی کە جەنگەکان دەیانکرد، بەڵام بەبێ خوێنڕشتن.

شوناس: کاتێک یاریزانێک گۆڵ دەکات، ملیۆنان کەس هەست بە شکۆ دەکەن. ئەم پەیوەستبوونە دەروونییە وادەکات مرۆڤەکان ئامادەبن هەموو شتێک فەرامۆش بکەن (تەنانەت کێشە سیاسی و ئابوورییەکانیان) تەنها بۆ بینینی یارییەک.
دراما: تۆپی پێ "فیلمێکی سینەمایی ڕاستەوخۆیە". پێشبینی نەکراوە، لە کۆتا چرکەدا هەموو شتێک دەگۆڕێت، ئەم جۆش و خرۆشە لە زۆرینەی وەرزشەکانی تردا بەو چڕییە بوونی نییە.

سێبەری ڕەش" لەسەر وەرزشەکانی تربەڵام ئەم درەوشانەوەیەی تۆپی پێ، باجێکی قورسی هەبووە:
کوشتنی بەهرەکان: زۆرێک لە گەنجان کە لەوانەیە ببنە پاڵەوانی جیهانی لە (مەلەوانی، نیشانەشکێنی، یان تێنس)، تەنها بەهۆی ئەوەی هەموو دەرفەتەکان بۆ تۆپی پێ تەرخانکراون، ناچار دەبن بەهرەکانیان بکوژن.

بێبەشیی دارایی: یاریزانێکی "یەدەگی" پلە دووی تۆپی پێ، لەوانەیە داهاتی لە پاڵەوانێکی "زێڕی" ئۆڵۆمپی زیاتر بێت. ئەم ناھاوپیتەییە وای کردووە وەرزشەکانی تر تەنها وەک "ئارەزوویەکی لاوەکی" بمێننەوە نەک وەک پیشە.

کۆنتڕۆڵی میدیایی (Hegemony)میدیاکان بەشێکی سەرەکین لەم "داگیرکارییە". ئەوان دەزانن "تۆپی پێ دەفرۆشرێت". بۆیە ڕۆژنامە و سایتەکان %٩٠ی لاپەڕەکانیان بۆ تۆپی پێیە. ئەمەش وای کردووە "نەوەی نوێ" تەنها ناوی یاریزانانی تۆپی پێ بزانن و هیچ زانیارییەکیان لەسەر ئەستێرەکانی وەرزشە "ئاقڵەکان" نەبێت.

جیهان لە ئێستادا لە ژێر "دیکتاتۆریەتی تۆپی پێدا" دەژی. هەرچەندە ئەم وەرزشە جوانی و جۆش و خرۆشی بێ وێنەی هەیە، بەڵام پشتگوێخستنی کایە وەرزشییەکانی تر، وا دەکات "کەلتووری وەرزشی" لای مرۆڤەکان کورت ببێتەوە تەنها لە نێوان چوارچێوەی دوو گۆڵدا.
شارستانییەتی ڕاستەقینە لەوەدایە کە "تۆپی پێ پاشا بێت، بەڵام وەرزشەکانی تریش لە کۆشکەکەدا جێگەیان ببێتەوە