1988؛ کاتێک مام جەلال برینەکانی ئەنفال و هەڵەبجەی برد بۆ ناو دڵی واشنتن

کەناڵ8 14/04/2026
مام جەلال لە ساڵی 1988 برینەکانی ئەنفال و هەڵەبجەی برد بۆ ناو دڵی واشنتن
مام جەلال لە ساڵی 1988 برینەکانی ئەنفال و هەڵەبجەی برد بۆ ناو دڵی واشنتن

لە ساڵی 1988ـدا جەلال تاڵەبانی هەوڵیدا سەرنجی واشنتن بۆ جینۆسایدی گەلی کورد ڕابکێشێت، بەڵام سەرەڕای هاوسۆزیی بەردەوامی ئەندامانی کۆنگرێس، حکومەتی ئەمریکا ئامادە نەبوو دەستوەردان لە کاروباری نێوخۆیی عێراق بکات.

سەردانەکەی جەلال تاڵەبانی بۆ واشنتن لە ساڵی 1988

لە مانگی حوزەیرانی ساڵی 1988، جەلال تاڵەبانی، سکرتێری گشتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، سەردانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای کرد. ئامانجی ئەم سەردانە گەیاندنی دەنگی گەلی کورد و ئاگادارکردنەوەی بەرپرسانی ئەمریکا بوو لەو پێشێلکارییە قورسانەی ڕژێمی بەعس بەرامبەر بە کورد ئەنجامی دەدان. ڕێدمەن، وتەبێژی ئەوکاتی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، ڕایگەیاند کە لەسەر داوای تاڵەبانی، لە 9ـی حوزەیراندا کۆبوونەوەیەکیان ئەنجام داوە بۆ تاوتوێکردنی کێشەی کورد، ئاوارەکان و ڕەوشی مافی مرۆڤ لە باشووری عێراق.

هەڵوێستی فەرمیی ئەمریکا و پرسی دەستوەرنەدان

سەرەڕای هەوڵە دیپلۆماسییەکانی جەلال تاڵەبانی، سیاسەتی فەرمیی ئەمریکا لەو سەردەمەدا لەسەر بنەمای دەستوەرنەدان لە کاروباری نێوخۆیی وڵاتانی ناوچەکە داڕێژرابوو. وتەبێژی وەزارەتی دەرەوە ئاشکرای کرد کە واشنتن داوای لە کوردەکان کردووە هەوڵبدەن لە چوارچێوەی وڵاتانی ناوچەکە و بە شێوەیەکی ئاشتیخوازانە ئامانجەکانیان وەدی بهێنن، جەختیشی کردەوە کە ئەمریکا دەست وەرناداتە کاروباری نێوخۆیی دەوڵەتی عێراقەوە.

هاوسۆزیی کۆنگرێس و بەراوردکردنی ئەنفال بە هۆڵۆکۆست

لە ناوەندە یاسادانانەکانی ئەمریکادا، دۆخەکە جیاواز بوو؛ ژمارەیەکی زۆر لە ئەندامانی ئەنجوومەنی پیران و کۆنگرێس (وەک مایکێل، لانتۆس، ئەتکینز، پێڵ، پۆرتێر، پیتر گالبریس و چەندینی دیکە) بە وردی ئاگاداری ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجە بوون. ئەوان لە دانیشتنەکاندا چەندین جار ئەو تاوانانەیان وەک "جینۆساید" ناو برد. گەڵاڵەنامەیەکیان لە 7 بەشدا پێشکەش بە کۆنگرێس کرد کە تێیدا تاوانی ئەنفالیان بە "هۆڵۆکۆست"ـی جووەکان بەراورد کردبوو و بە ژمارە باسی وێرانکاریی گوندەکانیان کردبوو.

بەردەوامیی پشتگوێخستنی فەرمیی کەیسی ئەنفال

سەرەڕای هەبوونی بەڵگەنامەی تەواو و گوشاری بەردەوامی کۆنگرێسمانەکان و نوێنەرانی کورد، حکومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەو سەردەمەدا گوێی بەو داواکارییانە نەدا. ئەم هەڵوێستە تا ئێستاش بەردەوامە و حکومەتی ئەمریکا بە شێوەیەکی فەرمی تاوانی ئەنفالی وەک جینۆساید نەناساندووە، ئەمەش وەک خاڵێکی جێی مشتومڕ لە پەیوەندییەکانی نێوان واشنتن و لایەنە کوردییەکاندا ماوەتەوە.

کەناڵ8

14/04/2026