سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێشنیازە نوێیەکەی تارانی بۆ چارەسەرکردنی ململانێکانی نێوانیان ڕەتکردەوە و واشنتن جەختدەکاتەوە کە دەبێت پرسی بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران لە پێشینەی هەر ڕێککەوتنێک بێت.

ناوەڕۆکی پێشنیازەکەی ئێران و هەڵوێستی ترەمپ

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ ڕاوێژکارەکانیدا ناڕەزایەتی خۆی بەرامبەر بە دوایین پێشنیازی ئێران دەربڕیوە. ئێران داوای کردووە گفتوگۆ دەربارەی بەرنامە ئەتۆمییەکەی وەلا بنرێت تا ئەو کاتەی جەنگەکە کۆتایی دێت و کێشەکانی کەشتیوانی لە ناوچەی کەنداو چارەسەر دەکرێن، بەڵام ترەمپ ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و پێیوایە دەبێت پرسە ئەتۆمییەکان هەر لە سەرەتای کارەکانەوە یەکلا بکرێنەوە.

ستراتیژی سێ قۆناغی تاران بۆ ئاشتی

بەپێی زانیارییەکانی ئاژانسی ڕۆیتەرز، عەباس عێراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران پێشنیازێکی سێ قۆناغی ئاراستەی ئەمریکا کردووە؛ هەنگاوی یەکەم بریتییە لە کۆتاییهێنان بە شەڕ و پێدانی گەرەنتی بۆ دەستپێنەکردنەوەی، هەنگاوی دووەم چارەسەرکردنی گەمارۆی دەریایی و کردنەوەی گەرووی هوورمز، لە هەنگاوی کۆتاییشدا گفتوگۆ لەسەر بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران بکرێت. تاران لەم چوارچێوەیەدا داوای دانپێدانان بە مافی پیتاندنی یۆرانیۆم دەکات.

مارکۆ ڕۆبیۆ: بەرنامەی ئەتۆمی هێڵی سوورە

مارکۆ ڕۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ڕایگەیاندووە کە کۆتاییهێنان بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی تاران خواستی سەرەکیی واشنتنە. بەرپرسانی ئەمریکا پێیان وایە هەڵگرتنی گەمارۆی دەریایی بەبێ چارەسەرکردنی پرسی ئەتۆمی، بە واتای لەدەستدانی گرنگترین کارتی فشاری ئەمریکا دێت لە دانوستانەکاندا. لە گەڕی یەکەمی دانوستانەکاندا، ناکۆکی لەسەر ماوەی ڕاگرتنی بەرنامە ئەتۆمییەکە هەبووە، کە ئەمریکا داوای 20 ساڵ و ئێران داوای 5 ساڵی دەکرد.

پەککەوتنی جووڵەی بازرگانی لە گەرووی هوورمز

بەهۆی بەردەوامیی ململانێکان، جووڵەی بازرگانی لە گەرووی هوورمز بە شێوەیەکی مەترسیدار کەمی کردووە. پێش شەڕ ڕۆژانە لە نێوان 125 بۆ 140 کەشتی پێیدا تێپەڕ دەبوون، بەڵام لە شەو و ڕۆژی ڕابردوودا تەنیا 7 کەشتی تێپەڕیون کە هیچ کامێکیان نەوتیان هەڵنەگرتبوو. هەروەها لانی کەم 6 کەشتیی بارهەڵگری نەوتی ئێران بەهۆی گەمارۆکانی ئەمریکاوە ناچارکراون بگەڕێنەوە.

کاریگەرییەکان لەسەر نرخی نەوت و بازاڕی جیهانی

ڕەتکردنەوەی پێشنیازەکە لەلایەن ترەمپەوە ئومێدەکانی بۆ کۆتاییهێنان بە ململانێکان کەمکردووەتەوە، ئەمەش وایکردووە نرخی نەوت دووبارە ڕوو لە بەرزبوونەوە بکات. لە دوای 28ـی شوباتەوە نرخەکان بە ڕێژەی 40% بەرزبوونەتەوە و ئێستا لە دەوروبەری 107 دۆلار مامەڵەیان پێوە دەکرێت. شیکەرەوەکانی بازاڕ دەڵێن بۆ بازرگانان چیتر لێدوانەکان گرنگ نین، بەڵکو لێشاوی ڕاستەقینەی نەوت لە گەرووی هوورمزەوە پێوەرە.

جموجۆڵە دیپلۆماسییەکان و هەڵوێستی ڕووسیا

عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران دوای سەردانەکەی بۆ پاکستان و عومان، گەیشتە ڕووسیا و لەگەڵ ڤلادیمێر پوتن کۆبووەوە بۆ وەرگرتنی پشتگیری. لە بەرامبەردا، ئیدارەی ترەمپ سەردانێکی ستیڤ ویتکۆف و جارید کوشنەری بۆ پاکستان هەڵوەشاندەوە. ئۆلیڤیا وەیلز، وتەبێژی کۆشکی سپی جەختی کردووەتەوە کە ئەمریکا لە ڕێگەی میدیاکانەوە دانوستان ناکات و هێڵە سوورەکانی واشنتن ڕوون و دیارن.