ڕۆژنامە ئەمریکییەکە تیشک دەخاتە سەر پاشەکشەی هەژموونی واشنتن لە یەکێک لە گرنگترین ڕێڕەوە ئاوییەکانی جیهان و دەڵێت، هێزی سەربازی بە تەنیا ناتوانێت متمانە بۆ بازاڕەکان بگەڕێنێتەوە.

سنوورەکانی هێزی ئەمریکا لە هوورمز

ڕۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" لە ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەنووس جارید ماڵسیندا ئاماژە بەوە دەکات، "پڕۆژەی ئازادی" کە لە لایەن دۆناڵد ترەمپەوە دەستی پێکرد، دەریخست واشنتن توانایەکی سنوورداری هەیە بۆ سەپاندنی واقیعێکی نوێ لە گەرووی هوورمزدا. ماڵسین دەڵێت ئەم پڕۆژەیە پێش ئەوەی سڕ بکرێت، وەک "سەرکێشییەکی پڕ لە مەترسی" دەبینرا کە ئامانجەکەی شکاندنی هەژموونی ئێران بوو، بەڵام واقیعەکەی ئاڵۆزتر کرد.

وەڵامدانەوە سەربازییەکانی ئێران

بەگوێرەی ڕاپۆرتەکە، تاران بە کردەیی وەڵامی پڕۆژەکەی ئەمریکای داوەتەوە لە ڕێگەی تاقیکردنەوەی مووشەکی کرووز بەرامبەر کەشتییە جەنگییەکان، هەروەها بەکارهێنانی درۆن و بەلەمی خێرا بۆ هێرشکردنە سەر ئامانجە سەربازی و مەدەنییەکان. ئەمە وایکردووە هەڕەشەیەکی بەردەوام نەک تەنیا بۆ سوپا، بەڵکو بۆ کەشتییە بازرگانییەکانیش دروست ببێت کە ئێستا دوودڵن لە گەڕانەوە بۆ ناو گەرووەکە.

ئاماری هاتوچۆی کەشتییەکان

یەکێک لە دەرەنجامە خراپەکانی ئەم ململانێیە دابەزینی ئاستی هاتوچۆیە؛ پێش جەنگ ڕۆژانە نزیکەی 130 کەشتی بە گەرووی هوورمزدا تێدەپەڕین، بەڵام ئێستا تەنیا چەند کەشتییەکی کەم دەوێرن ئەو ڕێڕەوە بەکاربهێنن. ئەم پاشەکشەیە تەنیا بەهۆی مەترسییە فیزیکییەکانەوە نییە، بەڵکو پەیوەندی بەو تەمومژەوە هەیە کە بازاڕی وزەی جیهانی گرتووەتەوە.

شۆکی ئابووری و بازاڕی وزە

داخستنی گەرووی هوورمز بووەتە هۆی دروستبوونی خراپترین شۆکی دابینکردنی نەوت لە مێژوودا. ڕۆژنامەکە جەخت دەکاتەوە کە ئەم دۆخە کاریگەرییەکی وێرانکەری لەسەر ئابووری جیهان هەبووە و بازاڕەکانی تووشی شڵەژان کردووە.

پەنابردن بۆ ڕێگەی جێگرەوە

واشنتن لە ئێستادا لە ناوەڕاستی ململانێیەکی دەریایی درێژخایەندایە و سەرەڕای بەکارهێنانی توندترین فشاری سەربازی، ئەنجامێکی یەکلاکەرەوەی بەدەست نەهێناوە. بۆیە سوپای ئەمریکا پەنای بردووەتە بەر ڕێگەی جێگرەوە، وەک گۆڕینی ڕێڕەوی کەشتییەکان بەرەو کەناراوەکانی عومان و بەکارهێنانی درۆنی دەریایی بۆ دۆزینەوەی مینە چێنراوەکانی ئێران.

متمانە؛ فاکتەری یەکلاکەرەوە

لە کۆتایی ڕاپۆرتەکەدا هاتووە، کۆنترۆڵکردنی گەرووی هوورمز تەنیا بە هێزی سەربازی مسۆگەر ناکرێت. فاکتەری سەرەکی بریتییە لە "متمانە"ی بازاڕەکان، کۆمپانیاکانی بیمە و کەرتی گواستنەوەی دەریایی. بەبێ ئەم متمانەیە، بەهێزترین هێزی دەریاییش ناتوانێت بارودۆخەکە ئاسایی بکاتەوە، چونکە پڕۆژەی ئازادی ئەو ڕاستییەی دەرخست کە هێزی ئەمریکا گەورەیە بەڵام ڕەها نییە.