دەقی کارنامەی کابینەکەی عەلی زەیدی

کەناڵ8 07/05/2026
عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی ڕاسپێردراوی عێراق، کارنامەی حکومەتەکەی ڕادەستی هەیبەت حەلبوسی، سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەران کرد
عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی ڕاسپێردراوی عێراق، کارنامەی حکومەتەکەی ڕادەستی هەیبەت حەلبوسی، سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەران کرد

عەلی فالح زەیدی، سەرۆکوەزیرانی راسپێردراو، لە هەنگاوێکی گرنگدا کارنامەی کابینە نوێیەکەی رادەستی پەرلەمان کرد. کارنامەکە کە لە 13 لاپەڕە و 14 بەند پێکهاتووە، نەخشەڕێگەی حکومەت بۆ قۆناغی داهاتوو لە بوارەکانی ئەمنی، سیاسی و ئابووری دیاری دەکات و ئەمەی خوارەوەش دەقی کارنامەکەیە.

تەوەری یەکەم:

١. سنووردارکردنی چەک لە دەستی دەوڵەتدا و چەسپاندنی سەروەریی یاسا.

٢. بەهێزکردنی تواناکانی دەزگا ئەمنی، هەواڵگری و سەربازییەکان، سەپاندنی دەسەڵاتی دەوڵەت و هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی پڕچەککردن.

٣. پەرەپێدانی تواناکانی کارمەندانی حەشدی شەعبی بە جۆرێک کە توانای سەربازییان بەهێز بکات، هەروەها دیاریکردنی بەرپرسیارێتی و ئەرکەکانیان لە چوارچێوەی سیستەمی سەربازی و ئەمنیدا بەپێی یاسا.

٤. یەکخستنی بڕیاری ئەمنی و بەستنەوەی هەموو سەرچاوە و تواناکان بە دەوڵەتەوە.

٥. بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و تاوانی ڕێکخراو، لەگەڵ وشککردنی سەرچاوەکانی دابینکردنی دارایییان.

٦. بەهێزکردنی ئاسایشی سنوورەکان و پەرەپێدانی سیستەمەکانی چاودێری بەپێی تەکنەلۆژیای سەردەم.

تەوەرەی دووەم: سیاسەتی دەرەوە

١. دوورخستنەوەی عێراق لە جەمسەرگیرییەکانی ململانێی هەرێمی و نێودەوڵەتی وەک هەنگاوێکی بنەڕەتی بۆ پاراستنی سەقامگیری ناوخۆیی و دابینکردنی ژینگەیەکی ئارام بۆ گەشەی ئابووری و ڕاکێشانی وەبەرهێنان؛ پەیڕەوکردنی سیاسەتێکی دەرەوەی چالاک کە لەسەر بنەمای هاوسەنگی لە پەیوەندییەکاندا بێت.

٢. بەهێزکردنی پەیوەندییەکان لەگەڵ وڵاتانی کاریگەر لەسەر ئاستی جیهان، و هەوڵدان بۆ بونیادنانی پەیوەندییەکی نایاب لەگەڵ وڵاتانی عەرەبی (بەتایبەت وڵاتانی کەنداوی عەرەبی) و وڵاتانی دراوسێ لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش؛ کاراکردنی ڕێککەوتننامە ئابووری و ستراتیژییەکان لەرێگەی لیژنە هاوبەشەکان و پاڵپشتیکردنی پڕۆژەکانی بەستنەوەی هەرێمی لە بوارەکانی وزە، بازرگانی و گواستنەوە، لەوانەش (ڕێگەی گەشەپێدان) و دۆزینەوەی چارەسەری خێرا بۆ تەواوکردنی ئەم پڕۆژە زیندووە.

٣. پەیڕەوکردنی بنەمای "ڕێگەنەدان بەوەی عێراق ببێتە ڕێڕەو یان بنکەیەک بۆ هێرشکردنە سەر وڵاتانی دیکە" و ڕێگری لە هەر کارێک کە ببێتە هۆی تێکدانی ئاسایشی وڵاتانی دراوسێ.

٤ کاراکردنی ڕێککەوتننامەی چوارچێوەی ستراتیژی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

٥. بەهێزکردنی پێگەی پاسپۆرتی عێراقی بە شێوەیەک کە لەگەڵ شکۆ و پێگەی هاووڵاتیی عێراقیدا بگونجێت.

٦. بەرزکردنەوەی پێگەی عێراق لە ناوەند و کۆڕبەندە نێودەوڵەتی و هەرێمییەکاندا.

تەوەرەی ئابووری

١. بونیادنانی ئابوورییەکی نیشتمانی هەمەجۆر کە توانای خۆگونجاندنی لەگەڵ گۆڕانکارییەکان هەبێت و کاریگەرییە دەرەکییەکان کەم بکاتەوە.

٢. پەیڕەوکردنی بەرنامەی ڕێکخستنی دارایی و دووبارە داڕشتنەوەی خەرجییە گشتییەکان، لەگەڵ زیادکردنی داهاتە نانەوتییەکان و بەدیجیتاڵکردنی باج و ڕسومات.

٣. خێراکردنی پرۆسەی چاکسازی لە کەرتی بانکی بەپێی پێوەرە نێودەوڵەتییەکان، بەتایبەت لە بواری بەرەنگاربوونەوەی شوشتنەوەی پارە و دابینکردنی بەرزترین ئاستی پابەندی دارایی.

٤. بەهێزکردنی کەرتی تایبەت و باشترکردنی ژینگەی کار وەک بزوێنەری سەرەکی گەشەپێدان، لەگەڵ چەسپاندنی بنەمای کێبڕکێ و ڕێگریکردن لە قۆرخکاری.

٥. چاکسازیکردن لە کۆمپانیا گشتییەکان لەڕێگەی بەستنی هاوبەشی لەگەڵ وەبەرهێنەرە ستراتیژییەکانی ناوخۆ و دەرەوە.

٦. بەهێزکردنی متمانە بە ژینگەی وەبەرهێنان، هاندانی وەبەرهێنانی ناوخۆیی و بیانی، و کاراکردنی سیستەمی "پەنجەرەی یەکگرتوو" لە دەستەکانی وەبەرهێنان.

٧. دابینکردنی پاراستنی ئەمنی پێویست بۆ کۆمپانیا بیانییە وەبەرهێنەرەکان، بەتایبەت کۆمپانیا گەورەکانی نەوت.

٨. دامەزراندنی "ئەنجومەنی باڵای سەقامگیریی دارایی و نەختینەیی" بۆ هەماهەنگی لە نێوان سیاسەتی دارایی و سیاسەتی نەختینەیی.

٩. دامەزراندنی "ئەنجومەنی باڵای وەبەرهێنان" بۆ دووبارە داڕشتنەوەی فەلسەفەی ڕاکێشانی وەبەرهێنانی بیانی و چالاککردنی وەبەرهێنانی ناوخۆیی.

١٠. دامەزراندنی "سندوقی نەوەکان" بۆ پاراستنی مافی نەوەکانی داهاتوو لە سامانی نەوت و سروشتیدا.

١١. بەشداریپێکردن و بەهێزکردنی ڕۆڵی کەرتی دڵنیایی (تأمین) لە ئابووری نیشتمانیدا.

چوارەم: وزە
یەکەم: کارەبا

١. چاکسازیی گشتگیر لە دۆسیەی کارەبا لەسەر ئاستی کەرتەکانی (بەرهەمهێنان، گواستنەوە، و دابەشکردن)؛ پێداچوونەوە بە میکانیزمی خەرجی و داهات و پاڵپشتییە حکومییەکان، بە جۆرێک کە تێچووی یەکەی وزەی کارەبا کەم بکاتەوە بۆ ئاستێکی پێوانەیی.

٢. پێداچوونەوە بە پڕۆژەکانی وەبەرهێنان لە کەرتی بەرهەمهێناندا بۆ بەهێزکردنی تۆڕی کارەبا و دابینکردنی خواست؛ لەگەڵ دابینکردنی سووتەمەنی پێویست و جەختکردنەوە لەسەر بەرهەمهێنانی "وزەی تێکەڵاو" (Hybrid) بە بەکارهێنانی وزە نوێبووەوەکان بۆ کەمکردنەوەی گازە زیانبەخشەکان و دابەزاندنی تێچووی بەرهەمهێنان.

٣. هەمەجۆرکردن و سەربەخۆیی لە دابینکردنی وزە بە شێوەیەکی بەردەوام؛ پەرەپێدانی بەرهەمهێنانی گازی سروشتی ناوخۆیی بەپێی خشتەیەکی کاتی دیاریکراو لەگەڵ وەزارەتی نەوت، لەگەڵ بەهێزکردنی هێڵەکانی بەستنەوەی کارەبا و تۆڕی بۆرییەکانی گاز لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ.

٤. بەشداریپێکردنی کەرتی تایبەت لە وەبەرهێنانی کەرتی دابەشکردنی کارەبا و گۆڕینی تۆڕەکە بۆ "تۆڕی زیرەک"؛ بە ئامانجی ڕێکخستنی بەکاربردن،

دووەم: نەوت و گاز

١. بونیادنانی هاوبەشیی ستراتیژی لەگەڵ کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکانی نەوت بەپێی مۆدێلێک کە پاراستنی بەرژەوەندییە نیشتمانییەکان مسۆگەر بکات.

٢. تەواوکردنی پڕۆژەکانی گازی هاوەڵ و زیادکردنی بەرهەمهێنانی، لەگەڵ کەمکردنەوەی سووتاندنی گاز بۆ دابینکردنی پێداویستی ناوخۆ و کەمکردنەوەی هاوردەکردن.

٣. بەهێزکردنی ژێرخانی هەناردەکردن لەرێگەی بونیادنان و بەستنەوەی تۆڕەکانی گواستنەوەی بۆری، فراوانکردنی بەندەرەکانی هەناردە و زیادکردنی توانای کۆگاکردن.

٤. کارکردن بۆ دەرکردنی (یاسای نەوت و گاز).

٥. جێبەجێکردنی "یاسای وەبەرهێنانی پاڵاوتنی نەوتی خاو ژمارە ٦٤ی ساڵی ٢٠٠٧" بۆ زیادکردنی توانای پاڵاوگەکان و بەرزکردنەوەی ئاستی هەناردەکردنی بەرهەمە نەوتییەکان.

٦. زیادکردنی داهات لەرێگەی زنجیرەیەک بەهای تەواوکاری بە نوێکردنەوەی پاڵاوگەکان و پەرەپێدانی پیشەسازیی پترۆکیمیاوی.

٧. بەرزکردنەوەی ڕێژەی خۆبژێوی لە بەرهەمە نەوتییەکان و گازی سروشتی، کەمکردنەوەی تێچووی هاوردەکردن و گۆڕینیان بۆ داهاتی هەناردەکردن.

٨. تەواوکردنی وێستگە نەگۆڕەکان بۆ هاوردەکردن و هەناردەکردنی گاز لە بەندەری فاو-ی گەورە.

 تەوەری پێنجەم: پیشەسازی
١- چاکسازیی یاسایی و ڕێکخستن کە بەشدار بێت لە گێڕانەوەی ڕۆڵی ئابووری کەرتی پیشەسازی و زیادکردنی بەشدارییەکەی لە کۆی بەرهەمی ناوخۆیی.
٢- جەختکردنەوە لەسەر هەمەجۆریی پیشەسازی، دابینکردنی ژێرخانی پڕۆژە پیشەسازییەکان، کەمکردنەوەی پشتبەستن بە نەوت و ڕەخساندنی هەلی کاری نوێ کە لەگەڵ گەشەسەندنی ئابووریدا بگونجێت.
٣- پاڵپشتیکردنی پیشەسازییە ستراتیژییەکان (خۆراک - دەرمان - بیناسازی)، و دووبارە خستنەگەڕی کارگە حکومییە پەککەوتووەکان.
٤-  چالاککردنی ڕێکارە کارگێڕییەکان و پێدانی ئەو مۆڵەتانەی کە کاریگەرییان لەسەر کاری پڕۆژە پیشەسازییە ناوخۆییەکان هەیە.
٥- پێدانی ئیمتیازاتی تایبەت بەو پیشەسازییانەی کە ڕوویان لە هەناردەکردنە، و ئەوانەی دەستی کارێکی ناوخۆیی زۆر بەکاردەهێنن، لەگەڵ پڕۆژە دۆستەکانی ژینگە.
٦- چالاککردنی ڕۆڵی سندوقی پاڵپشتی هەناردەکردن و سیاسەتی پاراستنی بەرهەمی ناوخۆیی.
٧- بەرەنگاربوونەوەی ساغکردنەوەی کاڵای دەرەکی پشتگیریکردنی کێبڕکێی پیشەسازی ناوخۆیی بە جۆرێک کە یارمەتیدەر بێت لە پەرەپێدانیاندا.
٨- پەیڕەوکردنی پڕۆگرامی هاوبەشیی پیشەسازی لە نێوان دامەزراوەکانی کەرتی گشتی و تایبەت، و پەرەپێدانی شارە پیشەسازییەکان.

تەوەری شەشەم: کشتوکاڵ و ئاو
١- گێڕانەوەی بنەماکانی بەرهەمهێنانی کشتوکاڵی وەک کەرتێکی ئابووری زیندوو و بەشدار لە کۆی بەرهەمی ناوخۆیی، لە ڕێگەی پەیڕەوکردنی ئامێر و هۆکارە پێشکەوتووەکانی کشتوکاڵ و ئاودێری، بەپێی پلانێک کە بەدیهێنانی بەرزترین ئاستی ئاسایشی خۆراک لەبەرچاو بگرێت.
٢- گرێدان و بەکارهێنانی پەیوەندییە ئابووری و سیاسییەکانی عێراق لەگەڵ وڵاتانی سەرچاوەی ئاو، بە جۆرێک کە بەرزترین سوود بۆ عێراق بەدەستبهێنێت و ئاڕاستە بکرێت بۆ گەشەپێدانی کەرتی کشتوکاڵ و بەدیهێنانی ئاسایشی ئاو.
٣- گرنگیدان بە بەرهەمی ئاژەڵداری و دابینکردنی هۆکارەکانی سەرکەوتنی، بە جۆرێک کە ئاسایشی خۆراک بە چەمکە فراوانەکەی بەهێز بکات، هاوردەکردن کەم بکاتەوە و ببێتە هۆی دامەزراندنی دەستی کاری عێراقی.
٤- هاندانی وەبەرهێنانی ناوخۆیی و بیانی لە کەرتی کشتوکاڵدا.
٥- گونجاندنی بەکارهێنانی ئاو لە هەموو بوارەکاندا بە بەکارهێنانی هۆکاری پێشکەوتوو و ڕێگریکردن لە بەفیڕۆدانی لەو بەکارهێنانانەی کە ئەم سەروەتە گرنگە لەناو دەبەن.
٦- ئاڕاستەکردنی دامەزراوەکانی توێژینەوەی کشتوکاڵی و زانکۆ و کۆلێژە پسپۆڕەکان بەرەو پەرەپێدانی تەکنیکی کشتوکاڵی؛ کە ببێتە هۆی بەرزکردنەوەی کارایی بەرهەمهێنان و بەستنەوەی زنجیرەکانی دابینکردنی پەیوەندیدار بە پیشەسازییە کشتوکاڵییەکان.

تەوەری حەوتەم: حوکمڕانی و چاکسازیی دامەزراوەیی و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی
١- بەهێزکردنی شکۆی دەوڵەت و سەربەخۆیی دامەزراوەکانی و چەسپاندنی پرەنسیپی سەروەری یاسا و یەکسانی لەبەردەمیدا.

بەردەوامی تەوەری حەوتەم: حوکمڕانی و چاکسازیی دامەزراوەیی و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی
٢- بنیاتنانی بەرنامەیەکی نیشتمانی گشتگیر بۆ چاکسازیی دامەزراوەیی و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی کارگێڕی و دارایی، لەسەر بنەمای میکانیزمە یاسایی و چاودێرییە توندەکان کە لێپرسینەوە لەگەڵ هەموو تێوەگلاوان و گێڕانەوەی مافە گشتییەکان مسۆگەر بکات بە پەیڕەوکردنی پرەنسیپی لێکۆڵینەوە داراییە تەریبەکان.
٣- پەیڕەوکردنی حوکمڕانی دامەزراوەیی لە بەڕێوەبردنی وەزارەت و دەستە گشتییەکاندا، لە ڕێگەی دیاریکردنی بەرپرسیارێتییەکان، و پەسەندکردنی ڕێبەری ڕێکارەکان، و ڕێڕەوی بڕیاردانی ڕوون و سیستمەکانی بەدواداچوون و هەڵسەنگاندنی خولی، بە جۆرێک کە متمانەی هاووڵاتی بە دەوڵەت بەهێز بکات و دادپەروەری لە گەیشتن بە خزمەتگوزاری و هەلەکان مسۆگەر بکات.
٤- بەهێزکردنی سیستمی دەسپاکی و شەفافیەت، لە ڕێگەی پەرەپێدانی تواناکان و میکانیزمەکانی کارکردنی دەزگا چاودێرییەکان؛ بە جۆرێک بەشدار بێت لە کەمکردنەوەی گەندەڵی دارایی و پاراستنی سامانی گشتی مسۆگەر بکات.
٥- بەرزکردنەوەی کارایی ئەدای حکومی و کەمکردنەوەی بیرۆکراسی بە پەیڕەوکردنی بەرنامەکانی گۆڕانی دیجیتاڵی گشتگیر، و چالاککردنی پێوەرەکانی ئەدا و هەڵسەنگاندنی دامەزراوەیی و کوالێتی و حوکمڕانی و بەڕێوەبردنی مەترسییەکان و پابەندبوون.
٦- بنیاتنانی سیستمێکی نیشتمانی دیجیتاڵی بۆ بەڕێوەبردنی داتا و زانیارییەکان و پشتبەستن پێی لە چوارچێوەی میکانیزمی بڕیارداندا.
٧- بەهێزکردنی نامەرکەزییەتی کارگێڕی و دارایی بەپێی چوارچێوەیەکی ڕێکخراو کە کارایی ئەدای پارێزگاکان لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکاندا بەرز بکاتەوە.

تەوەری هەشتەم: پەروەردە و خوێندن
١- بەرزکردنەوەی ئاستی پەروەردە و خوێندنی حکومی و ئەهلی؛ بە جۆرێک کە لەگەڵ گۆڕانکارییەکان و پێداویستییەکانی بازاڕی کاردا بگونجێت.
٢- بەردەوامبوون لە بەرنامەی دروستکردنی قوتابخانەکان لە سندوقی ڕێککەوتنی چوارچێوەیی نێوان عێراق و چین.
٣- تێکەڵکردنی کارامەییەکان لە چوارچێوەی پێگەیاندنی پیشەیی، و دامەزراندنی پڕۆژە پێشەنگەکان و سەنتەرەکانی گەشەپێدان (حاضنات) و شارە زانستییەکان.
٤- ڕاگەیاندنی پڕۆژەیەکی نیشتمانی بۆ پەرەپێدانی تواناکانی دەستەی مامۆستایان و وانەبێژان.
٥- کەمکردنەوەی کورتهێنانی پێویستی بە قوتابخانە، بەتایبەتی لە ناوچە دوورەدەستەکان و پەیڕەوکردنی میکانیزمە نەرم و خێراکان بۆ جێبەجێکردن وەک ژینگەکانی خوێندنی دیجیتاڵی.
٦- ڕاگەیاندنی پڕۆژەی چڕ بۆ پشتگیریکردنی خوێندنی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان، بۆ ئەوەی هەموو قۆناغەکانی خوێندن بگرێتەوە بە جۆرێک کە گشتگیرییەکی دادپەروەرانە لە پەروەردە و خوێندندا مسۆگەر بکات.
٧- فراوانکردنی ئاسۆیی و ستوونی بۆ پسپۆڕییە نوێیەکان لە زانکۆ حکومی و ئەهلییەکاندا.
٨- پشتگیریکردنی نێردەو زەمالە خوێندنییەکان بۆ پسپۆڕییە پێویستەکان و پشتگیریکردنی توێژینەوەی زانستی و سەنتەرەکانی و بەهێزکردنی ڕۆڵی سەنتەرە سەربەخۆکانی توێژینەوە.
٩- ڕاگەیاندنی بەرنامەیەکی نیشتمانی بۆ نەهێشتنی نەخوێندەواری.

تەوەری نۆیەم: خزمەتگوزارییە تەندروستی و پزیشکییەکان
١- باشترکردنی کوالێتی خزمەتگوزارییەکانی چاودێری تەندروستی سەرەتایی، و فەراهەمکردنی بۆ هەموو هاووڵاتیان و مسۆگەرکردنی دابەشکردنی دادپەروەرانە و گەیشتنی بە ناوچە دوورەدەستەکان و گوند و لادێکان.
٢- فراوانکردنی سیستمی دەستەبەری تەندروستی (تأمین) بۆ باشترکردنی خزمەتگوزارییە پزیشکی و چارەسەرییەکان و دابینکردنی دەرمان.
٣- بەدواداچوون بۆ ئەزموونی بەڕێوەبردنی کارپێکردنی نەخۆشخانەکان و هەڵسەنگاندنیان بە یارمەتی شارەزاییە جیهانییەکان.
٤- تەواوکردنی پڕۆژە پەککەوتووەکانی نەخۆشخانە و سەنتەرە تەندروستییەکان.
٥- چالاککردنی بەرنامەکانی چاودێری و سەرپەرشتی پزیشکی و تەندروستی بەسەر دامەزراوە گشتی و تایبەتەکاندا.
٦- نوێکردنەوە و نۆژەنکردنەوەی نەخۆشخانە حکومییەکان لە ڕووی ئەداوە، و پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری پزیشکی ڕاستەقینە و پەرەپێدانی تەکنیکە تەندروستییەکان و دابینکردنی دەرمان بۆ باشترکردنی کوالێتی ژیان.
٧- نوێکردنەوەی پیشەسازییە دەرمانسازییە ناوخۆییەکان، و پسپۆڕییە پزیشکییە دەگمەنەکان و بەرنامەکانی توێژینەوە و پەرەپێدان.

تەوەری دەیەم: تۆڕەکانی پاراستنی کۆمەڵایەتی و بەرەنگاربوونەوەی هەژاری
١- نوێکردنەوەی ئەو یاسایانەی بازاڕی کار ڕێکدەخەن بە جۆرێک کە نەرمی و پاراستن لە هەمان کاتدا مسۆگەر بکات و بەشدار بێت لە کەمکردنەوەی ڕێژەی بێکاری.
٢- بەرزکردنەوەی ئاستی کارایی و کاریگەری تۆڕی پاراستنی کۆمەڵایەتی و میکانیزمەکانی کارکردنی بە شێوەیەک کە باشترین سوود بۆ شایستەکان بەدیبهێنێت، و نوێکردنەوەی میتۆدەکانی پاڵپشتی ئاڕاستەکراو بۆ چینە هەژارەکان و تۆڕەکانی پاراستنی کۆمەڵایەتی لە ڕێگەی بەرنامەکانی پاڵپشتی خۆراک و دەستەبەری تەندروستی و بەرنامەکانی دامەزراندن و مەشقکردن.
٣- گۆڕانی پلەبەندی لە هاوکارییەوە بۆ بەهێزکردن (التمکین) لە ڕێگەی پاڵپشتیکردنی کارسازی و پڕۆژە بچووک و مامناوەندەکان و دارایی بچووک (microfinance) بۆ چینە هەژار و لاوازەکان.
٤- بەکارهێنانی ڕاپۆرتی نیشتمانی گەشەپێدانی مرۆیی و ئەنجامەکانی سەرژمێری دانیشتووان، بۆ بەرزکردنەوەی پێوەرەکانی ئاستی داهات و خوێندن و تەندروستی بۆ هەر تاکێک.

تەوەری یازدەیەم: پەیوەندییەکان و تەکنەلۆژیای زانیاری
١- پەرەپێدانی ژێرخانی پەیوەندییەکان و دروستکردنی سەنتەری داتای حکومی بەیەکەوە بەستراو، کە میوانداریکردنی سێف و کارا بۆ سیستمە نیشتمانییەکان و بنکە دراوەکان و ئەپڵیکەیشنە حکومییەکان مسۆگەر بکات.
٢- ڕاگەیاندنی ستراتیژییەکی نیشتمانی بۆ گۆڕانی دیجیتاڵی گشتگیر بە هاوکاری لەگەڵ دامەزراوە نێودەوڵەتییە پسپۆڕەکان

بەردەوامی تەوەری یازدەیەم: پەیوەندییەکان و تەکنەلۆژیای زانیاری
٣- پەیڕەوکردنی ناسنامەی دیجیتاڵی و ڕاگەیاندنی چوارچێوەی نیشتمانی بۆ حوکمڕانی داتا لە عێراق، بە جۆرێک کە تەواوکاری لە ئاڵوگۆڕی داتا و بەدیجیتاڵکردنی (ئۆتۆمەیشن) ڕێکار و خزمەتگوزارییەکان مسۆگەر بکات بە بەکارهێنانی واژۆی ئەلیکترۆنی لە چوارچێوەی پڕۆژەی گۆڕانی دیجیتاڵی گشتگیردا.
٤- فراوانکردنی بەکارهێنانی هەورەژمێری (Cloud Computing) حکومی و پەسەندکردنی پێوەرە نیشتمانییە یەکگرتووەکان بۆ سیستم و ئەپڵیکەیشنە حکومی و تایبەتەکان.
٥- بەهێزکردنی سەنتەرە نیشتمانییەکانی گۆڕانی دیجیتاڵی و ئاسایشی سایبەر و ژیریی دەستکرد و بەهێزکردنی تواناکانیان لە ڕووی دامەزراوەیی و تەکنیکییەوە.
٦- ڕاگەیاندنی پڕۆژەی مۆڵەتی نیشتمانی بۆ مۆبایل بە هاوبەشی لەگەڵ کەرتی تایبەتی عێراقی.
٧- وەبەرهێنان لە پێگە جیۆپۆلیتیکییە ناوازەکەی عێراق؛ بۆ ئەوەی ببێتە وێستگەیەکی بەستنەوەی نێودەوڵەتی بۆ جوڵەی داتا جیهانییەکان و سەنتەرێکی هەرێمی بۆ ئاڵوگۆڕی داتا.
٨- بەهێزکردنی ڕۆڵی ڕێکخستن و چاودێری دەستەی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکان لە کەرتی تەکنەلۆژیای زانیاری و پەیوەندییەکان، و کۆنترۆڵکردنی ناوەڕۆکی پلاتفۆرمەکانی سۆشیاڵ میدیا بۆ بەهێزکردنی سەقامگیری کۆمەڵایەتی.

تەوەری دوازدەیەم: مافەکانی مرۆڤ و ئافرەت و منداڵ
١- بەهێزکردنی سیستمی مافەکانی مرۆڤ لە عێراق لەسەر بنەمای ڕێزگرتن لە کەرامەتی مرۆڤ و مسۆگەرکردنی یەکسانی و نەهێشتنی جیاکاری و بەهێزکردنی ئافرەت، وەک هاوبەشێکی کاریگەر و بنەڕەتی لە گەشەپێدان و بڕیاردان، بە جۆرێک کە لەگەڵ دەستووری عێراق و پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان و بەها کۆمەڵایەتییەکاندا بگونجێت.
٢- کەمکردنەوەی هەموو شێوەکانی توندوتیژی و جیاکاری دژ بە ئافرەتان و منداڵان، لە ڕێگەی سەروەری یاسا و لێپرسینەوە لە کەیسەکانی پێشێلکاری و دەرکردنی یاساکانی دژ بە توندوتیژی خێزانی و بڵاوکردنەوەی کلتوری مافەکانی مرۆڤ لە دامەزراوەکانی دەوڵەت و کۆمەڵگەدا.
٣- ئامادەکردنی بەرنامەی مەشقی سەرکردایەتی بۆ ئافرەتان لە کاری حکومی و سیاسییدا.
٤- بەهێزکردنی ڕۆڵی ڕێکخراوە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە مافەکانی مرۆڤ و پاراستنی ئافرەت و منداڵ، و دامەزراندنی دەستەیەکی سەربەخۆ بۆ کاروباری ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی کە بەرپرس بێت لە دانانی پلانێکی درێژخایەن بۆ پاڵپشتیکردنی چالاکییەکانیان و بەهێزکردنیان و هەڵسەنگاندنی ڕۆڵی کۆمەڵایەتییان.

تەوەری سێزدەیەم: لاوان و وەرزش
١- گەشەپێدانی واقیعی وەرزشی و بەرزکردنەوەی ناوی عێراق لە هەموو ناوەندە وەرزشییە نێودەوڵەتییەکاندا، و دابینکردنی پشتگیری پێویست بۆ هەموو هەڵبژاردە نیشتمانییەکان لە ڕێگەی لیژنەی ئۆڵۆمپی نیشتمانی عێراق و یەکێتییە وەرزشییەکانەوە.
٢- یارمەتیدان لە داڕشتنی مۆدێلی دارایی بۆ یانە وەرزشییەکان بە شێوەیەک کە یارمەتییان بدات لە دابینکردنی تێچووی چالاکییەکانیان و بەردەوامبوونیان لە ڕێگەی سەرچاوە خودییەکانی خۆیانەوە.
٣- پشتگیریکردنی دەسپێشخەرییەکانی لاوان و دامەزراندنی سەنتەری کارامەیی پیشەیی کە گەنجان توانادار بکات بۆ بەدەستهێنانی ئەو کارامەییانەی بۆ بازاڕی کار پێویستن.
٤- بەهێزکردنی دامەزراوەیی و بەرزکردنەوەی ڕۆڵی گەنجان لە بڕیاردان لە ڕێگەی پلاتفۆرمە دیجیتاڵییەکان و ئەنجومەنەکانی گەنجانەوە.
٥- چالاککردنی ڕۆڵی مەکۆکانی گەنجان لە ڕێگەی ئەنجامدانی چالاکی بۆ بەرزکردنەوە و پەرەپێدانی تواناکانیان لە هەموو بوارەکاندا، و جەختکردنەوە لەسەر ئەو شتانەی کە ناسنامەی نیشتمانی و ڕۆحی ئینتیما بەهێز دەکەن.

تەوەری چواردەیەم: ڕۆشنبیری و گەشتوگوزار و شوێنەوار
١- بەهێزکردنی پێگەی شارستانی و ڕۆشنبیری عێراق وەک دەوڵەتێک کە خاوەن قووڵاییەکی شارستانییە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا.
٢- زیندووکردنەوەی کەلەپوور و هێما شارستانییەکانی عێراق لە هەموو چالاکییە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکاندا، بە جۆرێک کە ئامادەیی کاریگەری ئەم کەلەپوورە لە نێوان نەتەوەکاندا بگێڕێتەوە، و کارکردن بۆ گێڕانەوەی شوێنەوارەکان.
٣- پەرەپێدانی مۆزەخانەکانی عێراق، و دروستکردنی مۆزەخانەی نوێی تەقلیدی و خەیاڵی (افتراضية)؛ بۆ لەخۆگرتنی شوێنەوارەکان و نمایشکردنیان بۆ سەردانیکەران.
٤- گرنگیدان بە گەشتوگوزاری عێراق و پەرەپێدانی و کردنی بە سەرچاوەیەکی داهات بۆ بودجە، جگە لە ڕۆڵی لە دەرخستنی ناسنامەی نیشتمانی وەک یەکەم وێستگە بۆ ناسینی میراتی شارستانی عێراق.
٥- پەرەپێدانی پڕۆژە ڕۆشنبیرییەکان و دەرخستنی ناسنامەی نیشتمانی و گرتنەبەری پڕۆژەی (ئاسایشی ڕۆشنبیری)، لە ڕێگەی ڕۆڵی ڕۆشنبیری لە کۆمەڵگەی عێراقیدا وەک نوێنەری قووڵایی شارستانی عێراق.
٦- گرنگیدانی تایبەت بە ناوچە کەلەپوورییەکان و سەنتەرە شارستانی و فەرهەنگییەکان.
٧- هەماهەنگی لەگەڵ سەندیکا و یەکێتی و کۆمەڵە پەیوەندیدارەکان بە کاروباری ڕۆشنبیری و کەلەپوور و توانادارکردنیان بۆ بەردەوامبوون لە چالاکییە ڕۆشنبیری و داهێنەرانەکانیان کە ڕۆحی فەرهەنگی عێراقی بەهێز دەکەن.

بنەماکانی جێبەجێکردنی کارنامەکە
١- کارنامەی وزاری لە دیدێکی گشتگیری گشتی حکومەتەوە سەرچاوە دەگرێت، و بە پابەندییەکی نیشتمانی و بەڵێننامەیەک لەبەردەم ئەنجومەنی نوێنەرانی بەڕێز دادەنرێت؛ بۆ مەبەستی خستنەگەڕی تەواوی هەوڵەکان بۆ جێبەجێکردنی بە ڕۆحی دیسپلین و بەرپرسیارێتی و بە یەکخستنی هەوڵی هێزە سیاسییەکان و یەکدەنگی بڕیارەکانیان.
٢- پاڵپشت بەو زانیارییانەی لە ماددەی (١/٣٨)ی پەیڕەوی ناوخۆی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە (٢)ی ساڵی ٢٠١٩دا هاتووە، و لەپێناو ڕێکخستن و ئاسانکاری جێبەجێکردنی کارنامەی وزاری و بەدواداچوونی، حکومەت (دوای بەدەستهێنانی متمانە) کار دەکات بۆ داڕشتنی بەرنامەیەکی حکومی ووردی پشتبەستوو بەم کارنامەیە، کە هەموو وەزارەت و دەستە و لایەنە نەبەستراوەکان بە وەزارەت و هەرێمی کوردستان و پارێزگاکانی دەرەوەی هەرێم بگرێتەوە، بەپێی خشتەیەکی نیشتمانی کۆکەرەوەی گشتگیر و تەواوکار کە ئەمانە لەخۆ دەگرێت: (لەپێشینەکان، ئامانجەکان، بەرنامە و دەسپێشخەرییەکان، ڕێکارەکان، پێوەرەکانی پێوانەکردن، کاتە دیاریکراوەکان، تێچووەکان، سەرچاوەکانی دابینکردنی دارایی، بەرپرسیارێتییەکان، لایەنەکانی پاڵپشتی و پشتیوانی).
٣- حکومەتی فیدراڵی دەسەڵاتی تەواوی هەیە لە هەموارکردنەوەی لەپێشینەکانی کارنامە و بەرنامەکە بەپێی پێداویستییەکانی بەرژەوەندی باڵای دەوڵەت، و زەروورەتە هەرە گرنگەکان (ئەمنی، دارایی، بارودۆخی لەناکاو).
٤- هەموو وەزارەت و دەستەکان و هەرێمی کوردستان و پارێزگاکانی دەرەوەی هەرێم پابەندن بە ئەنجامدانی ئەو ئامانج و ئەرک و بەرپرسیارێتییانەی کە دەکەونە ئەستۆیان، بەپێی یاسا کارپێکراوەکان و لەپێشینەکان و دیاریکەرە نیشتمانییەکان.
٥- جێبەجێکردنی کارنامەکە بە هەموو تەوەرەکانییەوە بەستراوەتەوە بەو تەرخانکردنە داراییانەی کە بۆ جێبەجێکردنی پێویستن لە چوارچێوەی بودجەی گشتی دەوڵەتدا.

کەناڵ8

07/05/2026