سزاکانی ئەمریکا و پرسی چەک؛ عێراق لە خاڵی وەرچەرخاندا

رێبوار حەمەوەیس 2 کاتژمێر پێش ئێستا
عەلى زەیدى، سەرۆکوەزیرانى عێراق
عەلى زەیدى، سەرۆکوەزیرانى عێراق

عێراق لەبەردەم وەرچەرخانێکی مێژووییدایە و حکومەتەکەی زەیدی لەژێر گوشارێکی توندی واشنتندایە بۆ کۆتاییهێنان بە "دەوڵەتی قووڵ" و گەڕاندنەوەی چەک بۆ دەستی دەوڵەت.

گوشارە نێودەوڵەتییەکان و دۆخی وەبەرهێنان

پرسی چەکدانانی گرووپە چەکدارەکان لە عێراق ئیتر تەنیا داواکارییەکی ناوخۆیی نییە، بەڵکو بووەتە مەرجی سەرەکیی واشنتن بۆ ڕزگارکردنی بەغداد لە گۆشەگیری. هێرشە مووشەکی و درۆنییەکانی ئەم گرووپانە بۆ سەر ژێرخانی وزە، بووەتە هۆی تۆقاندنی کۆمپانیا زەبەلاحەکانی جیهان و پاشەکشەی وەبەرهێنانی بیانی لە وڵاتەکەدا، کە بەهۆیەوە هەرێمی کوردستان، بەغداد و کۆمپانیاکانیش پێکەوە زیانمەند بوون.

سزاکانی ئەمریکا و کەرتی بانکی

بەهۆی تێوەگلانی گرووپە چەکدارەکان لە پڕۆسەکانی قاچاخچێتی دۆلار، وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا سزای توندی بەسەر کەرتی بانکیی عێراقدا سەپاندووە. ئەم سزایانە ڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر دابەزینی بەهای دینار بەرامبەر بە دۆلار هەبووە و ناسەقامگیرییەکی دارایی گەورەی لە بازاڕەکاندا دروست کردووە.

ئاڵۆزیی پەیوەندییەکان لەگەڵ وڵاتانی کەنداو

لەسەر ئاستی دیپلۆماسی، هێرشە "نابەڵەدەکان"ـی گرووپە چەکدارەکان بۆ سەر خاکی وڵاتانی دراوسێ، پەیوەندییەکانی عێراقی لەگەڵ پایتەختەکانی کەنداو تووشی گرژییەکی بێ وێنە کردووە. ئەم وڵاتانە بە فەرمی ناڕەزایەتییان لەبەرامبەر ئەو هێرشانە دەربڕیوە کە لە ناوخۆی عێراقەوە دەکرێنە سەر خاکەکانیان.

زیانە گیانی و ماددییەکان لە هەرێمی کوردستان

هەرێمی کوردستان بەشێکی سەرەکی بووە لە قوربانییانی هێرشی ئەم گرووپانە. جگە لە بە ئامانجگرتنی بەردەوامی ژێرخانی وزە، هێرشەکان بوونەتە هۆی شەهید و برینداربوونی ژمارەیەک لە هاونیشتمانیان، ئەمەش وەک هەڕەشەیەکی بەردەوام بۆ سەر سەقامگیریی هەرێم ماوەتەوە.

جووڵە سیاسییەکان و داهاتووی حکومەت

دەستپێشخەرییەکەی موقتەدا سەدر بۆ دوورکەوتنەوە لە گرووپە چەکدارەکان، کاردانەوەی خێرای لایەنەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی لێکەوتووەتەوە و زۆربەیان دەستبەرداری پاڵپشتی ئەو گرووپانە دەبن. ئەم هەنگاوە دەرگای ڕازیبوونی واشنتن بەڕووی حکومەتەکەی زەیدیدا دەکاتەوە و ڕێگە بۆ گەڕانەوەی سەقامگیری و وەبەرهێنانی جیهانی خۆش دەکات.

تاقیکردنەوەیەکی مێژوویی بۆ زەیدی

ئێستا نەخشەی سیاسیی عێراق گەیشتووەتە خاڵی یەکلاکەرەوە. لە کاتێکدا زۆرینەی لایەنە سیاسییەکان نەرمییان نواندووە، بەڵام هێشتا بەشێک لە گرووپەکان پڕۆسەی چەکدانان ڕەتدەکەنەوە. ڕۆژانی داهاتوو دەریدەخەن ئایا حکومەتەکەی زەیدی دەتوانێت ئەم دەرفەتە بقۆزێتەوە بۆ سەپاندنی دەسەڵاتی دەوڵەت، یان گرووپە چەکدارەکان پڕۆسەی دەوڵەتداری پەکدەخەن.

رێبوار حەمەوەیس

2 کاتژمێر پێش ئێستا