بەهۆی وەرگرتنی زیاتر لە 5 ملیار دینار وەک باج بەدەر لە یاسا، نوێنەری خاوەن کارگەکان وەزیری دارایی دەباتە بەردەم دادگا و بەرپرسێکی باجیش کورتهێنانی دارایی وەک ڕێگرێک لەبەردەم گەڕانەوەی پارەکان دەستنیشان دەکات.

تۆمارکردنی سکاڵای یاسایی

ئارام بابان، ئەندامی ژووری بازرگانی و پیشەسازیی سلێمانی ڕایگەیاند، ڕۆژی سێشەممەی هەفتەی ڕابردوو لە دادگای کارگێڕی، سکاڵای یاسایی لەسەر ئاوات جەناب، وەزیری دارایی و ئابووریی حکومەتی هەرێمی کوردستان تۆمار کردووە. هۆکاری سکاڵاکە بۆ وەرگرتنی بڕی زیاتر لە 5 ملیار دینار دەگەڕێتەوە کە وەک باج و بەدەر لە یاسا لە زیاتر لە 200 کارگەی هەولێر، سلێمانی و ناوچەکانی دیکە وەرگیراوە. ئارام بابان جەختی کردەوە کە بەڵگە و پسوڵەی پێویستیان لەبەردەستدایە کە دەیسەلمێنێت کارگە هەبووە تەنیا یەک ساڵ بەسەر دامەزراندنیدا تێپەڕیوە، بەڵام 15 ملیۆن دینار باجی لێ وەرگیراوە، لە کاتێکدا بەپێی یاسا دەبێت تاوەکو 10 ساڵ لە باج ببەخشرێت.

دانپێدانانی وەزارەتی دارایی

بەرپرسێکی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی باجەکان لە وەزارەتی دارایی هەرێم بۆ ئاڤا میدیا پشتڕاستی کردەوە کە وەرگرتنی ئەو باجانە پێشێلکردنی یاسای ژمارە 20ـی ساڵی 2019 بووە، کە تایبەتە بە لێخۆشبوونی 10 ساڵەی باج بۆ کارگەکان. ئەو بەرپرسە ئاماژەی بەوە کرد کە دوای بەدواداچوونە میدیاییەکان، سەرجەم لقەکانی باج ئاگادار کراونەتەوە کە وەرگرتنی باج لە کارگەکان ڕابگرن. سەبارەت بە گەڕانەوەی پارە وەرگیراوەکانیش، ڕایگەیاند کە لە ئێستادا حکومەت توانای دارایی نییە و کارە لەپێشینەکەی دابینکردنی مووچەیە، بەڵام ڕەنگە لە داهاتوودا و دوای ئاساییبوونەوەی دۆخەکە، بە چەند قۆناغێک ئەو پارانە بۆ خاوەن کارگەکان بگەڕێندرێنەوە.

جێبەجێکردنی یاسای گەشەپێدانی پیشەسازی

لەلایەکی دیکەوە، کۆڤان جەلال ڕۆژبەیانی، بەڕێوەبەری گشتیی گەشەپێدانی پیشەسازی لە وەزارەتی بازرگانی ڕایگەیاند، یاسای لێخۆشبوونی باج جێبەجێ دەکرێت و هیچ کارگەیەک تاوەکو 10 ساڵ باجی لێ وەرناگیرێت. ئاماژەی بەوەش کرد، ئەو کارگانەی پێش دەرچوونی یاساکە دروستکراون، 5 ساڵ لێخۆشبوونیان بۆ هەژمار دەکرێت، ئەگەر پێشتریش باجیان دابێت، ئەوا بە 5 ساڵی دیکەی لێخۆشبوون قەرەبوو دەکرێنەوە.

داڕمانی کەرتی پیشەسازی و داخستنی کارگەکان

خاوەن کارگەکان باس لە سێ کێشەی سەرەکی دەکەن کە بریتین لە: زیادبوونی ڕێژەی باج، بەرزیی نرخی کارەبا و ڕێگری لە هەناردەکردنی بەرهەمەکانیان بۆ ناوەڕاست و خوارووی عێراق. ئەم ئاستەنگانە بوونەتە هۆی ئەوەی ئەمساڵ داواکاری بۆ دروستکردنی کارگەی نوێ بە ڕێژەی 90% کەم بکاتەوە. ئامارەکان مەترسیدارن؛ لە پارێزگاکانی هەولێر و دهۆک لە کۆی 1,938 کارگە نیوەیان لەکارکەوتوون، لە پارێزگاکانی سلێمانی و هەڵەبجەش لە کۆی 1,146 کارگە، نزیکەی 700 کارگەیان بە تەواوەتی داخراون.