یەکێتیی ئەورووپا پەیماننامەیەکی نوێ و هەمەلایەن بۆ ڕێکخستنەوەی پرۆسەی کۆچ و پەنابەری دەخاتە بواری جێبەجێکردنەوە، کە ئامانج لێی گۆڕینی بنەڕەتیی سیستمە کۆنەکان، دادپەروەری لە دابەشکردنی بەرپرسیارێتیی نێوان وڵاتان، توندکردنەوەی چاودێریی سنوورەکان و خێراکردنی ڕێکارەکانی دیپۆرتکردنەوەی ئەو کۆچبەرانەیە کە مەرجەکانیان تێدا نییە.

بنەماکانی پەیماننامە نوێیەکە

بەرپرسانی یەکێتیی ئەورووپا لەمبارەیەوە ڕایدەگەیەنن کە پەیماننامەی نوێی یەکێتیی ئەورووپا بۆ کۆچ و پەنابەری، ژمارەیەک یاسای نوێی تێدایە بۆ سیستمی پەنابەری و کۆچ لەسەر ئاستی وڵاتانی یەکێتیی ئەورووپا.

ئامانجەکانی یاسا نوێیەکە

ئەم پەیماننامەیە لەسەر پێشنیازەکانی دیکە بۆ پرسی پەنابەری بونیادنراوە، ئامانجیش لێی بەهێزکردنی سیاسەتەکانی یەکێتیی ئەورووپایە؛ یاساکان توند و دادپەروەر دەبن و وا نووسراون کە پرۆسەی پەنابەریی ئاسایی بکەن بۆ ماوەی درێژ.

لێکۆڵینەوە و ناسینەوەی ناسنامە

ناوەندە ئەمنییەکان لەم ڕووەوە ئاشکرای دەکەن کە لە یاسا نوێیەکەدا، ئەو کەسانەی مەرجەکانی یەکێتیی ئەورووپایان تێدا نییە، لێکۆڵینەوەیان لێدەکرێت لە چەند ڕوویەکی جیاوازەوە، هەروەها داتابەیسێک دادەنرێت تاوەکو بە ڕوونی ناسنامەی پەنابەران و کۆچکردووان بناسرێتەوە.

جیاوازیی نێوان سیستمی کۆن و نوێ

شارەزایانی یاسایی لە درێژەی بابەتەکەدا ئاماژە بەوە دەکەن، سیستمی هاوبەشی پەنابەری لە ئەورووپا (CEAS) چوارچێوەیەکی گشتییە کە بۆ دەیان ساڵە بوونی هەیە، لەکاتێکدا پەیماننامەی یەکێتیی ئەورووپا بۆ کۆچ و پەنابەری کە لە ساڵی 2020 پێشنیازکرا و لە 2024 پەسەندکرا و ئەمڕۆ لە یەکێتییەکە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە، نوێکردنەوە و چاکسازییەکی گەورەی ئەو سیستمەیە.

گۆڕانکارییە سەرەکییەکان

ڕاپۆرتە فەرمییەکان گۆڕانکارییەکان بەم شێوەیەی خوارەوە دەردەخەن:

دابەشکردنی بەرپرسیارێتیی یاسایی و دارایی

پێشتر چۆن بووە؟ سیاسەتمەداران وەبیریدەهێننەوە کە بەگوێرەی ڕێککەوتننامەی دبلن 3، ئەگەر کۆچبەرێک بە بەلەم بگەیشتایەتە ئیتاڵیا، ئەوا ئیتاڵیا لەڕووی یاسایی و داراییەوە 100٪ بەرپرسیار بوو لە وەرگرتن و ڕاییکردنی داواکارییەکانی، ئەمەش بارگرانییەکی نادادپەروەرانەی خستبووە سەر وڵاتانی سەر سنوور وەکو (یۆنان، ئیتاڵیا، ئیسپانیا، قوبرس).

ئەی ئێستا چۆنە؟ بەرپرسانی کۆچ لە نوێترین لێدوانیاندا ڕایدەگەیەنن، هەرچەندە وڵاتی یەکەم هێشتا لەڕووی تەکنیکییەوە سەرپەرشتیی داواکاریی پەنابەری دەکات، بەڵام "میکانیزمی هاوپشتیی ناچاری" دەکەوێتە گەڕ کە وڵاتانی دیکەی یەکێتیی ئەورووپا ناچار دەکات هاوکار بن.

ئەوان لەوبارەیەوە زانیاریی زیاتر دەدەن و دەڵێن، ئەو وڵاتانەی ڕووبەڕووی شەپۆلی زۆر دەبنەوە، پشتیوانی لە وڵاتانی دیکەی ئەندام وەردەگرن، لەڕێگەی پشکی گواستنەوە و یارمەتیی دارایی کۆچبەرانەوە.

شێوازی بەڕێوەبردنی سنوورەکان

پێشتر: چاودێرانی مەیدانی لەمبارەیەوە باسیان لەوە دەکرد، کاتێک کۆچبەران لە سنوور دەپەڕینەوە، زۆرجار لە کەمپە قەرەباڵغەکاندا دەهێڵرانەوە، یاخود پێش ئەوەی پاشخانیان بە دروستی بپشکنرێت بەرەو وڵاتانی دیکەی یەکێتیی ئەورووپا ڕایی دەکران.

ئێستا: بەرپرسانی سنووری لەم قۆناغەدا ڕایدەگەیەنن، سیستمێک بەناوی "پشکنینی پێش چوونەژوورەوە" دانراوە کە هەر کەسێک بە شێوەیەکی نایاسایی بێتە ژوورەوە، لە ناوەندە دیاریکراوەکانی سەر سنوور بۆ ماوەی 7 ڕۆژ دەهێڵرێتەوە؛ پێش ئەوەی بە فەرمی ڕێگەی پێبدرێت بچێتە ناو یەکێتیی ئەورووپاوە، دەبێت تۆماری بایۆمەتری، پشکنینی ناسنامە، پشکنینی تەندروستی و وردبینی ئەمنی بۆ بکرێت.

ڕاییکردنی کاروباری پەنابەری

پێشتر: پارێزەرانی دۆسیەی پەنابەران لەم ڕووەوە گوتیان، هەموو کۆچبەرەکان دەچوونە ناو هەمان پرۆسەی خاوی داواکاریی پەنابەرییەوە کە ڕەنگە چەندین ساڵی بخایەندایە، ئەو کەسانەی کە هەلی وەرگرتنی پەنابەرییان نەبوو، چەندین ساڵ لەناو یەکێتیی ئەورووپادا دەژیان و چاوەڕێی بڕیاریان دەکرد، ئەمەش دیپۆرتکردنەوەی کۆتایی ئەوانی یەکجار قورس دەکرد.

ئێستا: دادگاکانی کۆچ لەمبارەیەوە ڕایدەگەیەنن، سیستمێکی دوو ئاستی پەیڕەو دەکرێت؛ ڕێکاری خێرای سەر سنوور بەسەر ئەو داواکارانەدا جێبەجێ دەبێت کە لەو وڵاتانەوە دێن ڕێژەی قبووڵکردنی پەنابەرییان کەمە، پێویستە داواکارییەکانیان لەماوەی 12 هەفتەدا یەکلایی بکرێتەوە و ئەگەر ڕەتکرانەوە، دەبێت دەستبەجێ سنوورداش بکرێنەوە.

کۆکردنەوەی داتا و بەدواداچوون

پێشتر: تەکنیکارانی زانیاری لەوبارەیەوە ئاماژەیان بەوە دەکرد، بنکەی زانیاریی یۆرۆداک تەنیا پەنجەمۆری ئەو کەسانەی تۆمار دەکرد کە داوای پەنابەرییان دەکرد.

ئێستا: بەڕێوەبەرانی سیستمی نوێ لەمبارەیەوە گوتیان، یۆرۆداک گۆڕاوە بۆ سیستمێکی پێشکەوتووتری بەڕێوەبردنی کۆچبەران کە وێنەی دەموچاویش تۆمار دەکات بۆ ڕێگریکردن لەوەی کەسێک ناسنامەی ساختەی جۆراوجۆر لە وڵاتانی جیاوازی یەکێتیی ئەورووپادا بەکاربهێنێت.