دابەزینی داهاتی نانەوتی بۆ نزمترین ئاست و لێبڕینە بەردەوامەکانی بەغداد، حکومەتی هەرێمی کوردستانی ڕووبەڕووی قەیرانێکی سەختی دارایی کردووەتەوە؛ ئایا هەولێر و بەغداد لەسەر میکانیزمێکی نوێ ڕێکدەکەون؟

دابەزینی بەرچاوی داهاتی نانەوتی

بەپێی زانیارییەکانی کەناڵ 8، کاریگەرییەکانی جەنگ و دۆخی ناهەموواری دارایی عێراق بە ڕوونی لەسەر هەرێمی کوردستان دەرکەوتووە. مانگی ڕابردوو داهاتی نانەوتی هەرێمی کوردستان تەنیا 86 ملیار دینار بووە، لە کاتێکدا حکومەتی فیدراڵ مانگانە بە بڕی 120 ملیار دینار داهاتی نانەوتی لەسەر هەرێم هەژمار دەکات. ئەم جیاوازییە و لێبڕینی 70 ملیار دینار لەلایەن بەغدادەوە، کورتهێنانێکی گەورەی دارایی بۆ هەولێر دروستکردووە.

ئەرکی شاندی هەرێم لە بەغداد

بڕیارە شاندێکی باڵای هەرێمی کوردستان سەردانی بەغداد بکات بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە. ئامانجی سەرەکی شاندەکە کۆبوونەوەیە لەگەڵ فالح سارری، وەزیری دارایی و سەرۆکی ئەنجوومەنی ئابوری عێراق، تاوەکو بتوانن بڕیارێکی نوێ لە ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراقەوە بەدەستبهێنن کە گونجاو بێت لەگەڵ داهاتی ڕاستەقینەی ئێستای هەرێمی کوردستان.

مەترسی لەسەر مووچەی گرێبەستەکان و خەرجییەکان

بەردەوامی ئەم دۆخە مەترسی جدی لەسەر خەرجییەکانی حکومەت و مووچەی فەرمانبەرانی گرێبەست دروستکردووە. هەرێمی کوردستان مانگانە پێویستی بە 43 ملیار دینار هەیە بۆ دابینکردنی مووچەی مامۆستایان و فەرمانبەرانی گرێبەست، بەڵام بەهۆی مامەڵەکردنی بەغداد بە داهاتی خەملێنراوی 120 ملیار دینار، دابینکردنی ئەم بڕە پارەیە بۆ حکومەتی هەرێم بووەتە کارێکی ئەستەم.

پێشنیازەکەی هەولێر بۆ چارەسەری کێشەکە

حکومەتی هەرێمی کوردستان بە نیازە پێشنیازێکی نوێ بخاتە بەردەم بەرپرسانی بەغداد. پێشنیازەکە بریتییە لەوەی مامەڵەکردن لەگەڵ داهاتی ناوخۆ بەپێی "ڕاپۆرتی تەرازووی پێداچوونەوە" و داهاتی بەردەست بێت نەک بڕێکی جێگیر. بەپێی ئەم پێشنیازە، 50%ـی داهات بۆ هەرێم و 50%ـی تری بۆ بەغداد بێت، بەڵام تاوەکو ئێستا لایەنی عێراقی ڕەزامەندی لەسەر ئەم گۆڕانکارییە پیشان نەداوە.

گرێکوێرەی بڕیارەکانی ئەنجوومەنی وەزیران

کێشەی دیاریکردنی داهاتی ناوخۆ پێویستی بە بڕیارێکی نوێی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق هەیە، چونکە بڕیاری ئێستا کە مامەڵە بە 120 ملیار دینار دەکات، بەشێکە لە پلانی دارایی ساڵی 2025. هەر گۆڕانکارییەک لەم میکانیزمەدا بکرێت، دەبێت لە باڵاترین دەسەڵاتی جێبەجێکردن لە عێراقەوە ڕەزامەندی لەسەر بدرێت تاوەکو بارگرانی دارایی لەسەر هەرێمی کوردستان سوک بکرێت.