جێبەجێکردنى سیستمى ئەسیکۆدا و شێوازى گەڕاندنەوەى داهاتى دەروازە سنوورییەکان، جارێکی دیکە هەولێر و بەغدادی ڕووبەڕووی جیاوازیی بۆچوون کردووەتەوە و تاوەکو ئێستا ڕێکنەکەوتوون.

میکانیزمى کۆکردنەوەى داهات

سەرەکیترین کێشە لەبەردەم جێبەجێکردنى سیستمى ئەسیکۆدا و یەکخستنى پێناسى گومرگى، شێوازى کۆکردنەوەى داهاتەکانە. شاندى حکومەتى فیدڕاڵ داوا دەکات داهاتى دەروازە سنوورییەکان بە ڕێژەى 100% بچێتەوە بەغداد و دواتر بەغداد 50%ـی داهاتەکە بۆ هەرێمى کوردستان بگەڕێنێتەوە، بەڵام هەرێمى کوردستان ئەم پێشنیازەی ڕەتکردووەتەوە.

سەرپەرشتیاریکردنی هاوبەش

حکومەتی هەرێمی کوردستان لە بەرامبەر ڕەتکردنەوەی ناردنی تەواوی داهاتەکە، ئامادەیی نیشانداوە کە شاندى هاوبەشى هەردوولا لە دەروازە سنوورییەکان ئامادەبن. ئامانجی ئەم پێشنیازە ئەوەیە کە هەردوولا پێکەوە سەرپەرشتى کۆکردنەوەى داهاتەکە بکەن بۆ دەستەبەرکردنی شەفافییەت، بەبێ ئەوەی پارەکە بنێردرێتە ناوەند.

ڕێککەوتنە تەکنیکییەکان

عەلائەدین قەیسى، گوتەبێژى دەستەى دەروازە سنوورییەکانى عێراق ڕایگەیاند، هەوڵەکان بۆ ڕێککەوتن لەسەر سیستمى ئەسیکۆدا هەنگاوى زۆرى بڕیوە. ئاماژەی بەوە کرد کە هەموو ڕێکارەکان، یەکخستنى پێناسى گومرگى و دروستکردنی یەک گرووپى کارکردن بڕیارى لێدراوە و تەنیا کێشەی دابەشکردنی داهاتەکە ماوەتەوە.

یاسا بەرکارەکان و خاڵە ناکۆکەکان

جگە لە پرسی داهات، جیاوازى یاسا بەرکارەکانى هەرێمى کوردستان و عێراق یەکێکی دیکەیە لە خاڵە ناکۆکەکان کە پێویستی بە چارەسەر هەیە. بەپێی زانیارییەکان، دۆسیەی داهات و خاڵە سنوورییەکان لەگەڵ شێوازی دابەشکردنی پارەکە، تەوەرە سەرەکییەکانی گفتوگۆکانی نێوان هەولێر و بەغداد پێکدەهێنن.

خاڵە ناکۆکەکانی جێبەجێکردنی ئەسیکۆدا:

• ناردنی 100%ـی داهات بۆ بەغداد و گەڕاندنەوەی 50% بۆ هەرێم.

• شێوازی دابەشکردنی داهات لە نێوان هەردوو حکومەت.

• جیاوازی لە نێوان یاسا بەرکارەکانی هەرێم و عێراق لە دەروازەکان.

• بوونی شاندی هاوبەش بۆ سەرپەرشتیکردنی پرۆسەی کۆکردنەوەی داهات.