عێراق ڕووبەڕووی قەیرانێکی قوڵی نەختینەیی بووەتەوە و یەدەگی دینار لە بانکی ناوەندی مانگانە ڕوو لە کەمبوون دەکات، ئەمەش فشاری لەسەر دابینکردنی مووچە و خەرجییەکان دروست کردووە.

سەرچاوەی قەیرانی نەختینەیی لە عێراق

بەگوێرەی داتاکانی بانکی ناوەندیی عێراق، بڕی ئەو پارەیەی لە دەرەوەی سیستمی بانکی دەسوڕێتەوە و لە ماڵاندا هەڵگیراوە، بە زیاتر لە 70 تریلیۆن دینار مەزەندە دەکرێت. هۆکاری ئەمەش بۆ لاوازیی متمانەی گشتی بە بانکەکان و نەبوونی سوودێکی گونجاو لەسەر پاشەکەوتکردن دەگەڕێتەوە، کە وایکردووە هاوڵاتییان پارەکانیان لە بانکەکاندا دانەنێن.

فشاری مووچە و خەرجییە بەکاربەرییەکان

حکومەتی عێراق پشتبەستنی تەواوی بە داهاتی نەوتە بۆ دابینکردنی بودجە، کە بەشێکی زۆری بۆ خەرجییە بەکاربەرییەکان و مووچەی فەرمانبەران دەڕوات. قەبارەی زۆری مووچەخۆران و پێویستیی مانگانە بە دیناری کاش، فشارێکی بەردەوامی لەسەر نەختینەی بەردەست دروست کردووە، بەتایبەت کە زۆرجار داهاتەکان بە شێوەی ئەلیکترۆنی یان دۆلارن و بازاڕ پێویستی بە دیناری کاشە.

ئامارەکانی کەمبوونەوەی یەدەگی بانکی ناوەندی

داتاکانی بانکی ناوەندی ئاماژە بە دابەزینی بەردەوامی یەدەگی دینار دەکەن؛ لە 28ـی ئایاردا بڕی یەدەگ 118 تریلیۆن و 947 ملیار دینار بووە، لەکاتێکدا لە 21ـی هەمان مانگدا 120 تریلیۆن و 675 ملیار دینار بووە. ئەمەش دابەزینی 1,728 ملیار دینار (ڕێژەی %1.43) نیشان دەدات. هەروەها ئەم بڕە لە مانگی ئازاردا 130 تریلیۆن و 443 ملیار دینار بووە، کە دەری دەخات عێراق بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنان دەستی بۆ یەدەگە ستراتیژییەکانی بردووە.

پێکهاتەی زێڕ لە یەدەگی عێراقدا

زێڕ بەشێکی سەرەکیی یەدەگی فەرمیی بانکی ناوەندیی عێراق پێکدەهێنێت. بەپێی نوێترین ڕاپۆرتی بانکەکە، بەهای ئەو زێڕەی لە یەدەگی فەرمیدا جێگیرکراوە گەیشتووەتە نزیکەی 32 تریلیۆن و 973 ملیار دینار، کە وەک پاڵپشتییەکی گرنگ بۆ دراوی بیانی ئەژمار دەکرێت.

هۆکارە دەرەکییەکان و ناجێگیریی داهات

دۆخی خراپی دارایی و کێشەی نەختینە پەیوەستە بە چەند هۆکارێکی دەرەکییەوە، لەوانە؛ پەککەوتنی هەناردەی نەوت، گرفتی گەڕانەوەی داهاتی فرۆشتنی نەوت، ناجێگیریی نرخ لە بازاڕە جیهانییەکان و کێشە تەکنیکییەکانی بەڕێوەبردنی نەختینەیی لە ناوخۆی وڵاتدا.