لە ڕۆژی جیهانیی دارستانە باراناوییەکاندا، زانایان هۆشداری دەدەن کە گەیشتن بە ئامانجی "سفری کاربۆن" و ڕاگرتنی گەرمبوونی زەوی بەبێ پاراستنی ئەم سیستەمە ژینگەییانە مەحاڵە.

ڕۆڵی دارستانەکان لە هاوسەنگکردنی کەشوهەوا

ئەمڕۆ 22ـی حوزەیران، ڕۆژی جیهانیی دارستانە باراناوییەکانە. گەورەترین ئەم دارستانانە لە دەوروبەری ڕووباری ئەمازۆن لە ئەمریکای باشوور، ڕووباری کۆنگۆ لە ئەفریقا و باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا هەڵکەوتوون. ئەم دارستانانە وەک مژەری سەرەکیی کاربۆن کار دەکەن و ساڵانە بڕێکی یەکجار زۆر گازی دووانە ئۆکسیدی کاربۆن لە بەرگەهەواوە هەڵدەمژن، کە ئەمەش یارمەتی هاوسەنگکردنی کەشوهەوای جیهان دەدات.

مەترسیی بڕینەوەی دار و ئاگرکەوتنەوە

لە ئێستادا بڕینەوەی بێسەروبەری دارەکان و فراوانبوونی زەوییە کشتوکاڵییەکان مەترسییەکی گەورەیان دروست کردووە. بەپێی داتاکان، بەشێک لەم دارستانانە بەهۆی تێکچوونیانەوە، لەبری هەڵمژینی کاربۆن، ئێستا گازەکە دەردەکەنە ناو بەرگەهەواوە، ئەمەش کاریگەرییەکانی گۆڕانی کەشوهەوا زۆر خێراتر دەکات لەوەی پێشتر پێشبینی دەکرا.

دارستانە باراناوییەکان وەک دەرمانخانەی سروشت

نزیکەی %25ـی تەواوی دەرمانە مۆدێرنەکان لەو پێکهاتانە دروستکراون کە لە ڕووەکەکانی دارستانە باراناوییەکانەوە سەرچاوەیان گرتووە. سەرەڕای ئەمەش، زانایان تەنها تاقیکردنەوەیان لەسەر کەمتر لە %1ـی ڕووەکەکانی ئەم دارستانانە کردووە بۆ دۆزینەوەی تایبەتمەندی پزیشکی، ئەمەش مانای وایە ملیۆنان دەرمانی شاراوە هێشتا چاوەڕێی دۆزینەوە دەکەن.

پایتەختی هەمەجۆریی زیندەیی و چڕی دارستان

ئەم دارستانانە تەنها %6 بۆ %7ـی ڕووبەری وشکانی زەوی پێکدەهێنن، بەڵام ماڵی زیاتر لە %50ـی تەواوی جۆرەکانی ڕووەک و ئاژەڵی جیهانن. چڕیی دارەکان بە جۆرێکە تەنها %1 بۆ %2ـی ڕووناکی خۆر دەگاتە سەر زەوی و کاتێک باران دەبارێت، نزیکەی 10 خولەکی پێدەچێت تاوەکو تنۆکە بارانەکان لە لوتکەی دارەکانەوە بگەنە خوارەوە بۆ سەر زەوییەکە.

ئامارێکی مەترسیداری لەناوچوون

لە ئێستادا دارستانە باراناوییەکان بە خێراییەکی پێوانەیی لەناو دەچن. چرکە بە چرکە، ڕووبەرێکی هاوتای یاریگایەکی تۆپی پێ لەم دارستانانە بەهۆی بڕینەوە و سووتاندنەوە لەدەست دەدرێت. شارەزایان جەخت دەکەنەوە کە پاراستنی ئەم ناوچانە چیدیکە بابەتێکی ژینگەیی نییە، بەڵکو مەرجی سەرەکییە بۆ مانەوەی مرۆڤایەتی.